Odcinek 105 – Ostatnia konfrontacja Froda

Czas na finał drugiego sezonu. Frodo zmierzy się dzisiaj z Nazgulami przy Brodzie Brujnej. Tym razem jednak pomogą mu nieco inne siły niż podczas konfrontacji pod Amon Sul. Zapraszamy na 105. odcinek podcastu. Ostatni z czterech poświęconych rozdziałowi Bieg do Brodu. Witam, nazywam się Maciej i będę Was gościł w urocznej gospodzie pod zielonym smokiem. W naszym podcaście zajmuję się przygotowywaniem oraz opowiadaniem Wam kolejnych fragmentów tekstów profesora Tolkiena. Analizujemy je później wspólnie z moją współprowadzącą. Cześć, jestem Kasia i oprócz wspólnego omawiania kolejnych porcji książek wspieram Maćka językowo, zwłaszcza jeśli mówimy o języku angielskim. Zajmuję się też techniczną stroną obsługi naszego podcastu oraz mediów społecznościowych. Ale oczywiście nie jesteśmy w naszych działaniach sami.

Jest z nami Nikodem, który odpowiada za edycję dźwięków oraz efekty specjalne, a także Ola, która obsługuje media społecznościowe i jest współprowadzącą w niektórych odcinkach. Sama zaś gospoda pod Zielonym Smokiem to miejsce przyjazne wszystkim podróżnikom i podróżniczkom. Tutaj będziecie mogli wspólnie z nami przewędrować przez niezwykle obszerną oraz ogromnie bogatą twórczość profesora Johna Ronalda Ruella Tolkiena. ponieważ analizujemy jego teksty po kilka akapitów w każdym odcinku. Zaglądamy się w historię, poszukujemy ciekawostek oraz humorystycznych wątków. Sprawdzamy też, jak nasze rodzime tłumaczenia dzieł profesora wypadają między sobą, czy też w porównaniu do oryginalnego tekstu. W naszych rozmowach posiłkujemy się w dużej mierze już istniejącymi materiałami, które tworzą bardzo pokaźny tolkienozbiór, czyli bazę książek, na których się koncentrujemy, szykując każdy odcinek.

Niesamowite i akurat się trafił, kurczę, no Maciek to oprzelnuje oczywiście wcześniej, ale jakby na zakończenie sezonu mamy takie emocjonujące fragmenty dzisiaj. To Tolkien wszystko wymyślił. Natomiast zanim, słuchajcie, mamy jeszcze zapowiadaną w poprzednim odcinku wstawkę o Glorfindelu przede wszystkim i delikatnie również dotkniemy Asfalota, jego wierzchowca. Jeśli chodzi o Glorfindela, zaczniemy oczywiście od etymologii imienia, ponieważ jest ona bardzo ciekawa. Z jednego względu, Tolkien jakby istnienie... imienia Glorfindel zaczęło się zaraz na początku w ogóle istnienia legendarium, prawda, zaraz na początku czasu, kiedy Tolkien pisał legendarium, właśnie przy okazji upadku Gondolinu i tam

Z kręconymi włosami. Następny temat to oczywiście historia Glorfindela. I słuchajcie, materiałów źródłowych jest sporo, nie będziemy niczego cytować tutaj, natomiast przejdziemy przez całą historię Glorfindela, żeby omówić wszystkie wydarzenia, w jakich wziął udział albo gdzie został Glorfindel wymieniony. Natomiast źródła informacji dla nas to jest kilka pozycji. Przede wszystkim zaczynamy od Sin Marillionu, tam dowiadujemy się troszkę o historii Glorfindela. Następnie mamy Władcę Pierścieni, oczywiście aktualne rozdziały oraz dodatki. No i kolejny element jakby układanki to jest History of Middle-Earth, jeszcze nie przetłumaczony na język polski, bo to jest ostatni tom, People of Middle-Earth. Tam są dwa eseje o Glorfindelu napisane przez Tolkiena w późnym etapie jego życia, pod koniec jego życia, gdzie właśnie opisał między innymi proces reinkarnacji i przywrócenia Glorfindela do życia.

Tak, dokładnie. I to kluczową. Natomiast ciało Glorfindela po oczywiście samobójczej śmierci, ale to nie była samobójcza śmierć, to było poświęcenie się dla reszty, wyniósł z przepaści Torondor, czyli ten jeden z pierwszych, pierwszy w zasadzie wielki orzeł zachodu, który w tamtych czasach właśnie żył. No i słuchajcie, zgodnie z zasadami, jakie obowiązują w Śródziemiu stworzonym przez Tolkiena, dusza zmarłego Glorfindela trafiła do Salmandosa, ponieważ dusza jest nieśmiertelna. Tak długo jak żyje Arda, tak długo dusze elfów trwają i żyją. Natomiast ciało oczywiście zostało zdruzgotane. Trafił do Salmandosa i tutaj na ten temat mówiliśmy troszkę więcej w PS-ie, w odcinku specjalnym, w odcinku dodatkowym do

Dobrze, no i co się stało, jak wyszli? Wyszli, to przed nimi był już płaski teren w zasadzie, prawda, widzieli już brud, widzieli rzekę, widzieli drugi brzeg, wszystko, co zostało im do pokonania tak naprawdę, żeby dostać się na tereny względnie bezpieczne. Tak, i jeszcze jedna językowa ciekawostka tutaj, bo Tolkien używa tutaj w oryginale określenia long mile, czyli długa mila, i w języku angielskim jest to idiom określający odległość większą niż mila, ale mniejszą niż dwie mile, czyli takie półtora mila, albo... Mila z okładem. Tak, mila z okładem, coś takiego. Tak, takiego. Więc tutaj właśnie mamy to określenie i... Skibniewska tego użyła, prawda? Tak. Mila, długa mila, tak?

Że ten mieczyk przybiera barwy, a jednak tutaj nie do końca. I tak jak zapowiadaliśmy tydzień temu, w tym tygodniu również gościmy Ryszarda Gelathorna-Drdzińskiego. Witamy cię i poprosimy o tutaj pomoc w analizie tych kolejnych elfickich słów. Majegowannen, bardzo się cieszę, że znowu mogę z wami porozmawiać. Ależ to jest super przygoda, że można opowiadać o językach Tolkiena. No tutaj mamy niby proste rzeczy, ale Tolkien bardzo pięknie znowu tutaj to wszystko nam wyjaśnia. Norolim, Norolim Asfaloth oznacza biegnij szybko, biegnij szybko Asfalocie. No i wyjaśnia nam w specjalnym komentarzu do Władcy Pierścieni takim indeksie lingwistycznym, który przygotowywał, a którego tak naprawdę nigdy nie wydał.

Znamy go dzięki siedemnastemu numerowi czasopisma Parma Elda Lamberon. No i tutaj Tolkien właśnie wyjaśnia, że był taki właśnie czasownik Nor w języku Sindarin, który oznacza biec. Ale Tolkien wyjaśnia, że tylko w odniesieniu do ludzi albo zwierząt, bo na przykład nie można mówić tym czasownikiem o biegu czasu albo biegu rzeki. W związku z tym jest bardzo konkretny czasownik. No i jego forma rozkazująca to jest właśnie noro. W języku Sindarin końcówka o to właśnie tutaj w tym wypadku oznacza właśnie ten imperatyw, czyli formę rozkazującą, noro, czyli biegnij. Kolejne słowo lim. Tu mamy właśnie określenie szybko, quick, swift, od praformy, która brzmiała limbi.

I ona potem w języku Quenya ma formę limbe, a właśnie w języku Sindarin lim. Jest to forma przymiotnikowa, ale używana właśnie także do opisania czasownika. No i w tym wypadku mamy szybko. No i tutaj jeszcze kolejne słowo bardzo piękne, które Tolkien po prostu, myślę, że z uwagi na swój zmysł fonoestetyczny, to tak sobie po prostu wymyślił, bez analizy. A potem miał duży problem, bo nie umiał tego objaśnić. Pamiętam, w innych miejscach pisał, że to jest takie słowo, którego nie da się tak naprawdę wyjaśnić, ale jest bardzo piękne. Natomiast tutaj w tych notatkach ostatecznie próbował znaleźć dla niego sindarińską etymologię, no i stwierdził, że ono składa się z dwóch części składowych, słowa ast i słowa falow.

thin i mamy those w języku angielskim, prawda? Czyli pamiętajmy, że w języku sindarin te akurat zbitki to jest zawsze jedna spółgłoska, tak zwana szczelinowa, prawda? I tutaj w tym wypadku mamy s i dz. Ale żeby nie było tak łatwo, to znowu w innych językach Tolkiena to te słowa, te zbitki czyta się inaczej, bo w języku husdul no to tam nie ma znowu tych szczelinowych współgłosek, tylko tam to już mamy właśnie tch i dch. Jeżeli występuje ch, no to u krasnoludów zawsze to musi być, to jest tak jak ten khuzdul, a to nie będzie w tym momencie... chuzdul, tylko chuzdul nazwa języka z akcentem na ostatnią sylabę i tutaj też pamiętajmy o tym, że jeżeli mamy długie samogłoski oznaczone właśnie jakimś cyrkumfleksem albo tą poprzeczną akcentową jakby tak to się mówi kreseczką, to

Ja w pełni to w ogóle się nazywam Galadorn Galahalion Elvelion, czyli Galadorn, syn Galahala, bo tak nazywałem mojego tatę. i Lwellon, no tak się zaszczytnie nazwałem przyjacielem elfów, no bo elfy, no chyba od dziewiątego roku życia ciągle mi towarzyszą. To na pewno zasłużyłeś na ten tytuł, także szczególnie jeszcze jeśli chodzi o twoje prace i badania jeszcze na języku. Dobrze Ryszard, super, mamy wyjaśnione tutaj nowe słowa w języku sindarińskim, a jednocześnie bardzo znane słowa, które pewnie wszyscy fani Tolkiena już słyszali niejednokrotnie i nawet używają, także bardzo ci dziękujemy za praktycznie końcówkę pierwszego sezonu, bo tu spotykamy się teraz, ale od razu zapowiemy, że w drugim sezonie

Siwy to jest umaszczenie i konie białe, bo konie nigdy nie są takie białe, białe. Więc siwy to jest pełna gama od takich bielutkich do takich bardziej szarych koni. Ciekawe, czy Tolkien o tym wiedział i ciekawe, czy wiedział o tym Skibniewska. Podejrzewam, że Tolkien... Mógł wiedzieć, prawda? Jako też żołnierz były, nie? Prawda? Z czasów I wojny. Muszę się przyznać, że jakby umaszczenia koń, językowo umaszczenia koń w języku angielskim, to nie znam, tutaj mamy wyraźnie powiedziane white horse. w obu tutaj fragmentach, więc za bardzo nie ma z czym dyskutować o White Horse, ale jeśli chodzi o język polski, to też pracuje i wydaje mi się, że jestem pewna, że skimniacka wiedziała o tym.

Najgorsze niebezpieczeństwo groziło ci, kiedy miałeś piercień na palcach, bo wtedy przebywałeś już na pół świeci opiorów i tamci mogli cię porwać. Widziałeś ich, oni zaś widzieli ciebie. I drugi fragment. Nie potrzebowali wtedy zdawać się na wzrok swoich koni. Stałeś się dla nich widzialny, bo znalazłeś się na progu ich świata. Poza tym piercień ich przyciągnął. Tak, więc tu Gandalf wyjaśnił wyraźnie, prawda, że Frodo był już na krawędzi, praktycznie przechodził już na stronę upiorów. Ciekawe jest ten płomień w oczach, prawda, że widział płomień w oczach. Tak, to jest w ogóle takie... Mocne takie... Ale takie też nietypowe dla Tolkiena i w ogóle dla... Nie mamy płomieni w oczach i jakichś tam, nie wiem, piorunów z oczu. Tak, tak, oczywiście.

Także jeśli macie taką możliwość i oczywiście chcecie, dołączcie do Patronite. Wasze wsparcie pomoże nam nie tylko utrzymać poziom podcastu, ale wręcz wznieść go jeszcze wyżej. Linki do naszego Patronite znajdziecie na naszej stronie internetowej, będą też widoczne na YouTubie czy w innych mediach. Ale oczywiście nic nie musicie, bo sam podcast nadal będzie się ukazywał w takiej samej formie jak dotąd, czyli absolutnie za darmo. W końcu w pierwszej kolejności jesteśmy fanami Tolkiena i tworzymy z czystej pasji. Nadal zapraszamy też do naszego Instagrama i Facebooka, gdzie regularnie wrzucamy posty uzupełniające z materiałami do aktualnych odcinków. Natomiast na naszej stronie internetowej znajdziecie linki do wszystkich odcinków wraz z przepisami oraz ogromny Tolkien Ozbiór, czyli naszą bibliotekę książek, z których korzystamy tworząc podcast. Zapraszamy też na Hobbicki Wiadomości, gdzie raz na dwa tygodnie omawiamy aktualne wydarzenia ze świata tolkienowskiego, zarówno te rodzime, jak i zagraniczne.

Jeśli chcecie być na bieżąco, zasubskrybujcie kanał Hobbickich Wiadomości. Oczywiście liczymy też na informacje od Was, zbieramy je na wszystkich możliwych kanałach, od Discorda, przez Instagrama i Facebooka, aż po maila. Zachęcamy również do wspierania nas we wszystkich możliwych mediach, na których nas obserwujecie. Wasze polubienia, oceny czy recenzje sprawiają, że jesteśmy bardziej zauważalni, a to z kolei przekłada się na kolejnych fanów Tolkiena dołączających do naszej gospody. A największą grupę takich osób stanowią nasi słuchacze i słuchaczki na Discordzie. Tam też toczy się bardzo dużo ciekawych dyskusji i wymian informacji, także kto jeszcze nie dołączył, zapraszamy. A wszystkie te fantastyczne rozmowy z Wami, dyskusje, komentarze nie tylko pomagają nam się rozwijać, ale są też naprawdę motorem napędowym dla naszych działań.

Więcej już nic nie zobaczył, ani nie usłyszał. Koniec. Ale się dzieje. Ile razy czytamy Władcę Piersieni i zobaczcie, wracamy do fragmentu, który znamy na pamięć, albo wiemy dokładnie, co się w nim wydarza. I dalej wywołuje emocje, prawda? Takie po prostu jako czytelnik odczuwamy emocje. To jest niesamowite. Oczywiście to jest tłumaczenie Marii Skimieskiej i bardzo dobre tłumaczenie, jak wszystkie nasze tłumaczenia, które mają swoje oczywiście różne wady, tak? Ale przede wszystkim mają zalety, bo są tłumaczeniem Tolkiena. Wiele smaczków. No niesamowite. Świetny fragment. Słuchajcie, ale po kolei.

No i dowiadywanie się o jego właśnie tej bohaterskości odbywa się przez inne książki, bo nawet z dodatkami patrząc, kiedy on jest tam wymieniony jako uczestnik wojen z Czarnoksiężnikiem Zangmaru w III erze, to jednak dalej jest to jakiś tam wódz. elfów i nie ma tej głębi, prawda? Dopiero Silmarillion i te notatki Tolkiena, które stanowiły te właśnie eseje Tolkiena wydane w historii Middler, dopiero to nam naświetla i pokazuje w pełni moc tej postaci. Tak, no i słuchajcie, to co na końcu się wydarza, ten ostatni wyścig do Brodu, jeszcze z Glorfindelem jako przewodnikiem, te dwa dni, kiedy pokonali bardzo, w bardzo krótkim czasie, bardzo duży dystans, biorąc pod uwagę ich stan, zmęczenie, stan Froda, prawda, bo stan Froda się pogarszał.