Mentionsy Mentionsy
SpoilerMaster
SpoilerMaster

S08E16: "Służący" (1963) || Gościnnie: dr Michał Mizera

12.11.2026 ·1 godz 25 min · 7 rozdziałów · 1 sponsor

Opowiadam o filmie "Służący" (1963) Josepha Loseya, który 13 listopada 2026 wraca do polskich kin w wersji 4K dzięki firmie dystrybucyjnej Reset. W drugiej części odcinka rozmawiam o scenarzyście filmu, Haroldzie Pinterze, z teatrologiem, dr Michałem Mizerą z Wydziału "Artes Liberales" Uniwersytetu Warszawskiego.

0:20 · Wprowadzenie i historia Josepha Loseya 2

Ten odcinek powstaje we współpracy z firmą dystrybucyjną Reset, tak się bowiem składa, że reset dokładnie 13 listopada 2026 wprowadza na polskie ekrany film pod tytułem Służący. To jest film w reżyserii Josepha Loseya, film z roku 1960. Odrestaurowany cyfrowo, wygląda przepięknie, w rolach głównych Dirk Bogart, James Fox i Sarah Miles, a za kamerą, jak już wspomniałem, reżyser Joseph Losey.

Łóżko stało na planie, a parę dni nie mógł być obecny i wtedy oddał batutę Dirkowi Bogardowi, a właściwie nie batutę, tylko szczegółowe reżyserskie notatki, które Bogard wypełniał. Więc był to nie tylko człowiek wątłego zdrowia, jako już się rzekło, ale także człowiek zżerany wieloma trudnymi uczuciami. To odbiło się później na jego nieudanych relacjach z kobietami. Miał w sumie cztery małżeństwa i poza tym, że wszyscy współpracownicy chwalili jego ekstatyczne wręcz zanurzenie w kolejne projekty, ogromną dbałość o detal i dodajmy wszechstronność, ponieważ mówimy o człowieku, który reżyserował i Zmyślne thrillery i chociażby operowe adaptacje takie jak Don Giovanni, to mimo to życie Loseya i jego sztuka są naznaczone niebywałą goryczą.

20:00 · Film Służący i jego adaptacja 4

Z tych brytyjskich filmów na pewno warto zwrócić uwagę na film z 1954 roku. Mianowicie Śpiący Tygrys przede wszystkim dlatego, że jest to pierwsza współpraca z Derkiem Bogartem, późniejszym Barretem Zasłużącego. Warto w ogóle zatrzymać się w tym momencie filmografii Loseya i dlatego, że ten czas nie obfituje u niego w arcydzieła, a obfituje także w filmy Słabe, nawet takie bardzo melodramatyczne, kiczowate jak Cyganka i Dżentelmen, którą po latach będzie chciał wręcz wykreślić ze swojej filmografii, ale warto się zatrzymać także w tym punkcie tej filmografii, dlatego że dokładnie wtedy

On w tym świecie czuje się fantastycznie Losey, więc u Proust'a też poczułby się świetnie. Swoją drogą jest inny filmowiec, który także fantastycznie to czuje, to jest Lucino Visconti i będzie pewną ironią, że Losey pokona Viscontiego w Cannes w 1971 roku, kiedy Visconti właściwie przyjedzie po Złotą Palmę z filmem Śmierć w Wenecji, a wyjedzie z niechcianą zresztą nagrodą specjalną, przyznaną mu tylko po to, żeby mistrz nie wyjechał z Cannes, No bo Złota Palma tego roku powędruje właśnie do Loseya. Dlaczego mówię o ironii? Ponieważ główną rolę w śmierci w Wenecji zagrał nikt inny jak Barrett, czyli Dirk Bogart, który zresztą przywitał Loseya w Cannes tamtego roku, wysyłając kwiaty do jego apartamentu w hotelu razem z bilecikiem z napisem, mam nadzieję, że nie wygrasz.

A zatem trudno przykładać do służącego dokładnie te kategorie, które wejdą w życie później. Ale już sam Losey w jednym z wywiadów opowiadał, że nie chciał, aby służący stał się zwyczajną homoseksualną opowiastką. Sam Pinter zdawał sobie sprawę z tego, jak niektóre sytuacje zostaną odczytane, zwłaszcza ganianie się po domu pomiędzy Barretem i Tonnym. W ostatniej części filmu, zwłaszcza w jednej scenie, kiedy Barret w końcu dogania Tonego, obraz się rozmywa i można domyślać się, że dochodzi tam do erotycznego Spotkania jakiegoś rodzaju. Dirk Bogart, który był prawdziwie brytyjskim homoseksualistą tamtego czasu, to znaczy żył ze swoim partnerem, ale nigdy o tym nie mówił na zewnątrz, dopiero co zagrał postać biseksualną otwarcie w filmie pt.

Ofiara i pierwszą reakcją ówczesnego partnera Bogarta na przeczytanie scenariusza Służącego była wielka obawa, że to będzie druga taka sama rola z rzędu, a zatem znowu to rozpoznanie tego, że pewna seksualna niejednoznaczność pojawia się pomiędzy panem i sługą w tym filmie było dosyć obecne. Ten film nie jest jednak filmem gejowskim, cokolwiek by to oznaczało. On raczej pokazuje pewną niewypowiedzianą dynamikę pomiędzy mężczyznami i dotyka tego, co w brytyjskiej kulturze było niesłychanie obecne, o czym doskonale wiedział absolutnie już na tyle jawny, na ile się dało, homoseksualista, jakim był Robert Mom, to znaczy autor

Pokazano wszystkie 6 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.