Mentionsy Mentionsy
Smaki z Plusem
Smaki z Plusem

Malta na języku

28.11.2025 ·17 min 1 s

Malta to mała, ale wielka wyspa, która zdobywa serca Polaków. Oprócz słońca przez ponad 300 dni w roku, pięknych plaż i morza we wszystkich odcieniach niebieskiego, kusi gościnnością i kuchnią. W tym odcinku „Smaków z Plusem” spróbujemy „ugryźć” odrobinę tych dobroci. Nie spodziewajcie się jednak, że wymienię i opiszę wszystko, co wyspa ma do zaoferowania. Tak jak nie da się w kilka minut opowiedzieć o kuchni polskiej, tak nie da się o maltańskiej. Jednak, jeśli zastanawiacie się - co zjeść na Malcie, ten odcinek będzie pomocny. O kulinarnym życiu na wyspie opowie też Kamil Willinsky @kamilwillinsky (Polak, który od 6 lat mieszka na Malcie, autor książki „A Taste of Two Homes” oraz prezenter i dziennikarz promujący maltańską scenę gastronomiczną). Będzie też o polskiej kuchni na Malcie. O tym, jakie danie zrobiło furorę wśród miejscowych, opowiada Andżelika Sztykiel, właścicielka polskiej restauracji Full House w Birgu.

Smaki z plusem Agnieszki Morawskiej Jeśli miałabym szukać narodu spoza słowiańskiego okręgu, podobnego do Polaków, szukałabym na Malcie. Maltańczycy kochają jeść, uwielbiają duże porcje, są niesamowicie gościnni i otwarci, a także dumni ze swojego kulinarnego dziedzictwa. Najważniejszym składnikiem przygotowywanych dań jest miłość, a babcia i jej kulinarna mądrość to klucz do sukcesu najpyszniejszych dań. Przykładem może być Mary Ann Seth. Ponad 70-letnia kobieta, babcia Luca, która kieruje rodzinną restauracją na Gozo, w drugiej maltańskiej wyspie, zarówno Luke, jak i jego mama Michelle z przejęciem opowiadali mi o tym, jak to babcia doskonale wie, kiedy trzeba dodać więcej mąki, soli, cukru i mimo, że oni znają dokładne przepisy. to w efekcie danie nie wychodzi tak pyszne jak u babci. Brzmi znajomo?

Przy takim maltańskim talerzu i przy maltańskiej uczcie nie wolno zapominać także o wspaniałej oliwie. A jeśli o chleb chodzi, kolejna duma maltańczyków. Pieczywo na zakwasie, wypiekane w kamiennych piecach z chrupiącą skórką, zawsze pojawia się na stole. I podobnie jak u nas, z założenia chleba się nie wyrzuca. Z czerstwego przygotowuje się deser il pudina. Do chleba dodaje się mleko, rodzynki, suszone wiśnie albo inne owoce, orzechy, kakao oraz jajka i cukier. Piecze się to wszystko i powstaje słodki chlebowy puding, idealny do kawy po maltańsku. która składa się z arabiki, cykorii, goździków i anyżu. Przygotowuje się ją tak jak kawę po turecku, w tygielku, a wracając jeszcze do maltańskiego chleba, można go zjeść na przykład z oliwą, konserwą lub też z bigilą, pastą z ciemnej fasoli, która w smaku odrobinę przypomina bób, utartej z czosnkiem, pietruszką i oliwą.

Takie coś innego, dosyć lekkie, więc fajnie spróbować. Jako starter mają ten swój ser, dżbejna, nie wiem czy jest jakiś odpowiednik polski. Bardzo fajne i nawet widzę, że restauracje czasem jako taki żart czy taką rozrywkę robią ten ser jako deser, że wypełniają w środku takim dżemem na przykład. I to fajnie wygląda i dalej ich dumny produkt. Jak wygląda takie życie na Malcie? Czy Maltańczycy to są tacy ludzie, którzy... Czy to jest taki kraj śniadaniowy, że dostaniemy taki full English breakfast właśnie, czy jednak po włosku? Czy piją herbatę czy kawę? A, dobre pytanie. Na przykład w Malcie jest bardzo dużo ciepłych dni. Jest tam określone 325 ciepłych dni. Także wszyscy zawsze są na zewnątrz. Maltańczycy bardzo lubią rozmawiać z innymi. I są otwarci, lubią o tym mówić, lubią dalej mówić w swoim języku, który niestety wymiera powoli.

Na początku brzmi to kosmicznie. Teraz po tych sześciu latach niestety zaczynam rozumieć. I się wszyscy pytają, czy się będę uczył, czy się będę uczył. Na szczęście urzędowy język jest angielski też, także niech pozostanie jak jest. Czy jest kraj śniadaniowy? Takie tradycyjne maltańskie śniadanie, to co to jest? No ta dżbejna ser, dużo oliwy z oliwy, mają ten swój chleb, taki dosyć popularny, wtyra. I ona jest zazwyczaj z tuńczykiem i z różnymi warzywami, na zimno. Dobra opcja, zazwyczaj w dobrych miejscach za 2,50 tylko. A czy Maltańczycy właśnie chcą tej kuchni takiej fine diningowej, czy jednak skupiają się na takiej prostocie? Prostota, prostota. Malta nie jest takim miejscem na razie. Może będzie później. Byłoby miło zobaczyć taką zmianę. Bardziej taka prostota właśnie.

Nie patrzy się na menu, tylko się rozmawia z właścicielem czy kelnerem. I wtedy jest zazwyczaj, co jest najświeższe dzisiaj, jakie jest lokalne wino. I wtedy się i poznaje, i jest fajne takie doświadczenie, zamiast po prostu typowo patrzy się w kartę i zazwyczaj się wybiera znowu te same rzeczy, bo chociaż się wie, że się dobrze zje. A jeśli szukalibyście lokalnych szczepów winogron, to gelewza, czerwone odmiany i girgentina, białe. A jeśli chodzi o rolników, to tak jak już tutaj Kamil wspomniał, to jest bardzo dobry pomysł, żeby wybrać się na taką farmę. Nie będziecie mieli problemów ze znalezieniem takich, bo sami mieszkańcy są dumni z tego, że są wśród nich rolnicy i podczas... Z krótkiej przejażdżki taksówką dowiedziałam się od kierowcy, że sezon wegetacyjny jest tutaj dwa razy w roku, że ziemniaki są wspaniałe i jest taki i taki rolnik, który sprzedaje swoje kartofle Holendrom i jest mnóstwo farm ekologicznych i że jedzenie jest bardzo ważnym punktem w życiu Maltańczyków.

I zrobiliśmy to też tak troszeczkę z takiej egoistycznej pobudki, że chcielibyśmy dla siebie mieć to jedzenie, ale też częstować nim innych. Szczególnie, że Polonia na Malcie jest dosyć szeroka. A jak Maltańczykom smakuje nasz żurek? Czasami są zaskoczeni smakiem i jego bogactwem, ponieważ w żurku jest i kiełbasa, i jajko, i ziemniaki i jest on dosyć gęsty. Nie jest podobny do niczego, co znają, w związku z czym tak, jest lekkie zaskoczenie, ale zazwyczaj pozytywne. A co jeszcze im smakuje? Wśród Maltańczyków szczególnie kotlet. Kotlet schabowy i kotlet z kurczaka. Aczkolwiek to też jest takie nie do końca polskie, jeśli chodzi o kotleta z kurczaka, bo również jest znany we Włoszech, prawda? Więc jakby jest to coś, co ewentualnie sobie wyobrażają, wiedzą czego się spodziewać.

Pokazano wszystkie 6 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.