Twierdza Grudziądz 1945

Grudziądz bezpośrednio jest na osi natarcia 65. Armii. Tej samej 65. Armii, o której opowiadałem, która walczyła tak zaciekle we wrześniu, w październiku 1944 r. o swój przyczółek nad Narwią, obroniła go. Wtedy Niemcy uderzyli gwałtownie. Polecamy ten odcinek. Bardzo ciekawa, a i też zapomniana bitwa. Ale Niemcy się odbili od 65. Armii. 65. Armia generała Batowa nie dała się wypchnąć za narew. I teraz, w styczniu 1945 roku, generał Batow dostaje rozkaz swoimi trzema korpusami strzeleckimi nacierać na zachód, północny zachód, osiągnąć m.in. rejon Grudziądza. Na lewo, czyli bardziej na południe, wzdłuż Wisły, w kierunku m.in. na Toruń, naciera 70. Armia. Nieco bardziej na północy, 2.

Nie można obsadzić tego mozolnie budowanego, tego najszerszego, najdalszego od miasta pierścienia obrony. Niemcy decydują się bronić na pozycji pośredniej, na drugiej linii, dopiero porzucając bez walki pierwszą. Te miesiące prac polowych zostają przynajmniej częściowo zaprzepaszczone, zwłaszcza niezwykle rozbudowana pozycja na północ od Osy, od rzeki Osy zostaje porzucona. Zresztą w ogóle cała ta podstawowa linia obrony zostaje porzucona, Niemcy cofają się na drugą linię obrony. Ale i ona jest dobrze przygotowana do walki i na niej garnizon oparty o 83 Dywizji Piechoty może się skutecznie bronić. Zwłaszcza jeżeli przeciwnik ma porównywalne siły, a ma, bo zasadniczo 65 Armia Batowa, jak powiedziałem, próbuje forsować Wisłę. Grudziądz ma właściwie zdobywać jedna wzmocniona dywizja strzelecka. To za mało, żeby zdobyć ufortyfikowany Grudziądz.

Rosjanie odbijają się od ściany. Czołgi towarzyszące gwardzistom zostają wystrzelane z pancerfaustów. Grudziądz jest wyzwaniem. Ważniejszy jest przyczółek. Grudziądz musi poczekać. Grudziądz jest nieodcięty, Grudziądz ma dwa mosty, Grudziądz ma silny garnizon, ale być może rzucono by natychmiast dwie, trzy dywizje dodatkowo do pomocy. Rokosowski być może wspomógłby Batowa i szybko by ten Grudziądz zdobyto, gdyby nie oczywiście wydarzenia w Toruniu. Znowu mieliśmy odcinek o wędrującym kotle z Torunia. Ci Niemcy, których nie udało się zniszczyć nad Wisłą, tych, których porzucił gdzieś z boku Żukow, pędzący tak dziko na zachód, oraz jednostki niemieckie będące na terenie poligonu toruńskiego w czasie reorganizacji. Dwie dywizje, 73, 31, one rozpoczynają ucieczkę z Torunia.