Zachód. Gościni: prof. Agata Bielik-Robson

To my to bierzemy. To my rzeczywiście tacy jesteśmy i niechże oni się w nas przeglądają i niech próbują do nas dosięgnąć. Ja myślę, że to zawsze działa w obie strony i dokładnie tak jak Pan powiedział, że Zachód wymyśla Wschód, Wschód wymyśla Zachód, a jednocześnie tak jak mówi Kipling, East is East and West is West. Wschód pozostaje Wschodem, Zachód pozostaje Zachodem. Nie zawsze było trudno się zgodzić z Kiplingiem i z takim właśnie prostym postawieniem sprawy, dlatego że kultura polska akurat jest wyjątkowo na przecięciu. Mnie się właśnie wydawało, że

Tam w zasadzie ta kwestia się nie pojawia, tylko no właśnie, no tak jak u Kiplinga na zasadzie takiego prostego stwierdzenia, z którego nic nie wynika, tak? Że wschód jest wschodem, a zachód jest zachodem. A u nas, ponieważ, jak mówię, jest to obsesja tych krajów peryferyjnych, kultur peryferyjnych, które na dodatek zostały wydane bardzo mocno na oddziaływanie niezachodniej struktury politycznej, religijnej. Dla mnie taką postacią wzorcową w polskiej kulturze

Tutaj ta globalizacja naprawdę otwarła wrota takiemu już kapitalizmowi zupełnie postetycznemu, który zupełnie już zerwanemu z łańcucha protestanckiej kontroli, no gdzie jednak jeszcze prawo, kontrakt, wymiana. Kontrola, wzajemna kontrola, to wszystko jeszcze odgrywa bardzo ważną rolę i nawet jeszcze do pewnego stopnia funkcjonuje w samym centrum. Ale na paryferiach to oznaczała po prostu dziką wolność. A kto wtedy o tym wie, kiedy Conrad to pisze? Bo przypominam, że to nie Joseph Conrad dostał literackiego Nobla, tylko Richard Kipling, prawda?

Taki właśnie kiplingowy. West is West po prostu i my wam pokażemy. Albo jest się po stronie krytyki, tylko że wtedy ta krytyka już nie jest krytyką, ona jest w zasadzie negacją. Krytyka, która nie zawiera w sobie dialektycznego momentu na tak i na nie. Na zasadzie, no nie, ale jednak. Która nie zawiera w sobie tego momentu jednak. Staje się po prostu zwykłą negacją. I teraz żyjemy właśnie w takiej szalenie uproszczonej, manichejskiej epoce. I tutaj powiedziałbym, że Brzozowski właśnie wschód triumfuje. Typ właśnie takiej duchowości wschodniej, który też wychwala Dostojewski, gdzie po prostu dobre jest dobre, złe jest złe, dusza jest albo czysta, albo potępiona.