[ANALIZA] Rosja przy stole 2026

Dzień dobry. Włączyli Państwo podcast Czytamy po rosyjsku, nagrany 26 kwietnia 2026 roku i opublikowany na kanale Sprawy Wschodu. To wydanie 253. tej audycji, a przed mikrofonem Bartosz Gołąbek. W tym wydaniu podcastu, po małym rozpytaniu wśród słuchaczy, jeden głos i jeden temat. Dzisiaj zaglądamy Rosji do talerza. Zajmiemy się tym, co i dlaczego Rosjanie jedzą w 2026 roku, jak zmieniają się preferencje kulinarne, no i co w tej kwestii zmieniło się od 2022 roku i co to mówi o społeczeństwie, które jest w czwartym roku pełnoskalowej inwazji na Ukrainę. Sporo tu konkretów, nazw potraw, cen i miksu smaków, więc jeśli słuchają Państwo tego naczczo albo w delikatnym nawet deficycie kalorycznym, to jest najlepszy moment, aby złapać jakiś owoc, zdrową przekąskę, może kanapkę, sałatkę albo cokolwiek, co macie pod ręką, no na pewno łyk wody.

Można teraz właśnie wcisnąć pauzę, bo zapraszam do słuchania i może także chrupania. A pod koniec odcinka usłyszą Państwo Nikodema Cudzicha z jego felietonem Alphabet Ukrainy. Dzisiaj literka H jak HIDNIST, czyli będzie o rewolucji godności w Ukrainie. Szanowni Państwo, w Moskwie możecie dziś kupić mieszkanie bez kuchni. Nie bez powodu, a raczej nie z powodu biedy, o tak właśnie, nie z powodu braku miejsca na tę kuchnię, ale po prostu deweloperzy wyszli z założenia, że kuchnia jest zbędna.

Kiedy przeczytałem o tej ceremonii, pomyślałem, że to dobry moment, żeby zapytać, jak wygląda jedzenie w Rosji. Nie od strony gwiazdek, ale od strony zwykłego człowieka przy zwykłym stole. Do tego plebiscytu oczywiście jeszcze wrócimy. Ale muszę też podkreślić, że jedzenie to temat bliski mi osobiście. Kiedy bywałem w Rosji, za każdym razem jedzenie mi smakowało, było kolorowe, wielokulturowe, zaskakiwało. Cieszyło też przystępną dla mnie ceną. Poznałem też trochę jedzenie dookoła Rosji. Gruzińskie, ormiańskie, ukraińskie, estońskie, łotewskie, kazachskie. Lubię jeść, więc temat traktuję poważnie. I ten rynek, czytany uważnie, opowiada o tym, jak Rosja żyje w czwartym roku pełnoskalowej inwazji na Ukrainę.

Indeks zaufania konsumentów ujemny. Restauracje, mimo tych nawet nagradzanych, tendencja jest taka, że zamykają się w tempie o 1 trzecią szybszym niż rok temu. Rosja w 2026 roku je jednak nieco inaczej niż jeszcze 4 lata temu, dryfując jednak w kierunku kulinarnej Azji, jeśli chodzi o masowego odbiorcę, ale marząc wciąż o zamkniętej dla niej dzisiaj Europie fine diningu. Drożej, szybciej, no i w wielowymiarowej samotności. A na zakończenie felieton Nikodema Cudzicha z cyklu Alfabet Ukrainy na temat rewolucji godności w tym państwie. To już kolejna litera, idziemy do przodu.

Czwartą literą w ukraińskim alfabecie jest H. Na nią zaczynają się takie słowa jak Hryvna, Horhany, Hutsuly czy Hidnist. I właśnie o godności dzisiaj opowiem. A dokładnie o rewolucji godności, czyli gwałtownej przemianie polityczno-społecznej na przełomie 2013 i 2014 roku. Ale zanim musimy się cofnąć nieco wcześniej. Ukraina po rozpadzie Związku Radzieckiego miała przed sobą ogromne możliwości. Rozwinięty przemysł, żyzna ziemia, trzecia na świecie liczba głowic jądrowych. W 1991 roku w referendum 90% Ukraińców głosowało za niepodległością. Ekonomiści i politolodzy spodziewali się, że za 20-25 lat kraj dołączy do ścisłej europejskiej czołówki. Tak się nie stało. Przez kolejne dekady Ukrainą rządziły oligarchiczne klany, podzielone regionalnie i skonfliktowane ze sobą nawzajem.

Kraj tkwił w tym, co badacze nazywają polityką dwuwektorową, czyli formalnie deklarował kurs europejski, jednocześnie utrzymując gospodarczy więzi z Rosją. Zyski z tej gry trafiały głównie do wąskich grup. Do 2013 roku zewnętrzny dług Ukrainy przekraczał 80% PKB. Zaufanie do instytucji państwowych było minimalne. Ukraińcy od lat 90. czekali na poprawę życia, która nie nadchodziła. Jesienią 2013 roku zbliżał się szczyt partnerstwa wschodniego w Wilnie. Ukraina miała tam podpisać umowę stowarzyszeniową z Unią Europejską. Dla wielu obywateli to był symbol zmiany, konkretna szansa na inne życie. Dokumenty były gotowe, procedury zakończone, a 21 listopada 2013 roku rząd premiera Mykoły Azarowa ogłosił zawieszenie negocjacji.

Rada Najwyższa głosowała za jego usunięciem od władzy. Janukowicz z dużą pomocą Putina uciekł do Rosji, a sam Putin przechwalał się tym w filmie dokumentalnym o aneksji Krymu z 2015 roku. Kreml do dziś nazywa Euromaidan zamachem stanu i używa go jako elementu propagandy, żeby uzasadnić agresję wobec Ukrainy. To był element szerszego planu. Według historyków konkretne przygotowania do agresji militarnej Rosja rozpoczęła już pod koniec 2008 roku, po tym jak słaba reakcja Zachodu na wojnę z Gruzją zachęciła Moskwę do dalszych kroków. Kiedy Janukowicz upadł, Rosja działała natychmiast. W kilka tygodni zaanektowała Krym, następnie wspierała separatystów na Donbasie. Zachód zareagował sankcjami i solidarnością polityczną, ale nie bezpośrednim wsparciem militarnym.

Unia Europejska podpisała umowę stowarzyszeniową z Ukrainą już w czerwcu 2014 roku. Kilka miesięcy po tym, jak próba jej zawarcia wywołała rewolucję. A co rewolucja godności zmieniła? Obraz jest niejednoznaczny. Po stronie pozytywnej ukraińskie społeczeństwo obywatelskie rozkwitło. W październiku 2015 roku 41% Ukraińców deklarowało rosnącą gotowość do działań charytatywnych, a 33% rosnącą gotowość do obrony swoich praw i godności. Organizacje pozarządowe zaczęły realnie współkształtować politykę. To one stały za większością reform uchwalonych po Majdanie. Ukraina przeprowadziła też kilka ważnych reform strukturalnych. Energetyczną, policyjną, prokuratorską. Poczucie europejskiej tożsamości umocniło się w całym społeczeństwie.