S05E08: "Wieloryb"
Opowiadam o filmie "Wieloryb" Darrena Aronofsky'ego.
Skupię się dzisiaj oczywiście przede wszystkim na Wielorybie, ale, jak to w Spoilermasterze, także wprowadzę trochę kontekstu związanego głównie z postacią reżysera, ale tym razem także aktora, bo obsadzenie Brendana Fraisera w roli Charlie'ego w Wielorybie to zdecydowanie mistrzowskie posunięcie tego filmu, a jednocześnie, jak się okazuje, posunięcie kontrowersyjne. Spróbuję się także tej kontrowersji przyjrzeć. Najpierw jednak podstawowe fakty o filmie. Film Wieloryb jest adaptacją sztuki teatralnej. Ta sztuka teatralna po raz pierwszy została wystawiona na deskach teatrów Denver w roku 2012, a zatem 10 lat temu, już ponad nawet dekadę.
Po których często nie spodziewalibyśmy się pewnych występów. Na pewno to dotyczyło Mikaja Rurka i na pewno dotyczy to Brendana Fraisera. I teraz. Brendan Fraiser. To jest ogromny temat przy tym filmie, ponieważ pamiętam, że po raz pierwszy dowiedziałem się o Wielorybie, kiedy zobaczyłem na Instagramie taki filmik z premiery weneckiej. Aronowski jest zaprzyjaźniony z festiwalem w Wenecji. Większość jego filmów tam miały premiery. Tam dostał też Złotego Lwa. Jest wierny temu festiwalowi. I Brendan Fraser otrzymał owację na stojąco i płakał na tej sali. I posypały się komentarze, kocham Brendana Frasera, jest cudowny, Boże, jak on się pięknie wzruszył. I wtedy pomyślałem, oho, chyba zaczyna się tutaj oscarowy spin, jak to się mówi, czyli pewna kampania, która będzie prowadziła do statuetki.
I teraz, decyzja, żeby obsadzić Fraisera była o tyle interesująca, że przez 10 lat Darren Aronofsky szukał aktora, który mógłby zagrać Charlie'ego. W pewnym momencie nawet ten projekt miał być reżyserowany przez Toma Forda, Charlie'ego miał grać James Corden, ale koniec końców wizja, że to jednak Aronowski i to Aronowski, który sięga po Fraisera, zwyciężyła i wydaje mi się, że jest to decyzja bardzo dobra. Nie tylko dlatego, że Fraiser jest w tej roli znakomity i uważam, że zasługuje na Oscara, chociaż cały film, o czym na końcu powiem, wzbudza moje wątpliwości i wcale mnie aż tak bardzo nie zachwycił. A wręcz jestem wobec niego krytyczny, ale Frazer w Wielorybie jest u mnie na plusie.
Charlie wobec córki są tym, co go uwznieślają. Po tych przeprosinach Charlie może wzlecieć do nieba, co dosłownie pokazuje nam Aronofsky. Wydaje mi się, że te cytaty i odwołania są przywołane w samej sztuce w sposób bardzo oczywisty, graniczący z niezręcznością, grubo ciosany. Tym, co w filmie je przynajmniej częściowo transformuje, jest oczywiście rola Fraisera, którego sposób wypowiadania kwestii Charlie'ego uwiarygadnia je. Ale nie uwalnia tego filmu od pewnej pretensji, od tego, że ilość tych aluzji literackich też wydaje się w pewnym sensie za duża. No i oczywiście Daron Aronowski jest rozkochany w tej myśli, że to sam Charlie jest wielorybem, a czasami wielorybnikiem, bo sięga w pewnym sensie w momencie po taki kijek, który jest jak harpun, który pomaga mu poruszać się po mieszkaniu.
A także muzyka. W tym filmie muzyka Roba Simonsena nawiązuje do wątków morskich. Zresztą o tym pisze świetnie Tomasz Ludward na portalu filmmusic.pl, gdzie pisze, że ta muzyka imituje dźwięki statku, takie jak olinowanie chociażby, czy sposób w jaki wiatr naciska na okręt, tworząc, jak to pisze Tomasz Ludward, masywne dźwiękowe tekstury. Jeżeli Charlie jest wielorybem, to czy to jest obelga pod jego adresem? O, zobaczcie, jaki wieloryb, jaki wielki facet. Nie. Jeżeli Charlie jest wielorybem, to znaczy, że Charlie jest uwikłany w Moby Dicka jako takiego. W powieść, której głównym wątkiem jest pogoń za wielkim wielorybem, którego ściga kapitan Ahab, okaleczony w przeszłości przez tego wieloryba.
Dla niego te dwa elementy cały czas ze sobą walczą, są nieprzeniknione, są w jakiejś dziwnej wojnie. W zapasach, chciałoby się powiedzieć. Otóż jeżeli to wszystko zestawimy i zrozumiemy, że tak naprawdę Charlie jest w ciągłym starciu z naturą jako taką, Jako ojciec, jako homoseksualista, jako mężczyzna, jego męskie ciało ulega ogromnym przemianom i staje się także stygmatyzowane na wiele sposobów, to myślę, że najlepszą puentą będzie przytoczenie puenty rozdziału o Moby Dicku, który napisał Newton Arvin w książce, o której wspomniałem. Ten fragment przytoczyłem dla was. Newton Arvin pisze o Moby Dicku i o wielorybie tak.
Jeszcze raz. Pożądamy nie tego, by natura była posłuszna nam, ale byśmy my mogli podążyć zazewem natury. W Moby Dicku pojawia się przeczucie owego kosmicznego poddaństwa wobec natury. Rządza zrozumienia i uchwycenia całej prawdy o białym wielorybie, rządza ewidentna w obszernych pasusach eksplikacyjnych To prawdziwy zalążek mądrości. Gotowość do poddania się naturze, do zaakceptowania jej, do posłuszeństwa wobec niej jest naturalną konsekwencją tej kondycji. Wola natury, mimo że posiada element boskości, nie jest synonimem boskości w sensie chrześcijańskim, a mimo to Moby Dick sugeruje, że jednostka może osiągać wewnętrzny pokój, podążając za jej nakazem.
Pokazano wszystkie 7 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.