S05E08: "Wieloryb"
Opowiadam o filmie "Wieloryb" Darrena Aronofsky'ego.
Filmie, który jest nominowany do trzech tegorocznych Oscarów i filmie, który wywołał bardzo skrajne Reakcje w filmie, który został znakomicie przyjęty na festiwalu w Wenecji, gdzie został pokazany w zeszłym roku, ale także w filmie, który doczekał się druzgocącej krytyki i to nie tylko z powodów artystycznych. Tym filmem jest Wieloryb The Whale w reżyserii Darena Aronowskiego z rolą główną Brendana Fraisera. To jest film, o którym chciałem dzisiaj Wam opowiedzieć, zastanowić się nad nim. Skłoniło mnie do tego między innymi to, że dostałem bardzo dużo wiadomości z prośbami i pytaniami, czy będę komentował tegoroczną stawkę oscarową.
Skupię się dzisiaj oczywiście przede wszystkim na Wielorybie, ale, jak to w Spoilermasterze, także wprowadzę trochę kontekstu związanego głównie z postacią reżysera, ale tym razem także aktora, bo obsadzenie Brendana Fraisera w roli Charlie'ego w Wielorybie to zdecydowanie mistrzowskie posunięcie tego filmu, a jednocześnie, jak się okazuje, posunięcie kontrowersyjne. Spróbuję się także tej kontrowersji przyjrzeć. Najpierw jednak podstawowe fakty o filmie. Film Wieloryb jest adaptacją sztuki teatralnej. Ta sztuka teatralna po raz pierwszy została wystawiona na deskach teatrów Denver w roku 2012, a zatem 10 lat temu, już ponad nawet dekadę.
Ja też bardzo ten film cenię. I myślę, że kwestia wagi właśnie, do czego zaraz przyjdziemy, to także się z tym wiąże, bo Brendan Fraser to także aktor, którego przemiany ciała i przemiany wagi tego ciała Jego rozmiarów są integralną częścią jego persony. O tym za chwileczkę, kiedy powiem o Frejzerze. O Aronowskim chcę jeszcze jedną rzecz powiedzieć. Mianowicie, że jest to reżyser bardzo sprawny biznesowo. W zasadzie moim zdaniem powinien być wzorem. Nie tylko ma swoją firmę, to znaczy firmę protozoa, którą znakomicie zarządza. Ale przede wszystkim, jeżeli spojrzymy na historię jego w kina, to to jest reżyser, który potrafił przekuwać bardzo niskobudżetowe filmy w bardzo wysokobudżetowe sukcesy.
I żeby to były filmy, na które ludzie chcą chodzić, o których chcą rozmawiać, które dotykają widowni, a nawet zdobywają Oscarowe nominacje i statuetki, ponieważ Aronofsky także znany jest z tego, że daje role aktorskie, które wydobywają z aktorów coś więcej. Mickey Rourke otrzymał nominację do Oscara za film Zapaśnik, podobnie jak zresztą występujące w tym filmie Marisa Tomei. Ellen Bernstein otrzymała nominację za Rekwiem dla snu. No, Natalie Portman oczywiście dostała Oscara za Czarnego Łabędzia, a obecnie Brendan Fraser-Czeka jest nominowany za główną rolę męską za Wieloryba i Hong Chao, która gra Liz, także, czyli pielęgniarkę, także jest nominowana, więc Aronowski ma takie dotknięcie Midasa, jeśli chodzi właśnie o aktorów.
Po których często nie spodziewalibyśmy się pewnych występów. Na pewno to dotyczyło Mikaja Rurka i na pewno dotyczy to Brendana Fraisera. I teraz. Brendan Fraiser. To jest ogromny temat przy tym filmie, ponieważ pamiętam, że po raz pierwszy dowiedziałem się o Wielorybie, kiedy zobaczyłem na Instagramie taki filmik z premiery weneckiej. Aronowski jest zaprzyjaźniony z festiwalem w Wenecji. Większość jego filmów tam miały premiery. Tam dostał też Złotego Lwa. Jest wierny temu festiwalowi. I Brendan Fraser otrzymał owację na stojąco i płakał na tej sali. I posypały się komentarze, kocham Brendana Frasera, jest cudowny, Boże, jak on się pięknie wzruszył. I wtedy pomyślałem, oho, chyba zaczyna się tutaj oscarowy spin, jak to się mówi, czyli pewna kampania, która będzie prowadziła do statuetki.
Myślę, że Fraser wygra. Ci z was, którzy słuchają odcinka już po ceremonii, wiedzą, czy tak się stało. Otóż Brendan Fraser w roli Charlie'ego to bardzo ważna decyzja artystyczna w tym filmie, moim zdaniem bardzo trafiona. I już mówię, o co chodzi. Po pierwsze, sam Brendan Fraser. Otóż, urodzony w 1968 roku, oczekujący na swoje 55. urodziny aktor, urodził się w Indianapolis, w stanie Indiana, w Stanach Zjednoczonych, Ale ma podwójne obywatelstwo amerykańsko-kanadyjskie i jest aktorem ciężko pracującym już od wielu dekad i którego wizerunek przechodził bardzo ciekawe fluktuacje.
Otóż Brendan Fraser, który jest aktorem bardzo wszechstronnym, bardzo utalentowanym, wybitnym, ciężko pracującym, zaangażowanym na 100% w każdy projekt, który wchodzi, Przez zrządzenie losu i kaprysy castingowego, obsadowego boga, skojarzony został bardzo mocno z czymś, co nazwałbym głupimi komediami lat 90. Otóż Brendan Fraser stał się w latach 90. twarzą Disneyowskich komedii dla dzieci o takim zacięciu komiksowo-parodystycznym, jak George prosto z drzewa . Stał się twarzą komedii zahaczających o takie klimaty grunge'owo-narkotykowe, upalone trawą jak odlotowcy Airheads 1994.
To naprawdę wybitny film, polecam. Gods and Monsters Billa Condona. To jest jasne, że gdzieś marzenia tego aktora lokują się właśnie w tym powiedzmy szacownym świecie kina jakościowego, ale tak się złożyło, że przez swoją urodę, szeroką twarz, bardzo jasne, duże niebieskie oczy, mocną szczękę i znakomitą budowę ciała, bo Brendan Fraser był nieprawdopodobnie wysportowany i świetnie zbudowany w latach 90., Stał się on takim właśnie idealnym bohaterem filmów trochę dla dzieci, trochę dla młodych dorosłych, ale przede wszystkim filmów, które całymi garściami czerpały z tradycji hollywoodzkiej niemądrej komedii, silly comedy.
Czyli właśnie filmów na przykład z Bobem Hope'em i Bingiem Crosbym z lat 40., Filmów z serii Abbott i Costello, tych wszystkich filmów, w których bohaterowie jechali do dżungli, zaprzyjaźniali się z dużym gorylem, przeżywali jakieś niestworzone przygody. I samo spojrzenie na te tytuły, takie jak właśnie George prosto z drzewa, czy Mumia, która jawnie nawiązywała do filmów z lat 30., chociażby do filmu Mumia z Borysem Karloffem. Czy Looney Tunes znowu w akcji, gdzie Brendan Fraser wystąpił u boku postaci kreskówkowych z uniwersum Warner Brothers, pokazuje jaki kierunek ta kariera przede wszystkim obrała? I gdybyśmy zapytali przeciętnego kinomana, po prostu statystycznego, z czym kojarzy Frasera, na pewno powiedziałby mumia i właśnie któraś z tych głupich komedii.
Oglądany dzisiaj, a wróciłem do fragmentów George'a prosto z drzewa i filmu Zakręcony, Bedazzled z Frazerem i Liz Harley z 2000 roku przed nagraniem tego odcinka. Oglądany dzisiaj, poza tym, że te filmy z lat 90. zestarzały się mam wrażenie często nawet bardziej niż filmy z lat 30. i 40. To temat na osobny esej. Jest jasne jedno, że Fraser wchodzi na 120% w każdą rolę, którą gra. Nie ma u niego nigdy ironicznego dystansu, który czasami występował w takich przypadkach jak np. rolę Boba Hope'a. który występował w rozmaitych, bardzo często głupich komediach lat 40. i 50., ale zawsze mrugał do widza, że on tak na 100% to nie jest tutaj zaangażowany.
Może zarabia na chleb, a przede wszystkim świeci swoją osobowością, ale on nie będzie mocno angażował się aktorsko. Tymczasem urok i jakaś niebywała Siła Brandona Fraisera polega na tym, że kiedy gra George'a prosto z drzewa, czyli właśnie chłopca, który został takiego niby Tarzana, Tarzana głupka, o Tarzana, który nie jest zbyt rozgarnięty w filmie George prosto z drzewa, to on wchodzi w tę rolę absolutnie stuprocentowo. Staje się tym George'em, gra to całym sobą i nie zostawia nawet centymetra ironii i dystansu. Po prostu Brandon Fraiser jest takim profesjonalistą, który daje całego siebie roli. A to, że jego kariera uwikłała się w przemiany kina rozrywkowego w latach 90., które, jak to widzimy z dzisiejszej perspektywy, dosyć poszukiwało swojej tożsamości, tkwiło jeszcze jedną nogą w tych Spielbergowskich latach 80., a jednocześnie przemiany technologiczne i obyczajowe bardzo silnie to kino wykolejały.
I to już jest inna historia, po prostu Brendan Fraser jako pracujący aktor w Hollywood, tak ta jego kariera się poukładała, że bardzo często grał w filmach w rodzaju Mumia, Grobowiec, Cesarza Smoka albo Zemsta futrzaków na przykład. I gdzieś odłożył się w świadomości właśnie ten Brendan Fraser występujący w tych wszystkich głupkowatych filmach. Mówię to oczywiście w cudzysłowie, bo każdy z tych filmów mógł być rozpatrywany osobno, ale jak słyszymy te tytuły, George prosto z drzewa czy Atomowy amant, Czy właśnie Zemsta futrzaków, czy nawet Looney Tunes, to wiemy, że mówimy bardziej o rodzaju hollywoodzkiego Luna Parku, ale nie z rzędu tych najbardziej szacownych. To nie były filmy podpisywane przez takich reżyserów jak Lucas czy Spielberg.
Tylko to były raczej filmy, które powstawały taśmowo, filmy, które były obliczone na sukces, raczej z widownią dziecięco-młodzieżową. Takie filmy na sobotnie popołudnie, czy nawet przedpołudnie, czerpiące i często bardzo odgrzewające kotlety nie pierwszej świeżości, jeżeli chodzi o humor. I w tym wszystkim jest ów Fraser, którego możemy zobaczyć, jak właśnie daje z siebie wszystko w tych rolach, jest obecny, jest zaangażowany, który cały czas też balansuje na granicy pewnej tradycji slapstickowej, bo sam Fraser mówi w wywiadzie, chociażby dla GQ, że jego największym bohaterem był Buster Keaton, czyli także aktor, którego mogliśmy zobaczyć chociażby jako jaskiniowca w filmie Three Ages, ale który oddawał całe swoje ciało przede wszystkim na użytek opowiadanej historii, oczywiście w jego przypadku stricte komediowej.
I teraz, decyzja, żeby obsadzić Fraisera była o tyle interesująca, że przez 10 lat Darren Aronofsky szukał aktora, który mógłby zagrać Charlie'ego. W pewnym momencie nawet ten projekt miał być reżyserowany przez Toma Forda, Charlie'ego miał grać James Corden, ale koniec końców wizja, że to jednak Aronowski i to Aronowski, który sięga po Fraisera, zwyciężyła i wydaje mi się, że jest to decyzja bardzo dobra. Nie tylko dlatego, że Fraiser jest w tej roli znakomity i uważam, że zasługuje na Oscara, chociaż cały film, o czym na końcu powiem, wzbudza moje wątpliwości i wcale mnie aż tak bardzo nie zachwycił. A wręcz jestem wobec niego krytyczny, ale Frazer w Wielorybie jest u mnie na plusie.
I teraz trzeba wyjaśnić dlaczego i dlaczego uważam, że kontrowersje wokół tego filmu są nieuzasadnione. Po tym jak film miał swoją premierę i po tym jak była pierwsza fala pozytywnych komentarzy, pojawiły się także komentarze negatywne, przede wszystkim dotyczące polityki tożsamościowej. Mianowicie, jednym z takich komentarzy było to, że Fraser, który wcale nie waży tyle kilogramów co Charlie, wciela się w rolę otyłego mężczyzny, Co jest częścią pewnej kultury wstydu, ponieważ film pokazuje Charlie'ego jako ofiarę, jako umęczonego, winnego samemu sobie i tak dalej i tak dalej. W takim argumencie ukryte jest założenie, że aktor wcielający się w daną postać powinien dzielić z tą postacią możliwie jak najwięcej charakterystyk, czy to genetycznych, czy to czysto fizycznych, czy to etnicznych, czy kulturowych.
Charlie czy dowolna inna postać jest dla nas na tyle realny, że aktor staje się w procesie tej transformacji i pracy nad rolą Spoistym medium, poprzez które Charlie jako postać nam się ujawnia. I w tym sensie komentarze o tym, że Brendan Fraser powinien, albo że on powinien ważyć tyle co Charlie, albo że należało obsadzić w tej roli kogoś, kto waży tyle co Charlie, Wydają mi się nietrafione o tyle, że zakładają, że sam proces castingu, czyli obsady roli, jest procesem buchalteryjno-komputerowo-statystycznym. To znaczy, że obsada musiałaby polegać na tym, aby znaleźć aktora, którego parametry genetyczne, etniczne czy wagowe byłyby zgodne z postacią i wówczas dopiero można by taką rolę obsadzać.
To jest, mówię, doświadczenie, które nam jest trudno sobie wyobrazić do końca, po prostu, bo nie było naszym udziałem. Nasze uwarunkowania kulturowe są inne. I teraz wracam do głównego wywodu. To nie jest tak, że nie możemy o tym dyskutować, że kwestia reprezentacji nie jest ważna i tego kto gra kogo. To wszystko jest istotne, to jest ważne, możemy o tym mówić. Natomiast, i teraz odbijam na drugą nóżkę, absolutnie wydaje mi się pomyłką mówienie o tym, że aktor taki jak Brenton Fraser wcielający się w postać ważącego 600 funtów Charlie'ego nie ma do tego prawa. Pojawiły się także zarzuty, że Fraser jako heteroseksualny mężczyzna nie powinien grać mężczyzny homoseksualnego.
Zresztą film dostał nominację także za charakteryzację. I czy postulat tego, że nie powinno się dokonywać takich transformacji cielesnych na potrzeby ekranu łączy się z postulatem, żeby wyłączyć tą grupę zawodową, jaką są charakteryzatorzy i po prostu skazać ich na poniewierkę? No, mam nadzieję, że nie, ponieważ ich praca także wynika z tego założenia, że obsadzając na przykład w roli człowieka-słonia, czyli prawdziwego Johna Merricka, Johna Herta, mówię o filmie Davida Lynch'a Człowiek-słoń, praca charakteryzatora polega na tym, żeby w tej transformacji dopomóc. I teraz kończę ten krótki rant tym, że uważam, że po pierwsze, Brendan Fraser miał pełne prawo zagrać tę rolę, po drugie, że praca charakteryzatorska, która tu jest wykonana, jest częścią zamysłu artystycznego tego filmu, a po trzecie, Brendan Fraser, grający homoseksualnego mężczyznę, jest absolutnie aktorem, który wciela się w swoją postać
W innej formie. Widzieliśmy go w innym ciele niemalże. Ale ta twarz to jest twarz naszego znajomego z dawnych lat. I tym też ma prawo grać artysta. Taki jak Aronowski. Naszą pamięcią. I obsadzanie Brendana Frasera i obsadzanie każdego aktora to jest także obsadzanie pamięci jego poprzednich ról. Więc to jest tu bardzo istotne, bo to, że to jest Brendan Fraser jest integralną częścią całego zamysłu. A drugi powód to są oczy. To są oczy Brendana Frasera, bo tego nie da się podrobić. Jego spojrzenie? Szerokie, naiwne, bardzo, bardzo delikatne i podatne na skrzywdzenie. To cudowne angielskie słowo vulnerable. W filmie, nawet w takiej komedii jak Zakręcony by Dazzled z 2000 roku, gdzie gra nieudacznika, który nagle spełnia swoje marzenia o tym, żeby być samcem alfa.
To wszystko albo jego właśnie szeroko otwarte oczy i szeroki uśmiech, kiedy gra głupka Tarzana George'a z drzewa w filmie disneyowskim z lat 90. To wszystko odżywa tutaj poprzez spojrzenie Fraisera, bo to jest ta jedna rzecz, którą co prawda można podrasować szkłami kontaktowymi, ale która jako taka jest tym, co w kinie dla aktora jest najcenniejsze. Spojrzenie garbo, spojrzenie brando, spojrzenie bogarta. Spojrzenie Brendana Fraisera. Oczy są największym kapitałem aktora. Nie będę powtarzał starych dykteryjek o oczach jako o zwierciadłach duszy, ale jest w tym coś. I wydaje mi się, że obsadzając Fraisera, Aronowski także obsadził jego delikatne, dziecięce niemal spojrzenie, które w tym ciele mężczyzny, którego ciało wymknęło się spod kontroli, jak Sam to mówi, są taką ostoją jego tożsamości, jego duszy.
Tylko tego, jak może wyglądać ludzkie ciało, jakie transformacje są jego udziałem. I to też nie byłoby możliwe, gdyby tej roli nie zagrał Fraser, bo pamiętamy jego ciało, kiedy było perfekcyjne. Chociażby w George'u prosto z drzewa, gdzie większość filmu spędza w jednej przepasce na biodrach. Więc sama transformacja tego ciała, to jak się Charlie w tym filmie porusza, jak próbuje się poruszać i jak koniec końców mu się to udaje, Jak przebija się niejako przez tą własną, ograniczającą jego ruchy tuszę po to, żeby koniec końców jego duch i miłość do córki zwyciężyła nad tymi kilogramami, to też jest integralna część tego filmu. Więc nie należy się zamykać na to, że tusza nie jest tylko kwestią społeczną i polityczną, ale jest także kwestią estetyczną, w sensie przedstawiania ludzkiej figury na ekranie.
Pokazano wszystkie 21 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.