EUROREMONT #2 | Agata Pyzik

Naprawdę. Jakby krytykując kapitalizm w Polsce działasz na szkodę Polski. I... No, więc tak, więc już kończąc, to upieranie się przy tej nazwie Wschód miało, tak jak to doskonale rozszyfrowałaś, po prostu cel taki, żeby zaznaczyć fikcyjność, po pierwsze, tworu zwanego Europa Centralna, a po drugie, fikcyjność tego, że weszliśmy do Zachodu, czy staliśmy się nim. Ponieważ jeśli chodzi o Zachód rozumiany tak najbardziej prymitywnie, jako po prostu, jeżeli chodzi o ekonomię, o gospodarkę, bo kulturowo być może Oczywiście tutaj sytuacja jest dużo bardziej skomplikowana. Na pewno dzisiaj kulturowo Polska ma dużo więcej wspólnego z nawet Wielką Brytanią być może niż z Rosją na przykład z oczywistych powodów globalizacji kultury i tak dalej.

Moje pytanie byłoby, jak widzisz to teraz, właśnie po takiej pełnoskalowej wojny Rosji na Ukrainę, czy zmieniłabyś to swoje zdanie, że ta ideologia w sumie gdzieś tam Ale co, właśnie to jest pytanie, co rozumiemy przez tą ideologię, no bo jakby to już naprawdę było, to co mnie, znaczy wydaje mi się, bo czytam oczywiście bardzo dużo, jakby staram się badać, być na bieżąco z tym dyskursem na temat Rosji i wydaje mi się, że no od wojny już nie mówi się, już chyba nikt nie próbuje, znaczy wydaje mi się, że paradoksalnie osłabła ta identyfikacja Rosji ze Związkiem Radzieckim. Ale z drugiej strony chyba wiem, o co tobie chodzi. Chodzi ci o imperializm, tak? O taką postawę imperialistyczną. Właśnie wydaje mi się, że osoby, które nie informują się aż tak bardzo, mówią, że no to tak po prostu jak Sowieci się zachowują.

Tego nie chciałam Jakby to nie chciałam, żeby zostało utracone. No ale dzisiaj widzimy, rzeczywiście Ukraina zmieniła wszystko i jakby nie chcę się wdawać w szczegóły, ale to, jak ja dzisiaj widzę swoją... Bo wiesz, jakby w czasach, kiedy mieszkałam w Anglii, kilka razy byłam w Rosji, ale byłam tylko w dużych miastach, w Moskwie i w Petersburgu, więc jakby oczywiście słyszało się i dużo czytałam na ten temat, nie wiem, w artykułach na przykład u Stodzieła z tej grupy właśnie petersburskiej. W której pisałaś też. Tak. I o tym właśnie, jak nacjonalistyczna jest Rosja, tak? I oczywiście, ale to jest tak, że wiesz, że nie spotykasz, ja nie spotkałam i nigdy nie rozmawiałam z kimś takim, aczkolwiek to, co mnie zszokowało, to to, jak byłam w 2015 roku, zdarzyło mi się być w Moskwie na kilka dni przed obchodami zwycięstwa.

To establishment brytyjski powinien być dzisiaj naprawdę odsądzany od ci wiary. Ale oni są nietykalni. Ale oni są nietykalni, ponieważ to... Ale jakby od samego początku. Właśnie mieszkam, dajmy na to, że jest jakiś 2012 rok, mieszkam w Londynie i właśnie widzę, że powstają coraz to nowe jakieś galerie albo przedsięwzięcia artystyczne finansowane przez Rosjan, tak? Na przykład piszę dla Calvert Journal jakby... Dzisiaj naprawdę wzdrygam się po prostu na samą myśl o tym, że miałam z tym cokolwiek wspólnego, Może mogłabyś powiedzieć trochę o tym, bo nie wiem, czy wszystkim jest to... Tak, to znaczy nie chcę się wdawać w szczegóły, ale jakby na przykład Calvert Journal, który na przykład pokazał klasę, ponieważ zamknął się po prostu chyba w dniu czy dwa dni po inwazji.

Tak, napisali taki statement. To jest na przykład takie czasopismo internetowe, które miało pokazać fajność młodej Rosji i fajność nowego młodego wschodu, jakby zachodowi. I na przykład publikowało artykuły o modzie rosyjskiej albo raperach. I oni też aktywnie propagowali ten postsowiecki szyk, do którego przejdziemy. Pisałam tam w książce, czy ja używam tego sformułowania już post-Sowiecik, Ja nie kojarzę, ale być... Ale jakby pisze o tym, co tak naprawdę jest pod sowieckim szykiem. To znaczy właśnie moja niechęć czy sceptycyzm wobec dzieciaków z Anglii, zamożnych często, do Berlina polega na tym, że właśnie chodzi o to, żeby potaplać się w atmosferze, w której tworzył David Bowie swoją trylogię berlińską

Dział kultury czy jakiś wykwitów danej, jakieś badanie subkultur czy artefaktów, czy scen, możesz powiedzieć coś więcej o świecie, tak? I dla mnie to byłoby na przykład tragiczne, gdyby ktoś próbował na przykład Oczywiście nikt nie zakaże słuchania czegoś, ale na przykład jeżeli nie będzie można już puszczać w knajpie zespołu kino, bo jest rosyjski, mimo że Viktor Tsoi był osobą totalnie antysystemową, która z drugiej strony mówiła, że jest człowiekiem radzieckim, ponieważ jego rodzice to byli Koreańczyk, który po prostu przyjechał do Rosji i Rosjanka. Nie wiem, wydaje mi się, że rzeczywistość jest strasznie skomplikowana i dlatego, ale dzisiaj, jak wojna cały czas trwa, jakby w pewnym sensie, jeżeli chcemy wspierać, to nie ma miejsca trochę na niuanse i ja na przykład przez cały

No co ja mam powiedzieć? Ponieważ w tym momencie bombardowane są ich miasta i ich rodziny albo znajomi giną. Więc naprawdę jesteśmy w momencie, w którym możemy tylko starać się robić wszystko, żeby ten konflikt się jak najszybciej po prostu skończył, żeby ludzie przestali ginąć i żeby też, no sorry, ale po prostu Rosja musi stanąć przed Trybunałem. I ta toksyczność tej kultury rosyjskiej, która się rzeczywiście przygotowywała swój grunt od wielu, wielu lat i to było połączenie turbokapitalizmu z nacjonalizmem, to musi zostać rozłożone na części pierwsze i osądzone. I ja jeszcze właśnie wrócę do tego. Jestem w tej Moskwie w tym 2015 roku, bo mam pisać na zlecenie Guardiana, który właśnie robi sezon rosyjski.

A dlaczego? No bo zapewne dostał pieniądze po prostu z jednego z instytutów finansowanego przez oligarchów, którzy się osiedlili w Londynie. W ogóle nie ma z tym żaden problem, prawda? Nikt tego nie krytykował. Właśnie dzisiaj mnie to szokuje, że w ogóle krytyka wobec tego była nieistniejąca. No i że takie osoby jak ja, czyli wolny strzelec, osoba bez pieniędzy, która po prostu pisze na zlecenie, ale interesuje się Rosją, przyjmuje takie zlecenie, bo jest dla mnie szalenie ciekawe po prostu. I to był szok i to było zdanie sobie sprawę dokładnie, jak zostało użyte zwycięstwo w 45. No i rzeczywiście zwycięstwo w 1945 po prostu od wielu, wielu lat karmi nacjonalizm rosyjski i nic innego. I jakby coś, co mogłoby przecież być celebrowane przez cały świat tak naprawdę, no bo uratowali nas przed Hitlerem i zginęło tam 25 milionów ludzi.

No jest to po prostu toksyczne wydarzenie, które służy tylko i wyłącznie umacnianiu poczucia wyjątkowości i jakiegoś takiego... i wyższości wśród Rosjan. No i oni naprawdę się uważali za lepszych. No niestety się okazało, No i nadal. Tak, oni się uważają za lepszych, oni uważają naprawdę, że to jest im teren podległy i no nie wiem. Wydaje mi się, że dlatego, że generalnie w Polsce panuje klimat od zawsze, od dawna dosyć sceptyczny wobec Rosji czy antyrosyjski, to na przykład nie powstawały jakieś reportaże czy media o tym nie mówiły, tak? Do jakiego stopnia właśnie tam ten nacjonalizm jest głęboko zakorzeniony. I być może to byłby o wiele mniejszy szok i tylko cały czas się mówiło Putin, Putin to, Putin tamto, a właśnie to nie był tylko Putin.

On miał poparcie większości społeczeństwa i jakby największy mit na temat Rosji został obalony, że tam imperializm oznacza po prostu pójście za swoim liderem, za swoim przywódcą. I tam tego nikt nie kwestionuje. Znaczy ktoś tam kwestionuje, ale to jest mniejszość. I ta mniejszość też zresztą dostaje bęcki teraz straszne właśnie od tych e-aktywistów tam na moim Facebooku. I to jest naprawdę kompletnie tragiczne obserwować to, że nawet osoby takie właśnie jak Stodziełac, Czy inni, którzy nigdy nie dostawali żadnych pieniędzy właściwie od Rosji, ale w opinii Ukraińców oni po prostu zrobili za mało i robią za mało. Ukraińcy pytają, nie wiem, Dmitrija Wileńskiego czy innych artystów na przykład, liberalnych artystów lewicowych z Rosji, gdzie jesteś na demonstracji, w jaki sposób

Przeciwstawiasz się wojnie twojego kraju przeciwko mojemu. Co robisz? Jakby dopóki nie działasz aktywnie, to nie masz nic do powiedzenia po prostu. I dla mnie też ten bojkot był fascynujący do obserwowania. W tym sensie, że mnóstwo okazało się właśnie wydarzeń artystycznych, zawiera mnóstwo gości z Rosji, a nie ma żadnych z Ukrainy. I rzeczywiście Ukraina ma rację w tym, że po prostu była traktowana jako obywatel gorszej kategorii, również w kulturze i to powinno się zmienić. To się teraz na pewno zmieni. Wydaje mi się, że wszyscy przeżyli jakiś wstrząs, ale wydaje mi się, że ludzie nie zdawali sobie sprawy do jakiego stopnia rzeczywiście i dlaczego właściwie ten taki Lip service był płacony tej Rosji.

I to jest właśnie ten imperializm, z którego być może nie zdawaliśmy sobie sprawy. I to jest właśnie to, że ta krytyka nie była rozpowszechniona, ponieważ zbyt wiele i zbyt skomplikowana sieć zależności gospodarczych po prostu łączyła Zachód z Rosją. Jest dużo rzeczy, o których chciałabym z tobą porozmawiać, ale wydaje mi się, że będziemy już trochę się zbliżać do końca, bo nasza energia również się w pewnym momencie kończy. Chciałabym zakończyć takim trochę otwartym pytaniem, może takimi jakimiś pomysłami na przyszłość. Jeśli byś miała możliwość w jakiejś sytuacji dopisać jeden rozdział tej książki lub jedną część, co byłoby dla ciebie ważne, o czym byś napisała? Wiesz, strasznie trudne pytanie, ponieważ ja ze względu na różne wydarzenia, na przykład to, że ja wyjechałam z Anglii, ja po prostu muszę powiedzieć, że nie spaliłam za sobą mostu, ale ja naprawdę zamknęłam ten rozdział w swoim życiu.

Naszym zadaniem jest tak naprawdę przeformułować ten kontekst wschodu. Być może 10 lat temu ten kontekst komunistyczny wciąż był istotny. Ja myślę, że to się po prostu zmieni. Że po prostu rzeczywiście czas mija, nieubłaganie i kontekst się zmienia. I takie wydarzenie jak wojna w Ukrainie to jest wydarzenie epokowe, które po prostu wszystko będzie przed i po wojnie teraz, tak? W naszym regionie. I być może tak, skończyło się coś takiego jak nostalgia za... ... za czasami socjalistycznymi, bo Rosja właśnie to zniszczyła, chyba położyła temu kres. Albo bezkrytyczna taka... Znaczy tak, skończyła się, a na pewno się skończyła jakaś nostalgia za tą wersją rosyjską, no bo oni właśnie to unicestwili niestety. Unicestwili również znaczenie tej pabiedy, tego zwycięstwa 45. roku.