EUROREMONT #2 | Agata Pyzik

I tak dalej, jakby... Te pozytywne aspekty socjalistycznego systemu. Chodziło o zastanowienie się, które zostały. Na razie. No na razie tak, ale wiesz, od wielu lat się mówi o tym, że ma być płatna ta nauka wyższa, no i to się na razie nie dzieje. Znaczy wiemy, że w szczegółach to jest bardziej skomplikowane, ale i na przykład to dla mnie był fascynujący element, znaczy dużo mniej Ciekawe było to oczywiście, jak oni zostali potraktowani. I wiesz, ten rasizm w Europie Wschodniej, to co już od tak zwanego, używam tego bardzo ironicznie, kryzysu uchodźczego w 2015 roku, kiedy po prostu fala uchodźców się przetoczyła, znaczy po prostu zyskała taką masę krytyczną, gdzieś tak we wrześniu, pamiętam, 2015. I wtedy się pojawiła ta potworna retoryka ze strony PiSu.

Z kolei to jest ekonomiczna sytuacja, więc ja się też sama zastanawiałam nad tym i dużą Rolę odgrywa w tym PiS oczywiście i naprawdę nie ma tutaj wystarczająco dużo kładzenia akcentu na to, jak bardzo rzeczywiście wylewanie 2,4h po prostu propagandy rasistowskiej i faszystowskiej właściwie w mediach, no jaki to ma skutek na radykalizowanie się po prostu społeczeństwa. I ja mogę to powiedzieć po członkach własnej rodziny, że to naprawdę się odbywa, Że to, co jakoś może latentnie istniało, czy jakaś taka niechęć, czy ksenofobia, która istniała powiedzmy zawsze, to w ostatnich kilku latach nie ma porównania, jak bardzo to się zaostrzyło. No ale padło to na podatny grunt. No i tutaj jest wiele tych wyjaśnień. To jest właśnie ta mroczna strona, ta imperialistyczna mroczna strona.

Ale to wszystko ma swój wpływ. Kilkadziesiąt lat takiej, a nie innej polityki, to ma swój wpływ. Często się mówi, że projekt PiSu to jest restauracja drugiej RP. To znaczy tej Polski międzywojennej, nie wiem, rydza śmigłego, beka i po prostu tej post sanacyjnej Polski. Ale no umówmy się, że to pada na ten podatny grunt tego nacjonalizmu wschodnioeuropejskiego. No i to jest ta mroczna strona. I jeśli chodzi o tą dekolonizację, to rzeczywiście mamy tutaj dużo roboty. Ja rzeczywiście z wielu rzeczy, no bo wiesz, jakby jeżeli ta książka była pisana, nie wiem, dziewięć, dziesięć lat temu, to głównym No bo to jakby jest książka bardziej eseistyczna niż historyczna i moim rzeczywiście głównym motorem tutaj był antykomunizm polski, który w wielu momentach stanowił usprawiedliwienie dla wprowadzania, nie wiem, dla prywatyzowania, dla wprowadzania neoliberalnych polityk i pozbawiania ludzi rzeczy, nie wiem, przyzwoitej darmowej służby zdrowia, darmowej edukacji właśnie, czy systemu zasiłków, jakiejś opieki socjalnej.

To jest też z powodu klimatu w Polsce. Dlatego, że ja wróciłam kilka miesięcy po objęciu rządów przez PiS, kiedy naprawdę sama pamiętasz jak było, po prostu wszyscy byli na ulicy, No właśnie mnie już nie było też w Polsce wtedy, ale przeżyłam to właśnie przez media społecznościowe, więc trochę w inny sposób oczywiście. No rozumiem, ale wiesz, ja właśnie wtedy wróciłam, to był najgorszy moment z wielu powodów do powrotu, chociaż ja sobie też wtedy mówiłam, że nie ma Nigdy nie ma dobrego momentu, bo na przykład z dzisiejszej perspektywy to takie relatywnie dobre lata na przełomie lat zerowych i dziesiątych też dzisiaj inaczej widzimy, prawda? Na czym to było ufundowane? To było takie strasznie brutalne przebudzenie. Z jednej strony Brexit się wydarzył i ta moja Anglia, która była taką moją drugą ojczyzną, po prostu zaczęła mi się jawić w zupełnie innym świetle i ja nie doświadczyłam nigdy rasizmu.

Wydaje mi się, że w wielu aspektach jakby nasze społeczeństwo naprawdę może będzie potrafiło dorosnąć do tej sytuacji, no bo to jest rzeczywiście sytuacja, do której trzeba dorosnąć. Jak na razie są tego pozytywne jakieś znaki, prawda? Tak, ja się tego trzymam, wiesz? Ja się tego trzymam. No więc jakby to jest trochę dla mnie zamknięty rozdział, ponieważ od tego czasu jakby zajęłam się bardziej takim pisaniem o sztuce i jeżeli mam być szczera i mam nadzieję, że to się znajdzie w programie, ja się do tego potrafię przyznać, uprawiam trochę teraz eskapizm. W tym sensie, że ja się bardzo spalałam w tej działalności publicystycznej, bo równolegle z pisaniem książki ja publikowałam W Guardianie w różnych pismach byłam taką bojowniczką o tą Europę Wschodnią, pisałam o rasizmie wobec niej, o wyzysku ekonomicznym niedopuszczalnym, ale pisałam też o działalności PiSu, o tej odwróconej rewolucji seksualnej w Polsce, po prostu o działalności Kościoła, o wszystkim.

Byłam mega krytyczna wobec tego i się strasznie spalałam w tej działalności i też w momencie, kiedy u nas zaczął być PiS, no to wydaje mi się, że dla własnego zdrowia psychicznego i dla higieny ja wycofałam się z tego naprawdę. Muszę powiedzieć, że nie żałuję tego, bo jest mnóstwo ludzi, którzy robią super robotę w tej kwestii. Też się pewnie spalają w tym. Być może tym, co bym dopisała, jest właśnie ten aspekt dekolonizacyjny, wiesz, bo wydaje mi się, że wtedy być może też dużo mniej wiedzieliśmy na ten temat i wydaje mi się, że ja, to znaczy nie wiedzieliśmy, bo wojna pokazała jakby w pełnej rozciągłości, jak to się manifestuje, jak na przykład pewne elementy, na przykład dajmy na to, nie wiem, stalinizmu czy tego szowinizmu, powiedzmy, Z czasów radzieckiego nadal przetrwał w tej kulturze rosyjskiej.