MKwadrat odcinek specjalny #53 – Dyskusja o Steam Frame feat. Thomas Voland

Cześć! Mówi do Was Simplex z podcastem MKwadrat. Witajcie w materiale poświęconym Steam Frame. Specjalnie po to zaprosiłem Thomasa Volanda. Cześć! 14 września Valve w końcu ogłosił możliwość wejścia do kolejki na kupno Frame'a. Działa to tak samo jak w przypadku maszyn, czyli zapisujemy się do listy, potem jest losowanie i ten kto został wylosowany dostanie maila. I będzie wtedy mógł spokojnie czekać po zapłaceniu na swoje gogle, a jak nie dostanie maila, no to pozostaje się modlić, że w następnej jakiejś turze będzie możliwość znowu, że nas wylosują. Zaczniemy może od ceny. 1049 euro, to jest mniej więcej 4550. 4539, ja teraz mówię o modelu 256, bo jest też model terabajtowy. Cena jest chyba 1000 złotych wyższa. 4540 w Polsce, minimalnie niżej niż cena w euro, to jest to też mniej niż cena w dolarach plus VAT, o 350 złotych.

Ja dalej jeszcze mentalnie nie jestem w stanie z tego wyjść. Mój zakup Steam Frame'a to jest taki pierwszy krok do życia w nowej rzeczywistości. Można się obrazić na rzeczywistość totalnie, nie będę nikomu mówił, że to jest dobra cena, albo nie będę zachęcał do zakupu. Bo to jest zła cena, ona wynika w dużej mierze z tego, co się dzieje na rynku. Nie wiem, czy Valve mogło niżej to wycenić, czy nie mogło, czy oni zarabiają z tym dużo, czy nie zarabiają. Uważam, że to, że na przykład kosztuje ten headset 1059 dolarów nawet, a nie 49, Ani nawet nie 999, też o czymś świadczy, że nie ma ładowarki w zestawie, to o czymś świadczy, że komfort, że tak naprawdę brakuje tego, że w tym bazowym zestawie nie ma komfort, no nie ma tego paska u góry, top strappa, nie ma tych gum na nos, to jest w ogóle absurdalne, ale właśnie... To pasek.

Tak, natomiast prawda taka, że ten Steam Frame. Nie potrzebuje aż tak przeciwwagi, no bo skoro to jest o tyle lżejsza, nie pamiętam jak tam była waga, ale dużo, dużo lżej niż... Dużo. I to jest właśnie jeden z jego dużych zalet, bo ja, wiesz, widzę porównania do Questa, no nie? A w ogóle, wiesz, Quest tańszy, nie? W ogóle Quest tańszy, lepszy, wszystko super, ma kolorowe pastry, w ogóle co za głupi Valve, nie? Ale zaraz wam powiemy, dlaczego to nie ma sensu, dlaczego w ogóle porównywanie tego, moim zdaniem w ogóle porównywanie tego gogli, ja wiem, że takie warunki będą, jakby że, no to jest, to są urządzenia podobnej klasy, ale moim zdaniem tak naprawdę to są urządzenia innej klasy i zaraz o tym wszystkim sobie opowiemy. Więc tak, ja uważam, że cena jest po prostu na ten, na to, w jakim świecie żyjemy, popieprzonym, gdzie wszystko podrożało, to ta cena nie jest taka tragiczna, nie? Oczywiście, co nie znaczy, że mówię, że jest dobra, nie? Dla mnie jest.

Standalone, ale nie bezprzewodowo streamowanego PC VR-u. Ok, rozumiem. Ale nadal ma to zastosowanie przy streamingu, no nie? Bo ten foviaty rendering też robi ogromną robotę i to jest chyba... Nie wiem, czy jakaś inna firma coś takiego w ogóle miała do tej pory, nie? Tak, tak. Play for Dream, Galaxy XR. Mają to za pomocą Virtual Desktop, z tego co pamiętam i to już chyba od dawna. I to na pewno jest fajne, natomiast w tamtych headsetach się to przydaje dużo bardziej niż w Steam Frame, dlatego że tam są wyświetlacze 4K. I dużo, dużo więcej bandwidthu, dużo więcej produktowości to potrzebuje. Oczywiście, samo Valve podkreślało, że to są gogle streaming first i one się świetnie sprawdzą do PC VR.

Czy myślisz, że... Ja coś słyszałem, w którymś tych chyba wywiadzie z Valve, który był na Tested, Że to ma pomóc w portowaniu, a niekoniecznie działa out of the box. To jest do zweryfikowania. Może jakieś prostsze apki będą działać, wiesz, takie po prostu zwykłe apki, typu Discord albo coś. Może one będą działać chociaż, nie? Zobaczymy. W każdym razie na pewno jest bardzo dużo możliwości. I to jest to, co odróżnia ten headset właśnie od innych headsetów, że jest praktycznie komputerem małym, no i można powiedzieć mało wydajnym, ale nadal komputerkiem, który może robić wszystko. I właśnie chciałem tylko powiedzieć jedną rzecz, zanim przejdziemy przez taką listę wad i zalet, że mnie bardzo zdziwiło, nie wiem jak ciebie, że uploadVR i loadVR nie miały na premierę recenzji i napisali, że nasza recenzja powstaje.

Zaproszenie takiej okazji, to nie wierzę w to, nie ma szans. Masz rację, ale mi się też nie chce wierzyć, że Apple od VR nie dostał. Wiesz, o co chodzi. To jest niewiarygodne, nie? Być może Valve bało się, że po prostu oni te gogle tak, wiesz, zmasakrują je tak technicznie, że po prostu podejdą do nich jako tacy hardkorowi użytkownicy, wiesz, VR i powiedzą, tu źle, tu słabo, to już było tylu lat, to już było w tych goglach, wiesz. No ale z drugiej strony DWR dało 5 na 10, więc... No tak, tak, bo prawda jest taka, że jak ja myślę o tym, o tym headsecie, to pierwsze, co mi przychodzi do głowy... Generalnie headset to są dla mnie wizualia. No bo do tego to jest. No i jednak cały czas mam tą świadomość, że to są ekrany sprzed siedmiu lat, że mamy bardzo wysoką cenę za takie ekrany. No i dla mnie to jest ogromna wada.

No i tak finalnie to... Nie ma czego kupić. Tak, tak, jest. Zawsze trzeba iść na kompromisy. Nieważne co się kupuje, zawsze są kompromisy. Galaxy XR jest spokojnie, ale nie ma go w Europie. Jest super, Galaxy jest super, tak, tak, no. No. I też wiesz, Pimaxowi trochę nie ufam. Valve to jednak jest marka. I mówię, ja jestem w stanie nawet dać 10 koła za headset, ale to musiałby być naprawdę taki headset, wiesz, który po prostu rozwali mi mózg, nie? No. Tak totalnie. I nie być Pimaxem, bo mu nie ufam. Czyli to musi być headset, który od znanej firmy, nie wiesz o co chodzi, nie? Ja Pimaxa bym kupił i cały czas o nim myślę, o tym Dreamerze. Natomiast to, że kilka dość istotnych rzeczy jest gorszych niż w kwestii za 600 dolarów, to strasznie mnie to uwiera. No ale to tak, jak to mniejsza od tego Pimaxa.

Tak, ale to da się... Coś za coś, często. Tylko, że to się da ogarnąć, bo Valve może wymusić na deweloperach, że ok, możecie to skanować, ale te dane nie mogą nigdy opuścić headsetu. To też jest do ogarnięcia. Pamiętasz, nie wiem czy kojarzysz, że bardzo często narzekali deweloperzy Questa, że mają bardzo ograniczony dostęp do danych z eye trackingu, z tego co widzi kamera Questa, bo Facebook się bał, że to wycieknie. Tak, tak, z pastru ograniczona. To rozumiem, tylko chodzi mi o to, że najpierw Valve musi się nauczyć, tak jakby ten headshot musi się nauczyć, jak mieszkania wyglądają, co jest mebościanką, co jest sofą, gdzie ludzie chodzą, co omijają, jakie przeszkody. Więc zrobienie czegoś takiego bez tego śledzenia, to jest zupełnie inny poziom niż meta, która prawdopodobnie wie o nas więcej niż my sami, bo oni na pewno nas śledzą na potęgę.

To jest takie słynne polecenie Linuxowe. Jak się kogoś nie lubi, to mu się mówi, żeby to wpisał. I potem możesz sobie to przywrócić, nie? Tak jakby, no mówię, tam nie trzeba robić żadnego trybu deweloperskiego, tak jak robimy na Questie, że musimy udawać dewelopera, żebyśmy mogli ściągać tę aplikację. Wszystko po prostu jest kompletnie otwarte. I to ma ogromne znaczenie dla dużej części entuzjastów. Ja nie mówię, że jakichś tam zwykłych ludzi. Ale oni na tym też skorzystają, bo powstaną potem projekty jakieś open source'owe, wszystko będzie. Pojawią się prawdopodobnie jakieś alternatywy dla virtual desktopu, nie? Tak, tak, no i to ściąga też część pracy z Valve'a, bo dużo łatwiej będzie robić różne, nie wiem jak to nazwać, add-ony czy takie jakby plug-iny do tego systemu operacyjnego, które będą rozwijały funkcjonalność. Wystarczy, że ktoś będzie chciał mieć inny interfejs i tak dalej, to dużo prościej będzie to wdrożyć na tak otwartym systemie.

Wystarczy popatrzeć, co się dzieje ze Steam Deckiem. Jest ten decki loader i jest kilkaset pluginów do niego przeróżnych. A Steam nawet czasem z niego korzysta, bo w ogóle nie wiem, czy słyszałeś, że oni zaimplementowali taki big art, czyli takie duże okładki gier, które się teraz wyświetlają tam w interfejsie. I to jest coś, co było kiedyś dostępne jako plugin do Steam Decki. Ludzie tego tak chcieli, że Valve to zaimplementowało. No i właśnie kolejna rzecz, której też bardzo mało urządzeń na rynku ma, a urządzeń standalone to chyba prawie żadne. Comfort, czyli waga. To jest malutkie. Jest ten balans, jeśli założymy sobie ten top strap. Nawet jak nie kupimy tego za 70 dolarów, to pewnie będzie można wziąć, nie wiem, kawałek szmaty sobie po prostu przeciągnąć czy cokolwiek. Myślę, że będzie można. Albo użyć jakiegoś tam third party, nie? Strappa z tych clobber clusterów czy czegoś.

Linus mówił, że nie czuje headsetu z przodu zbytnio, ale znowu, że ta bateria z tyłu ciąży. Valve mówi, że zdają sobie sprawę, że ludzie będą chcieli lepsze paski i że będzie dostępny docelowo lepszy pasek, że pracują nad nim. Taki, który być może będzie miał też osobno kupowane czy zintegrowane audio takie jak w indeksie, czyli takie jakby głośniki. Więc niby komfort lepszy, ale chyba mogli się bardziej postarać. Ja im się dziwię w ogóle, że zrobili to takie elastyczne, zamiast zrobić sztywny pasek, który by jednak sprawiał, że byłoby to jako przeciwwaga.

Mnie to bardzo dziwi, że ci nie wyświetla po prostu wartości IPD, tylko masz to robić na oko. Mam nadzieję, że jakoś to się jednak zmieni. Całkowicie na oko, czy wyświetla ci jakiś celownik, w który patrzysz i w momencie, kiedy coś tam... Pojawiam się na wideo Valve. Jak nie Valve, to społeczność coś wymyśli, nie? Jakiś obrazek kalibracyjny. Jest nawet taki cały program, na którym sobie FOV mierzysz, nie? Kojarzę, że jest taki słynny program. Co mi się bardzo podoba, bo mi to troszkę w questie przeszkadzało, oczywiście przywykłem, ale było ciężko, to jest ten binocular overlap. Nie wiem, jak to się na polskim mówi, ale to, jaki procent obrazu wyświetla się w obu ekranach jednocześnie. I to jest 77% chyba dla frame'a i jest to dużo więcej niż w questie.

Pewnie, pewnie. Trudno na to liczyć. Ale fajnie to pokazuje, że nawet meta się przyjmuje tym, co robi Valve i nagle się im podpaliło. Bo w specyfikacji, nie? Ludzie spojrzą na specyfikację, zobaczą 144 i to niektórych przekona. No, więc to śledzenie oczu, tak jak mówiłeś, że ono się nie... Zasmuciło mnie to, że nie będzie to dobrze działało w połączeniu, że nie będzie tego DFR, nie? Czyli tego Dynamic Profile Rendering z PC-ta, bo to jest naprawdę fajna rzecz, ale będzie przynajmniej na goglach. Już Valve powiedziało, że nie dało się zrobić, że Alex byłby niemożliwy do zrobienia, gdyby nie to. Więc chociażby, chociaż taka nadzieja jest, że będą deweloperzy natywnych tych gierek to wykorzystywać, nie? Nie wiem, jak jest w przypadku akurat tego Linuxa, tego sprzętu.

No i w sensie giga RAM-u, co też jest fajne, dwa razy więcej niż Quest. Tak. I dzięki temu, podobno, Valfeer, dzięki temu w ogóle udało się Alexa uruchomić. Że jakby ten dynamic photo rendering, czyli średnia oczu i w sensie giga RAM-u, bez tego nie byłoby Alexa na goglach, który jest prawie że 1 do 1 z tym, co jest na PC, co jest naprawdę niesamowite. Tak, to znaczy 1 do 1, uruchamiany w niskich detalach i wciąż podobno haczy, wciąż przycina, ale to wiadomo, że jeszcze będą optymalizować. To i tak jest niesamowite, że w ogóle na premier się wyrobili. Ja byłem gotowy się może nie założyć, ale byłem prawie pewien, że nie wyrobią się z tym. No i on działa w 36 klatkach i jest reprojektowany, nie? Więc re-projection. Jakaś pani z Valve mówiła do Digital Foundry, że tego nie widać, ale ja widziałem filmik i tam ktoś przesuwał po prostu na takiej kratce, bo taka siatka była.

To jest feature, za który powinien dostać jakąś nagrodę. To, jak to zmieniło moje granie na headsetzie. Kontrast, no nie? Tak, tak, no bo ja unikałem gier, w których było wszystko czarne, bo po przesiadce z OLED-a na LCD, no to wyglądało to tragicznie. A teraz ciągle nie wygląda jak OLED, ale jest tak, że gram sobie w Elite Dangerous, gdzie są gwiazdy, wszystko jest ciemne i nie jest to dla mnie żadnym problemem. Super wygląda. No, to prawda. Więc mam nadzieję, że Valve ma coś takiego też w zanadrzu. Ja uważam, że w Steam Frame się zmieni bardziej, jeszcze bardziej za rok czy dwa te gogle Steam Frame, jeśli one są sukces i będą rozwijane, to będą jeszcze bardziej innym produktem niż na premierze, niż Quest był. Tak uważam. Ale kto wie, może się mylę. Valve na pewnym momencie nie może odmówić, że inwestują kupę kasy w ten sprzęt.

Są problemy, w ogóle tak, jeden z największych wad w ogóle. 45 minut na pełnym obciążeniu. To jest w ogóle jakiś żart. Tak. Znaczy, oczywiście, kup se pan powerbanka, nie, i se używaj, ale no naprawdę, nie spodziewałem się, że to będzie aż tak źle. No tym bardziej, że tam wiesz, tam się nie da hotswapować baterii z tyłu tak jak w Kościele, bo w Pico nie, bo Pico ma z tyłu baterię wbudowaną. Więc jeśli chcesz zmienić baterię na powerbanka, no to rebootujesz tak jakby, uruchamiasz ponownie gogle. Znaczy, wiesz co, ja wierzę, że ten czas na baterii się też poprawi. To też jest coś, co moim zdaniem po prostu teraz, wiesz, jest takie, jakie jest, a jak będą optymalizacje wejdą, jakieś lepsze zarządzania jakimiś procesami, nie mówię, że jakiś skok będzie kolosalny, nie, ale ja nie wierzę, że Valve zaprotekowało tego tak, żeby one trzymały 45 minut na baterii, bo nie, bo to jest po prostu tak absolutnie niska wartość, że... I ja myślę,

Jak mam ustawione na level 0, 1 albo nawet 2, to widzę spadki wydajności. Widzę, że to nie działa tak, jak powinno. Tak, tak. Gry 2D. Nawet nie VR. I bez pastru. W czarnej przestrzeni. Przy czym według Godina powinno działać na niższych ustawieniach, na niższych levelach GPU i CPU, według autora Microsoft Desktop. Ale w moich testach, jak gram w tego overwatcha kompetytywnie i mam ten dodatkowy ekran obok uruchomiony, no to nie, to widzę różnicę i muszę sobie podkręcać. Ciekawe. No tak widocznie jest, tak musi być. Problemy są z ładowaniem. Valve twierdzi, że ładowarka 45 watów działa.

Gamers Nexus na przykład mierzył. Oni ładowali trzy godziny od zera. Valve twierdzi, że załaduje się chyba w dwie, czy mniej nawet? Nie pamiętam. Generalnie problem jest taki, że z jakiegoś powodu na pięciu woltach chyba się... Na dziesięciu. Tak, jest... Na dziesięciu. W watach, na dziesięciu watach. Tak, tak, że wygląda na to, że całe ładowanie odbywa się na pięciu woltach zamiast power delivery, tak jak to zazwyczaj działa gdzieś tam przy wyższym pocarzu i więcej watów. To ewidentnie jest jakiś bubble. Ewidentnie, tak, tak. Więc mam nadzieję, że jednak te dane podawane przez Valve, że przez 40 minut się naładuje 65% baterii. Bo ja nie wierzę, że działanie będzie takie, że po 45 minutach idziesz ładować baterię trzy godziny, nie? No nie, nie, to wiadomo, że tak nie będzie.

To nawet może być kilkanaście procent, no nie? Zależy, różnie to bywa. Ale też będą coraz bardziej tworzyć natywne aplikacje, mam nadzieję. Natywne, tak, na pewno. Brak software'u. To jest takie oczywiste. Na co trzeba dać czas? Po pierwsze, chyba za mało było tych kitów deweloperskich, a po drugie, jak ja bym miał firmę deweloperską, to bym się bał. Nie mając pojęcia, jak duży to będzie rynek, bo może się okazać, że prawie żadny, no to bałbym się inwestować. Ja tutaj uważam, że można było oczekiwać od Valve'a, że albo coś zrobią, taką małą popierdółeczkę jak The Lab, albo już nie mówię o Half-Life 3, który prawie na pewno powstaje,

Albo choćby, nie wiem, DLC do Alyxa, jakieś krótkie, wiesz, cokolwiek. Albo na przykład zrzucić kasę, oni pływają w pieniądzach, nie? Zamiast kupować dziesiąty jacht, to mógłby Gaben na przykład sobie dać jakiemuś deweloperowi VR-owemu, masz tutaj 10 milionów, zrób grę. 10 milionów to zrobiłbyś taką grę VR-ową, że w ogóle, ło cię panie. Tu uważam, że tutaj Valve jednak trochę... Znaczy ja wiem, że oni tak robią i że to jest jakby ich brand, że oni po prostu obiecali kiedyś te trzy gry, nie wiem czy pamiętasz, ale oni obiecali, że będą trzy gry VR pełnoprawne, ale miała być pierwszą. Nie, nie wiem. No to stary, jak wychodził indeks, to Valve oficjalnie ogłosiło, że oni pracują nad trzema pełnymi, dużymi grami VR.

Pierwszą był Alyx, pozostałe dwie przepadły. Valve unikała w ogóle odpowiedzi. Jak ich pytasz o to, to nie odpowiadają ci, bo dziennikarze pytali ci, co pamiętają. Ja też pamiętam. Więc tak, miały być trzy gry, był tylko Alyx. I uważam, że tutaj naprawdę nawet ich własnych, ich swoich własnych obietnic nie dotrzymali pod tym względem. Tak jak mówię, DLC do Alyxa, mała popierdółaczka gierka. Dać jakiemuś developerowi parę milionów po prostu kieszonkowego Gabena i niech zrobi grę. I by było, no ale nie ma. Czarno-biały pastur, wiadomo, najgorsza rzecz na świecie. Deal breaker. Dla mnie na szczęście nie, ale totalnie rozumiem argumenty. Ty też użyłeś dobrych argumentów, które mnie przekonały, że socjalne rzeczy, że widzisz otoczenie i czujesz się lepiej.

Zbyt szybko go, no ten wiatrak, bo wiadomo, żeby latał, tak samo jak było w Steam, w Decku. No i ta podobno właśnie też są problemy z przeciekaniem światła, że ta domyślna seal, nie wiem jak to nazywać, pieczęć, tak głupio brzmi. Ta guma, nie, że nie przepuszcza światło i trzeba kupić sobie ten Comfort Kit. No szkoda, szkoda, no ale niestety. No i jeśli chodzi o audio, no to wiadomo, to audio nie mogło być takie jak w Indexie, no bo Index jest w ogóle genialny, te BMR są wspaniałe. Podobno nie ma tragedii, ale też, którzy narzekali mniej, którzy bardziej, nie najbardziej zmartwiło narzekanie na mikrofon, bo ten w Valve Indexie był wspaniały, aczkolwiek poza tym normem z Tested, to nikt nie narzekał na niego i ja mam wrażenie, że on po prostu za głośno, wiesz, on po prostu go przepalił, że on za głośno coś nagrywał, za duża była czułość i po prostu on tak jak mówił,

Czyli powiedzieć, dobra, wszystko było spieprzone. No, ale to Valve. No i co, no nie ma też... Nie można streamować po kablu, nie? Ten port jest USB 2.0, tak jak ustaliliśmy, USB-C. Być może to kiedyś dodadzą. Myślę, że byłaby jakaś grupka ludzi, której by się to przydało. Virtual Desktop ma opcję w wersji beta streamowania po kablu i po kablu USB 2.0 też się da streamować, natomiast jest to gorsze. No właśnie, zobaczymy. No i brak audio jacka. Wiem, że to już tylko najstarsi ludzie na to narzekają, którzy krzyczą na chmury, ale jakby był, to też byłoby fajnie, bo miałbyś... To znaczy jack, według mnie, KC jest ważny, szczególnie jeśli audio natywnie jest jakie jest. Opóźnienie, dokładnie. No ale niestety to już jakby oszczędność 10 centów.

Kojarzysz, o co chodzi? Któryś w przycisku wtedy jako kliknięcie działa, ale nie... Ja to o tym gdzieś indziej słyszałem, bo Adrianu o nim nie czytałem, ale nie wiem o tym dokładnie. Zresztą mi się wydaje, że to działa po prostu tak, że masz na środku kropkę, no nie? I ona jest twoim kursorem. Ruszasz głową, to ta kropka się rusza. No, tak jak w tleście. W Indexie też tak chyba jest. No, ma to w sumie sens. No, więc ma być ten Enthusiast Kit kiedyś, który będzie miał właśnie... Przeczytałem, że to będzie Stacable 21 Magnetic Battery, czyli będzie po prostu na magnesy i będzie razem podwiona wydajność, podwiona wydajność, nie? Tak, tylko nie wiem, na ile jest sens na to czekać, bo bardzo możliwe, że inne firmy zrobią swoje kity, które będą... Tak, tak, dokładnie. Jednak wiesz, te firmy mają już tyle lat doświadczenia, dużo z nich tam, bo VR Kiwi i ci wszyscy, oni mają dużo więcej doświadczenia w tym niż Valve.

No i też w sumie będę musiał sobie kupić soczewki, bo z tego co wiem, to niezbyt dobrze sobie radzi frame z okularami, w sensie musisz mieć wąskie okularki, nie? Tak. Ja sobie na pewno kupiłem takie szerokie i no, będę musiał sobie kupić soczewki do środka, to już mówiłem. Nie no, wiadomo, że w tej cenie nie ma sensu go konkurent polecać, ale jeśli w ogóle też mówimy o tym dla kogo to jest, to ja myślę, że takich dłubaczy, no nie? Takich właśnie... Ale właśnie, czy ty jesteś taką osobą? Czy ty będziesz wykorzystywał te feature'y, czy będziesz po prostu grał? Zobaczymy, zawsze lepiej je mieć niż ich nie mieć. Nie przekonuje to, że zakładam ekosystem Valve, mam deka, nawet mogę wziąć sobie SD z deka, włożyć do frame'a i będę miał gry od razu. Nie wiem czy kojarzysz, jest taka funkcja. To tak działa. Biblioteka od razu, to co masz na karcie SD, wyciągasz z deka, wkładasz do frame'a i masz gry od razu załadowane.