MKwadrat odcinek specjalny #53 – Dyskusja o Steam Frame feat. Thomas Voland

Tak? Dla mnie jest dlatego, że jednak, no nie potrafię przestać tego porównywać do Questa i do Pico. Ja uważam, że ta cena jest dobra, bo ja nie znalazłem żadnego urządzenia porównywalnego z tym, z nim, które ma eye tracking, które jest standalone. Czy ty byś polecał Frame'a jako urządzenie standalone, czy jako PC VR, czy jako jedno i drugie? W zależności od tego, jak to rozważasz, no to ten eye tracking ma większe lub mniejsze znaczenie, bo Eye trackingu w goglach bezprzewodowych nie da się wykorzystywać tak jak w przewodowych. Do tej pory wszystkie informacje jakie widziałem mówiły o tym, że musiało być opóźnienie wyraźnie mniejsze niż jest możliwe. Chodzi o opóźnienie. I tak, że to opóźnienie jest takie, że po prostu, no wiesz, gałki oczne ruszają się w takim tempie. Wiem o co chodzi, oczywiście, ruchy zakadowe. Dlatego to jest święty graal PC VR-u takiego kablowego i

Standalone, ale nie bezprzewodowo streamowanego PC VR-u. Ok, rozumiem. Ale nadal ma to zastosowanie przy streamingu, no nie? Bo ten foviaty rendering też robi ogromną robotę i to jest chyba... Nie wiem, czy jakaś inna firma coś takiego w ogóle miała do tej pory, nie? Tak, tak. Play for Dream, Galaxy XR. Mają to za pomocą Virtual Desktop, z tego co pamiętam i to już chyba od dawna. I to na pewno jest fajne, natomiast w tamtych headsetach się to przydaje dużo bardziej niż w Steam Frame, dlatego że tam są wyświetlacze 4K. I dużo, dużo więcej bandwidthu, dużo więcej produktowości to potrzebuje. Oczywiście, samo Valve podkreślało, że to są gogle streaming first i one się świetnie sprawdzą do PC VR.

Ale wiesz, 99% użytowników... Tak, wiem. Wiesz, samo to, że trzeba kupić jakiś router, coś gdzieś wpinać i gdzieś się logować, to jest po prostu nieakceptowalne. Jeśli chcemy, żeby VR rzeczywiście był bardziej przystępny i ludzie chcieli go używać, to musisz mieć po prostu dongle, który wkładasz do portu USB i dzieje się magia. I to tutaj to jest. Natomiast jeszcze tylko dokończę, że jak już Mnie wcześniej na Deco X60 i tak działało super to streamowanie bezprzewodowe. Natomiast to jest dość dobry router, ale jak użyłem tego dedykowanego routera, no to całkowicie mogłem zapomnieć o jakichkolwiek opóźnieniach dodatkowych. Czasami musiałem pamiętać, żeby zrestartować router. To też jest problem, bo ktoś nawet może nie wiedzieć, że musi zrestartować router, jeśli ma jakieś problemy i stwierdzi, że do niczego jest ten headset.

Nie zdziwiło cię to? Tak. No, oni są jednymi z największych, więc tak, tak. Synet miał, kurczę, nie wiem, tam IGN, Tested. Ja się nie dziwię, że dali tym, którzy nie są związani z VR-em, bo to jednak oni, po pierwsze, więcej im wybaczą na pewno, bo nie mają aż takiego porównania, nie używają na co dzień takich headsetów, nie wiedzą, jak dużo się zmieniło od czasu indeksa. Natomiast zdziwiło mnie, że mimo wszystko niektórzy YouTuberzy dostali, ale Upload VR jednak nie. Znaczy nie, wiesz co, mi się wydaje, że oni dostali, tylko być może albo późno, albo mają tak mało tam ludzi pracuje, bo oni napisali, że... To jest niemożliwe. To jest niemożliwe, żeby mieli to, a olali temat, żeby nawet jakichś pierwszych wyrażeń, rozpakowanie, absolutnie nic.

Zaproszenie takiej okazji, to nie wierzę w to, nie ma szans. Masz rację, ale mi się też nie chce wierzyć, że Apple od VR nie dostał. Wiesz, o co chodzi. To jest niewiarygodne, nie? Być może Valve bało się, że po prostu oni te gogle tak, wiesz, zmasakrują je tak technicznie, że po prostu podejdą do nich jako tacy hardkorowi użytkownicy, wiesz, VR i powiedzą, tu źle, tu słabo, to już było tylu lat, to już było w tych goglach, wiesz. No ale z drugiej strony DWR dało 5 na 10, więc... No tak, tak, bo prawda jest taka, że jak ja myślę o tym, o tym headsecie, to pierwsze, co mi przychodzi do głowy... Generalnie headset to są dla mnie wizualia. No bo do tego to jest. No i jednak cały czas mam tą świadomość, że to są ekrany sprzed siedmiu lat, że mamy bardzo wysoką cenę za takie ekrany. No i dla mnie to jest ogromna wada.

Zresztą ty i ja jesteśmy w trakcie wymiany headsetu, więc szukamy czegoś, do czego możemy upgrade'ować. I może mi przekonasz jakieś takie pytanie, że Steam Frame to jest to, w co powinienem iść. Pewnie cię nie przekonam, ale powiedz mi, czego ty teraz używasz tak na dodzie? Co jest twoim daily driver'em? Questa. Questa 3 po prostu. Ja mam Questa cały czas. Tak, tak, Questa. Wiesz co, ja rozważałem... Ja kupuję headsety inaczej niż ty. To znaczy, ja jestem questowy od samego początku, po prostu jak zobaczyłem cenę i jakość questu jedynki, no to musiałem go mieć. Później go sprzedałem i quest 2 był tak tani, że za koszt używanego kupiłem nową dwójkę, a później dołożyłem i kupiłem trójkę. Natomiast to były ceny i jakość, no to się w głowie nie myśli, jakie to jest dobre, nie? I ja dlatego to kupiłem. No teraz jestem skłonny wydać dużo więcej na headset VR-owy, natomiast zawsze

Jakieś dane o twoim dziecku, dane o wszystkim po prostu, bo wiadomo, nie ma co się powtarzać. To jest Facebook, to jest meta, oni zbierają dane. Bardzo wielu ludzi, cała masa ludzi, która tylko słyszy meta, to ja dziękuję. I nigdy nie kupią, choćby go za darmo dawali. Znam takich ludzi, ja ich totalnie szanuję, rozumiem ich podejście. I jak ktoś komuś zależy na prywatności, to naprawdę to są chyba... Pewnie są inne gogle też, które jakby pod względem się dobrze zachowują. Na przykład PS VR 2, bo tam nie ma za bardzo czego śledzić. Ale z takich gogli właśnie... Standalone, które mają system operacyjny i ekosystem, i sklep, i wszystko, i kamery, i tak dalej, to nas nie będzie śledzić w żaden sposób. Więc to jest super. No i mamy tego Linuxa, o czym mówiliśmy. ARK Linux.

Była szansa na taką unifikację, że teoretycznie Meta mogłaby się dogadać z Googlem i mielibyśmy jeden system VR-owy, ale nie dogadali się. Korporacja każda chciała swoją stronę ciągnąć i Meta ma swój system. MetaOS chyba teraz nazywa, a Android ma Android XR. That's why we can have nice things. A teraz jeszcze wchodzi w ogóle SteamOS, który ma swój, ale akurat to jest uzasadnione, bo to jest zwykły Linux. Tam można postawić Windowsa. Jestem przekonany, że za chwilę ktoś, jak tylko go dorwie, jakiś wariat, postawi tam Windowsa, bo jest Windows na armie, no nie? Chyba od lat dostępny. Nie wszystkie apki działają, ale generalnie da się zainstalować Windowsa armowego, bo Microsoft w to poszedł, nie? Parę lat temu się pojawiły te takie laptopy z ThumbDragonami, nie? Więc zaraz ktoś zainstaluje Windowsa. Nie wiem po co, ale będzie można. Można postawić inne distro. Właśnie Trill Seeker pisał, że ten Google pozwalają Ci wpisać RMRF, czyli skasować sobie całą, wiecie, wszystko.

Ja wiem, że to nie jest optymalne, ale Quest ma też fatalną gumę do majtek. Ma na pewno dużo gorszą niż Frame, bo nie da się robić gorszej. Jestem przekonany, że ok, to będą dodatkowe koszty, ale pojawią się zaraz wszystkie te firmy typu Studio Form, Creative albo Global Cluster, po prostu stworzą jakieś fajne paski. Chociaż nie wiem, czy ewentualnie, bo może ja się mylę, bo może w tym pasku jest coś takiego, na przykład jakiś przewód albo port, który uniemożliwi demontaż tego. Nie, nie ma. Da się go zmienić, tego co wiemy. No właśnie, bo to są bardzo modularne i to jest też ich zaleta. Już samo to, że on jest taki front heavy, nie mamy tego pudełka na buty, albo tej cegły na głowie, to jest to, o czym wylewały mówić hejterzy VR. VR to jest cegła na głowie, pudełko od butów na głowie, ciąży w dół, to jest prawda.

Przy czym ja Mogę używać headsetu VR-owego cały dzień, w sensie non-stopnie. Ping-watchowałem seriale na koście, tylko musi być akcesoryjny pasek i z wszystkich pasków, bo testowałem ich mnóstwo, tak naprawdę mnóstwo, ponad 20, i dwa mam takie, które faktycznie na mojej głowie leżą tak, że absolutnie nieograniczony czas mogę używać, a niektóre mam tak, że po jakimś czasie, tam powiedzmy, nie wiem, po 4 godzinach, gdzieś tam coś mnie uwiera. Czasami to jest naprawdę pół dnia, czasami szybciej, ale cieszę się, że udało mi się znaleźć coś, czego mogę używać cały dzień, więc akurat dla mnie komfort to nie jest problem w obecnych VR-ach, ale wymaga kupienia akcesoriów.

No i to właśnie znowu to, co ja mówię, że zwykły użytkownik-śmiertelnik pomimo ceny, która jest oczywiście prohibitywna, Chcę po prostu założyć gogle na głowę i one mają, żeby były wygodne. I na przykład jeden z recenzentów chyba PC Gamer'a mówił, że on zaczął grać na Steam Frame'ie więcej niż grał w inne gogle, bo po prostu mógł je założyć sobie wygodnie, lekkie gogelki na głowę, które mu po prostu nie przeszkadzały, nie ciążyły i zdjąć. I na przykład nie ma tych takich słynnych obręczy, tych VR Face'ów z tego, co kojarzę. Tak, tak, VR Scores. Nie ma tego, bo są takie lekkie. Okej. No i jest ten IPGO. To znaczy nie ma. Inaczej. Linus, zanim opublikował recenzję, to wrzucał swoje zdjęcia z tymi odciskami. Wiem, ale mi się wydaje, że on trollował.

Sweet Spot szeroki. No ekran to wiadomo, no ten ekran to nie jest, ja bym go, nie można go chwalić, bo on po prostu jest klasy powiedzmy poprzedniogeneracyjnej. To jest największy mankament. W sensie, gdyby ten ekran był inny, to byłby zupełnie inny headset tak naprawdę. Byłby droższy. Natomiast zupełnie innej klasy. Tak, właśnie do tego dążę. Natomiast... Wydajność. Oni by musieli wtedy zmienić wszystko, bo to i tor optyczny by trzeba zmienić, soczewki prawdopodobnie musiałyby być wtedy już inne, więc... I ten układ by nie uciągnął tej rozdzielczości, nie? Wiesz o co chodzi. Już dawno temu pewnie podjęli decyzję, że tak będzie. Natomiast skoro ich targetem jest PC VR, no to pod względem PC VR warto byłoby mieć wyższe KNA, a nie renderować pełnej rozdzielczości w trybie mobilnym standalone, bo i tak nie są renderowane w pełnej rozdzielczości.

Może nastąpi jakiś przełom, może będzie jakiś postęp. To nie jest tak, że kiedyś się... To chodzi o to, że jak robisz streaming, no to masz już tą klatkę wyrenderowaną, nie? Więc już ten czas na wyrenderowanie, tak jakby on nie jest istotny w ogóle w tych obliczeniach. Więc masz większe, jakby to powiedzieć... Mniejsze opóźnienie, nie? Okienko masz mniejsze, coś takiego. Okienko, okienko, to jest to słowo, tak. Ale wiesz, kiedyś się wydawało w ogóle, że streamowanie VR-u przez zwykłą sieć Wi-Fi 5 jakby jest, wiesz, niemożliwe, a okazało się tak możliwe, nie? Tak. Więc kto wie, nie? Kto wie? Przecież były te wszystkie słynne, te Vive'y miały te swoje takie wireless adaptery, nie? Po sieci 60 GHz jakieś cuda były. 60, tak. Które w ogóle były kartką papieru, można było je zablokować, nie?

No, tak, tak. Mucha przeleciała i już koniec. No. Więc tak, to jest kontrolerki, no nie? To też jest coś, o czym jeszcze nie mówiliśmy w ogóle. Bardzo mi się to podoba, że kontrolery mają pełne pokrycie klawiszcze kontrolerów Xboxa i ponoć... To jest super. I że chyba nawet wykrywa je jako xboxowy kontroler, jakoś tak jest emulowane czy coś. Nie wiem, czy to tam sprawdziłeś dokładnie. Nie wiem, bo tam generalnie są dwa tryby. Trzeba przełączyć, czy mają być wykrywane jako kontroler zwykły, czy jako ten do VR-u. Czasami to jest podobno problematyczne. Natomiast Niektórzy mówią, że wydają się tanie te kontrolery, w sensie ten plastik, te przyciski. Podobno dużo roboty robi. Nie wiem, jak by to miało dla mnie znaczenie. Sam fakt, że te przyciski miałbym dodatkowe, to myślę, że wszystkie wady by przytyło.

No bo pewnie, wiesz, obciąża to system dodatkowo, nie? I dlatego, nie? Tak, ale nawet w przypadku, kiedy on nie był obciążony, kiedy robili nagrania z PC VR-u, ale widząc to, co widzą z headsetu, to i tak było słabo. Albo np. jak uruchamiali gry 2D, to w ogóle z grami 2D jeszcze był ten problem, że nie wiadomo w sumie do końca chyba, to jeden youtuber zaobserwował, że jemu bardzo dużo gier 2D nie uruchamiały się, wykrzyczały. Dave'a 2D jeszcze nie widziałem. Ten, który jest szokowany na każdej jednej miniaturze na YouTubie. On, tak, tak.

Ja kupiłem DK na premierę i nie żałuję. Ja wiem, że prawie tak nikt nie kupi tego frame'a, bo jest drogi. Wiadomo przez co. Plus jeszcze właśnie jest niedorobiony. O, właśnie. Wszedłem sobie na Discorda VRcaddy i zobaczyć jakie tam są moje nastroje. Takie hejty straszne. Tak, tak. Nie, wiesz co, nie hejtują, bo dużo osób się spodziewało takiej ceny, jednak tam są ludzie, którzy siadą w temacie. Natomiast prawie wszyscy, którzy myśleli czy nie kupić, no to porzucili ten pomysł. Tam, jak sprawdzałem ostatnio, to trzy osoby zostały przy tym, że kupują z tego. Co najmniej jeden to pracuje chyba w gamedevie i nie wiem jak tych dwóch pozostałych. Natomiast, no ta cena Wiesz, tam ludzie już mają headset VR-owe, więc jak ktoś ma Quest 3, no to upgrade do Frame'a to jest to innego niż kupowanie frame'a, kiedy nie masz żadnego albo masz np. Indexa, czyli coś, co ma zupełnie inne ekrany, zupełnie inną jakość.

Jak mam ustawione na level 0, 1 albo nawet 2, to widzę spadki wydajności. Widzę, że to nie działa tak, jak powinno. Tak, tak. Gry 2D. Nawet nie VR. I bez pastru. W czarnej przestrzeni. Przy czym według Godina powinno działać na niższych ustawieniach, na niższych levelach GPU i CPU, według autora Microsoft Desktop. Ale w moich testach, jak gram w tego overwatcha kompetytywnie i mam ten dodatkowy ekran obok uruchomiony, no to nie, to widzę różnicę i muszę sobie podkręcać. Ciekawe. No tak widocznie jest, tak musi być. Problemy są z ładowaniem. Valve twierdzi, że ładowarka 45 watów działa.

Ale to byłoby nieużywalne tak naprawdę wtedy do... Ten Comfort Kit, z tego co rozumiem, ma mieć baterię chyba podobnej pojemności? Nie, tam nie będzie baterii żadnej. Nie? To mówisz o tym... Nie, sorry, mówię o Enthusiast Kit. Tam dopuszczają taką możliwość, ale oni chyba dalej nie wiedzą, co tam będzie tak do końca. Oni zobaczą, co powie community, nie? Co wyjdzie z testów, z beta testów naszych, jeśli dostaniemy gogle. Tak. No i ta wydajność właśnie, o której mówiliśmy, że gry się wieszają, no jednak to jest nadal mobilny układ i nie odpalicie na tym jakichś super wydajnych gier, ani 2D, ani tych bardziej VR-owych. Trzeba po prostu to brać na klatę, zwłaszcza jeśli będziemy odpalali przez te emulacje, czy tam te warstwy translacji, zwał tak zwał. To za każdym razem jest pomniejszanie wydajności, bo to po prostu musi przecież zużyć moc na tą translację.

Albo choćby, nie wiem, DLC do Alyxa, jakieś krótkie, wiesz, cokolwiek. Albo na przykład zrzucić kasę, oni pływają w pieniądzach, nie? Zamiast kupować dziesiąty jacht, to mógłby Gaben na przykład sobie dać jakiemuś deweloperowi VR-owemu, masz tutaj 10 milionów, zrób grę. 10 milionów to zrobiłbyś taką grę VR-ową, że w ogóle, ło cię panie. Tu uważam, że tutaj Valve jednak trochę... Znaczy ja wiem, że oni tak robią i że to jest jakby ich brand, że oni po prostu obiecali kiedyś te trzy gry, nie wiem czy pamiętasz, ale oni obiecali, że będą trzy gry VR pełnoprawne, ale miała być pierwszą. Nie, nie wiem. No to stary, jak wychodził indeks, to Valve oficjalnie ogłosiło, że oni pracują nad trzema pełnymi, dużymi grami VR.

Nawet w menu to ja nie używałem tych środowisk. Tak, tak. To ja już tylko używałem passthrough. Aha, no i jeszcze kontrolerów w ogóle nie używam. Dopóki nie jestem w grze, to nie używam w ogóle kontrolerów. I wszystko robię rękami. I tak robię od kiedy mam kostę 3, czyli od kilku lat. Na Steam Frame się tego nie da zrobić. I co? Nie da się. Nie da się. No i to też uważam, że w pola to dopiero wtedy czy później. Miałem miesiąc z zabugowanym MetaOS-em, kiedy włączenie hand trackingu powodowało stutter w grach PC VR-owych i musiałem wyłączyć na miesiąc śledzenie dłoni.

Latencja to jedno, bo jednak są te słuchawki takie jak te Prism albo jakieś inne z dongle'em. Też je mam. Nie wiem, zgubiłem je. Jest ogromny wybór EM-ów takich, które się nadają super do VR, a są jednocześnie super tanie. I one nie wymagają żadnego wzmocnienia, więc nawet gdyby tam była jakaś tania karta dźwiękowa, to i tak by sobie dała radę. No i baterii nie zżera. No i nawet jakbyś podłączył taki Bluetooth, to zawsze baterię będzie zżerał troszeczkę. A wiem jaka bateria jest. Będzie trzymała 40, a nie 45 minut na Bluetoothie. No szkoda, szkoda. Więc tak, no to w sumie nie wiem, czy jeszcze o czym opowiadać. Mnie zaciekawiło to, co oni mówili, że będzie można, w recenzji IGN mówili, że będzie można, jest jakiś tryb, że można jakby głową sterować kursorem myszy.

Kojarzysz, o co chodzi? Któryś w przycisku wtedy jako kliknięcie działa, ale nie... Ja to o tym gdzieś indziej słyszałem, bo Adrianu o nim nie czytałem, ale nie wiem o tym dokładnie. Zresztą mi się wydaje, że to działa po prostu tak, że masz na środku kropkę, no nie? I ona jest twoim kursorem. Ruszasz głową, to ta kropka się rusza. No, tak jak w tleście. W Indexie też tak chyba jest. No, ma to w sumie sens. No, więc ma być ten Enthusiast Kit kiedyś, który będzie miał właśnie... Przeczytałem, że to będzie Stacable 21 Magnetic Battery, czyli będzie po prostu na magnesy i będzie razem podwiona wydajność, podwiona wydajność, nie? Tak, tylko nie wiem, na ile jest sens na to czekać, bo bardzo możliwe, że inne firmy zrobią swoje kity, które będą... Tak, tak, dokładnie. Jednak wiesz, te firmy mają już tyle lat doświadczenia, dużo z nich tam, bo VR Kiwi i ci wszyscy, oni mają dużo więcej doświadczenia w tym niż Valve.

Jasne. No tak samo będą soczewki od Widmo VR np. polskiej firmy z Wrocławia. To się da i może uśmiechnę, żeby jakieś do testów zobaczyć. Używałeś tych soczewek? Z ZEN-i standardowo już zapowiedzieli, tylko w przypadku Questów to były te soczewki, które miały problem z pękaniem tych Wokół tych obręczy, które drzmają soczewka. Przynajmniej kiedyś, te 2-3 lata temu to był problem. Nie wiem jak w obecnej reprezentacji. Czyli mieli pękające autostrapy i pękające soczewki po prostu do kompletu. Tak. No jest też, w sumie nie powiedzieliśmy o tym, ale jest też można kupić tam dużo taniej taki zestaw, będzie jakby no. Replacement kit, czyli do zastąpienia tych istniejących rzeczy.

No wiem. A jak ktoś po takim indeksie, bo ogólnie to kojarzę dość sporo takich osób, które właśnie miały indeksa i tak jakby poza nim dla nich nie istnieje VR. No to jak ktoś taki ubierze w Frame'a, no to mu mózg rozwali, nie? Dla niego te wizualia, to wszystko, to będzie zupełnie nowa jakość. Najważniejsze nie mieć porównania, nie? Ja się cieszę, że nigdy Pimaxa, bo mam myśl, że jakbym tego Pimaxa Dream Air nowego założył, to myślę, że po prostu bym, wiesz, oszalał. Musiałbym sobie zrobić lobotomię, żeby zapomnieć. Może tak być. No, dlatego czasami lepiej naprawdę nie mieć porównania, po prostu nie wiedzieć, co się traci. Po prostu, no. Czego oczy nie widzą, jak to było? Coś takiego, takie powiedzonko. Tego sercunierza, czy coś takiego. Tego sercunierza chyba, tak. Więc właśnie, dokładnie moje oczy nie widzą, więc...

Ona mówiła trochę, że... Ona widziała jakieś różnice, że coś tam lepiej na questie, coś innego w frame'ie, ale to chodziło o to, że... Nie pamiętam szczegółów, więc tutaj, żeby znowu jakiegoś bajopania powiedzieć. Ale to też trzeba przyjąć, że prawdopodobnie będą to rozwijać cały czas, to będzie się poprawiało. Po prostu, to znowu ta beta. Dostajemy najgorszą możliwą wersję tego headsetu z najgorszym możliwym oprogramowaniem i może być tylko lepiej tak naprawdę. Chyba, że jesteś P-Maxem i psujesz sobie wyświetlacz. Ale Valve też potrafi takie rzeczy zrobić, ale to natychmiast pewnie, czyli taką regresję, a to na pewno szybko zostanie poprawione. Ja tak naprawdę kupuję ten headset tak bardziej z ciekawości, wiesz, na zasadzie już dawno nic sobie nie kupiłem takiego VR-owego.