Misja specjalna: Kopalnia Wujek

Potem przeszedł w poniedziałek. Tak jak poprzedniego dnia ustawił na stole krzyż, kielich oraz inne niezbędne do odprawiania mszy przedmioty i zaczął się modlić. Tym razem stołu nie było. Nie było też odpowiedniej atmosfery do odprawiania mszy. Ludzie byli pochłonięci przygotowaniami do obrony kopalni. Adam Skwira, górnik z 28-letnim stażem pracy. Organizował Solidarność na Kopalni Wujek. Gdy rozpoczynał się strajk, wszedł w skład Komitetu Strajkowego. To właśnie on razem ze Stanisławem Płatkiem i Jerzym Wartakiem pierwszego dnia strajku poszli na rozmowy z komisarzem wojskowym, czyli przedstawicielem rządu w Katowicach. Żądali uwolnienia przewodniczącego Zakładowej Solidarności, Jana Ludwiczaka. Nic jednak nie uzyskali. Dlatego, kiedy wrócili na kopalnię, załoga Solidarnie podjęła decyzję o kontynuowaniu protestu.

To właśnie z powodu aresztowania przewodniczącego Komitetu Zakładowego NSZZ Solidarność Jana Ludwiczaka rozpoczął się strajk w Kopalni Wujek. Ludwiczak miał mniej szczęścia niż Jan Bożek w Jastrzębiu. Nie zdołał wyrwać się milicji. Akcja SB przebiegała podobnie, ale nie tak samo. Najpierw drzwi mieszkania przy ulicy Wincentego Pola zapukało MO z informacją o włamaniu do biura związku. Ludwiczak nie otworzył. Zadzwonił natomiast na kopalnię, która była tuż obok, na tej samej ulicy. Kilka minut później pojawiło się trzech górników. Ale zanim Ludwiczak położył się spać, pod blok podjechał milicyjny samochód i na klatkę schodową wpadło ZOMO. Na górników rzucili się bez ostrzeżenia, bili gdzie popadnie, polała się krew. A potem zaczęli wyważać drzwi i wdarli się do mieszkania.

Ludwiczaka przewieziono do ośrodka internowania w Jastrzębiu. Na wolność wypuszczono go dopiero po roku, dzień przed Wigilią. Dlaczego aresztowano Ludwiczaka i wielu podobnych mu działaczy Solidarności? Na to pytanie pozwala odpowiedzieć fragment oficjalnego dokumentu. Decyzja o internowaniu numer 3A13 z 13 grudnia 1981 roku, w którym czytamy. Może organizować strajki, nawoływać do zakłócenia ładu i porządku publicznego oraz powodować napięcia społeczne w zakładzie. Trzej pobici przez ZOM-u górnicy wrócili na kopalnię i opowiedzieli dokładnie, co wydarzyło się pod drzwiami Ludwiczaka. To była iskra, która podpaliła stos. Kopalnia stanęła już w niedzielę 13 grudnia, ale decyzja o strajku podjęła cała załoga następnego dnia. W poniedziałek 14 grudnia mąż wyszedł na poranną szychtę.

Jan Stawisiński i Andrzej Pełka mieszkali w hotelu robotniczym, Krzysztof Giza pracował z moim mężem, a Józef Czekalski i jego żona byli naszymi przyjaciółmi. Siódma ofiara to Ryszard Gzik, kolejne dwie Bogusław Kopczak i Joachim Gnida. Użycie broni palnej zakończyło bitwę na kopalni Wujek, ale nie złamało oporu górników. O drugiej po południu na kopalnię przyjechał pułkownik Gębka i rozpoczęły się rozmowy. Jeszcze się wahano, jeszcze pojawiały się głosy, aby walczyć. Zwyciężył rozsądek. Zdecydowano zgodzić się na przyjęcie warunków zaproponowanych przez reżim. Do tego doszło, opowiadał lakonicznie Adam Skwira. Na zgromadzeniu załogi przed łaźnią starałem się przedstawić realizm sytuacji. Trupy i rannych już mieliśmy, a po co mnożyć ofiary, co prawdopodobnie niechybnie by nastąpiło.