41: Wanad czyli bateria, która się nie zużywa

Dzisiaj więc kolejna technologia i to taka, która na konferencjach pojawia się w zupełnie innym kontekście niż SUD. Wanadowe ogniwa przepływowe, czyli VRFB od angielskiego Vanadium Redox Flow Battery. Jeśli SUD był przedstawiany jako tańszy i bezpieczniejszy zamiennik LFP, To Wanad jest przedstawiane jako coś zupełnie innego. Jako bateria, która praktycznie się nie zużywa, nie pali się i której pojemność można powiększać po prostu dolewając elektrolitu do większego zbiornika. Brzmi jak odpowiedź na wszystkie problemy, o których rozmawialiśmy w odcinkach o degradacji, o gwarancji pojemności i o LTSA. No właśnie, tylko brzmi. Żeby od razu ustawić skalę, zacznijmy od trzech liczb, które zestawione ze sobą mówią nam bardzo wiele o tej technologii.

Jeden polski projekt litowy, który oczywiście dopiero powstanie, będzie więc prawie 2,5 razy większy niż największy magazyn wanadowy na świecie i ponad 100 razy większy niż największy wanadowy magazyn w Europie. No i to w zasadzie mogłoby być całe podsumowanie dzisiejszego odcinka, ale tak jak przy SOD-zie byłoby to zbyt proste i zupełnie nie oddawałoby tego, Dlaczego o tej technologii w ogóle warto rozmawiać? Bo tak jak w odcinku o sodzie, każdą dzisiejszą liczbę przepuścimy przez ten sam filtr, który podsunął nam wtedy jeden ze słuchaczy. Czy producent, który dziś obiecuje 20 albo 30 lat pracy bez degradacji, sam przetrwa te 20 czy 30 lat? Przy Wanadzie to pytanie jest jeszcze ciekawsze niż przy sodzie, bo tutaj technologia akurat może przeżyć swojego producenta. Elektrolit się nie zużywa, tylko że gwarancja, serwis i części zamienne do stosu ogniw już jak najbardziej tak.

W tej samej dekadzie, w której rodziły się ogniwa litowo-jonowe i pierwsze prace nad SODem. Tyle, że Sud przez trzy dekady próbował konkurować z litem na jego własnym boisku, czyli na gęstości, energii i koszcie. No i oczywiście przegrywał. Wanad nigdy na to boisko nie wszedł. Od początku grał w innej lidze. Nie o gęstość, tylko o żywotność cykliczną, bezpieczeństwo pożarowe i ekonomikę bardzo długiego rozładowania. Dlatego pytanie dzisiejszego odcinka nie brzmi czy Wanad zastąpi LFP, bo tak naprawdę nigdy nie miał takich ambicji. Pytanie brzmi raczej czy ta jego inna liga w ogóle istnieje w polskich projektach i czy przypadkiem ktoś już tutaj nie wszedł na boisko w tak zwanym międzyczasie. Przejdźmy więc do tego, kto to dziś faktycznie dostarcza i gdzie to faktycznie pracuje.

Z baterii wanadowych przeszedł jeden projekt, 65-megawatowy Frontier Legacy. Infinity nazwało ten wynik głęboko rozczarowującym, czyli w mechanizmie zaprojektowanym po to, żeby dać szansę technologiom długoterminowym, lit wygrał na terenie, który miał należeć do wanadu. Dokładnie z tego samego powodu, o którym mówiliśmy przy SOD-zie. LFP nie stoi w miejscu i nie czeka, aż ktoś go dogoni, tylko tanieje tak szybko, że nawet 18-godzinny magazyn litowy zaczyna się bronić w arkuszu kalkulacyjnym. No a z drugiej strony na to samo boisko wchodzi teraz CATL ze swoim Tenersodium w wariantach od 1 do 8 godzin, a w kwietniu podpisał z HyperStrongiem 3-letni kontrakt na 60 GWh ogniw SOD-owych.

Sud to LFP z innym zestawem kompromisów. Lepiej znosi mróz, nie potrzebuje litu, ale przy dzisiejszej skali wciąż jest droższy, a w tym samym kontenerze mieści dużo mniej energii, więc na razie to raczej polisa ubezpieczeniowa producentów na wypadek drużyjącego litu niż realna alternatywa w jakimś polskim projekcie. Wanad jest z tej czwórki jedynym, który w ogóle nie gra w tę samą grę. Nie ma ogniw w klasycznym sensie, nie degraduje się, nie pali, pozwala skalować energię niezależnie od mocy, ale płaci za to najniższą sprawnością, największą powierzchnią, najwyższą ceną przy typowych czasach rozładowania i najmniejszą liczbą działających referencji poza Chinami. Jeśli więc miałbym to zamknąć w jednym zdaniu, NMC zostało w samochodach, LFP buduje dziś rynek, Sud czeka na swoją cenę, a Wanad czeka na swój rynek i w Polsce raczej go nie znajdzie.