Mentionsy

Podkast amerykański
Podkast amerykański
14.03.2026 06:00

272. Irański zamach stanu w 1953: jak Amerykanie obalili demokratyczny rząd Iranu

Dziś opowiemy o punkcie zwrotnym w relacjach amerykańsko-irańskich: wydarzeniu, które sprawiło, że z potencjalnych sojuszników w walce z zachodnim imperializmem Amerykanie stali się dla Irańczyków takimi samymi imperialistami jak wcześniej Brytyjczycy - a nawet gorzej, bo jeszcze dwulicowymi.

Wesprzyj nas na Patronite! https://patronite.pl/podkastamerykanski

W dzisiejszym odcinku zajmiemy się historią zamachu stanu w 1953 roku, który obalił demokratycznego premiera Iranu Mohammeda Mossadegha. Przewrotu, o którym na Zachodzie niewielu ludzi pamięta, ale w Iranie jest raną, która się nigdy nie zagoiła.

Skąd wzięli się Amerykanie w Iranie? Dlaczego zaangażowali się w obronę interesów Brytyjczyków i Anglo-Iranian Oil Company, znienawidzonego przez zwykłych Irańczyków monopolisty? Jaką rolę odegrały w tym amerykańskie wybory prezydenckie w 1952 roku? Dlaczego Eisenhower, przeciwnik „kompleksu wojskowo-przemysłowego”, zgodził się na tajną akcję CIA w Iranie?

Posłuchajcie o historii wojskowego przewrotu, w którym swoje role odegrali szach, jego siostra bliźniaczka, premier w piżamie, sympatyzujący z nazistami generał, irańscy zapaśnicy, człowiek o ksywie „Bezmózgi” i wnuk amerykańskiego prezydenta.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 7 wyników dla "Zahedi"

Następcą Mossadega ma zostać generał w stanie spoczynku w Azlolach Zahedi.

Jeden dekret, który usuwał Mossadega z funkcji premiera, a drugi dekret, który mianował premierem generała Zahediego.

I ma zamiar wyręczyć Mossadeghowi i powiedzieć, tu pan jest zdymisjonowany nowym premierem Zahedi, dziękujemy uprzejmie.

No więc Szach ucieka do Rzymu, generał Zahedi, który miał być premierem, ale nie został, chroni się w ambasadzie amerykańskiej w piwnicy u tegoż karmita.

Tymczasem wojsko, jak się okazało, było lojalne wobec Szacha i wobec generała Zahediego.

No i nowym premierem został, tak jak miał zostać wcześniej, generał Zahedi wyciągnięty z piwnicy amerykańskiej ambasady.

No ale po tym zamachu, kiedy Mossadegh obalony, nowym premierem zostaje Zahedi, nie ma głowy państwa, nie ma szacha.