Mentionsy

Ale te koncesje płynęły szerokim strumieniem do różnych ludzi, którzy odpowiednio potrafili przekupić szacha lub jego dworzan.

Jeszcze jakieś pożyczki udzielali szachowi i sprzęt dla wojska, które to szach kontrolował.

Darszach był zajęty głównie dworem i tak naprawdę kontrolował tylko okolice Teheranu.

Mianowicie dowódcę brygady kozackiej, i to nie jest pomyłka, bo to dziedzictwo rosyjskie właśnie w Iranie, Rezen Hanna, który sławił rebelię, został ministrem wojny i był takim silnym człowiekiem na dworze Szacha, ale długo na tym dworze Szacha nie był, bo ostatecznie zmusił Szacha do emigracji.

Ale ostatecznie stwierdził, że tradycja Rzecz Święta, a w 1925 roku wstąpił na tron, sam został szachem i ustanowił dynastię Pahlavi.

Ale właśnie elementem tej kampanii sperszczenia, którą prowadził Szachreza, to była właśnie próba

No i szach Reza po prostu powiedział od tej pory na arenie międzynarodowej, proszę używać nazwy Iran, a nie używać nazwy Persja.

Szach Reza zakończył swoje panowanie w 1941 roku.

I kiedy w 1941 roku Hitler najechał Związek Radziecki, alianci obawiając się, że szach oficjalnie neutralny przymierzy się z Niemcami, a rzeczywiście szach Reza podziwiał Hitlera.

I no też nie przepadał za Brytyjczykami, mimo że to oni go uczynili szachem, czy pomogli mu zostać szachem.

A co zrobiono ze starym szachem?

No i Mohamed Reza zostaje nowym szachem, proszę Państwa, i jest zasadniczo playboyem, ale dobrze wykształconym w odróżnieniu od swojego ojca, bo odebrał edukację w Szwajcarii, zna języki obce, francuski, angielski.

Przed komunizmem Amerykanie uznają, że ponieważ tu jest poważne ryzyko, a Iran jest ważny z powodów i strategicznych i surowcowych, no to trzeba wspierać szacha, żeby się nie wtoczył, nie wpadł w orbitę sowiecką.

Jeszcze kiedy Reza zostawał szachem, to już wtedy detronizował Kadżarów i zostawał szachem, to już wtedy Mossadegh był przeciwko.

Więc jakby pęd do tej nacjonalizacji ropy naftowej w Iranie był tak silny, że nawet szach, proszę Państwa, popierał nacjonalizację ropy naftowej.

I mówię to tylko dlatego, że po pierwsze król Faruk był wtedy szwagrem szacha Iranu.

Szach.

Co z Szachem?

Szach, jak już powiedzieliśmy na początku, popierał pomysł nacjonalizacji Europy, ale był człowiekiem tchórzliwym, jak już powiedzieliśmy.

Szacha widział co najwyżej jako monarchę konstytucyjnego.

Chociaż też trochę... Z czasem to jego umiłowanie demokracji troszkę się zmniejszyło, ale generalnie Mossadegh ograniczał szacha jak mógł.

Też jakieś nieprzyjemności miał szach takie prywatne z Mossadeghiem, bo Mossadegh zmusił do emigracji siostrę szacha, siostrę bliźniaczkę Ashraf.

Tak, miała bardzo duży wpływ na szach.

No i te wszystkie wydarzenia plus właśnie wpływ siostry Szacha, Ashraf, która została przekonana przez agentów CIA, że no... Którzy ją właśnie znaleźli na tej francuskiej liwie.

Szachu, kochany.

I, proszę państwa, Szach się zgodził i podpisał dwa dekrety.

No i 16 sierpnia 1953 roku do domu premiera Mossadega wyrusza pułkownik Nasiri, który ma te dwa dokumenty, szacha.

Wszystko upadło i właściwie trzeba się zwijać, a przynajmniej na pewno tak sądzi Szach, który z tego swojego domku myśliwskiego pakuje się do samolotu i sam siebie wywozi, bo umiał pilotować samolot.

Akurat wtedy, kiedy był tam szach w kraju, w którym Dulles pomagał przeprowadzać zamach stanu.

Meldowali się w tym samym czasie, ale dyrektor CIA, człowiek uprzejmy, puścił przodem Szacha, powiedział, podobno miał się do niego odezwać właśnie tymi słowy, wasza wysokość, pan pierwszy, kluczyk odebrać.

No więc Szach ucieka do Rzymu, generał Zahedi, który miał być premierem, ale nie został, chroni się w ambasadzie amerykańskiej w piwnicy u tegoż karmita.

I pamięta o tym, że ma te dekrety podpisane przez Szacha, kopiuje je i zaczyna je rozdawać, pokazując wojskowym, stworząc takie wrażenie, że Mossadegh jednak został skutecznie usunięty przez Szacha i nie jest legalnie urzędującym premierem, a jednocześnie wykorzystuje swoje pieniądze na łapówki i wyprowadza raz jeszcze

I tutaj... To różne demonstracje, no bo z jednej strony wychodzą na ulicę zwolennicy Mossadega, którzy boją się, że ktoś chce usunąć, że szach chce usunąć ich premiera.

Wychodzą też zwolennicy szacha, którzy mówią niech żyje szach, precz z Mossadeghiem.

Zaczęli wykrzykiwać hasła wrogie Mossadeghowi i z poparciem dla szacha.

Okrzyki niech żyje szach rozlegały się w całym mieście, a tłum ruszył w stronę gmachu rządu Mossadega.

Tymczasem wojsko, jak się okazało, było lojalne wobec Szacha i wobec generała Zahediego.

No ale po tym zamachu, kiedy Mossadegh obalony, nowym premierem zostaje Zahedi, nie ma głowy państwa, nie ma szacha.

Szach jest gdzie?

Szach jest w Rzymie.

No, w każdym razie szach, proszę państwa, dowiaduje się od reporterów przy śniadaniu, że Mossadega obalono.

Znaczy obywatele... No mówili w końcu na tych demonstracjach, że kochamy Szacha, więc chyba tak musiało być.

No ale co się wydarzyło po powrocie Szacha?

Amerykanie czy szach jest postrzegany jako namaszczony i ustanowiony przez Amerykanów.

W dalszych rządach pomagają tworzyć szachowi coraz bardziej represyjny reżim.

Szach jest gwarancją stabilności, szach jest gwarancją też stabilności ekonomicznej, no bo ta ropa naftowa będzie płynęła tam, gdzie płynąć powinna.

Jak państwu opowiemy jeszcze w kolejnym odcinku, szach też gwarantuje

Samego szacha.

Ponieważ reżim jest bardzo represyjny i coraz bardziej zamordystyczny, a sam szach też, mania wielkości mu się, proszę Państwa, powiększa.

Ja zakończę, bo Piotr tak bardzo krytycznie o tym szachł, a pewien amerykański prezydent, o którym Państwu też opowiemy właśnie w tym kolejnym odcinku o relacjach irańsko-amerykańskich, mówił tak.

Opowiemy państwu, gdzie zostawiliśmy szacha, co tam szef porabiał przez te 20 lat swojego urzędowania.