Mentionsy
272. Irański zamach stanu w 1953: jak Amerykanie obalili demokratyczny rząd Iranu
Dziś opowiemy o punkcie zwrotnym w relacjach amerykańsko-irańskich: wydarzeniu, które sprawiło, że z potencjalnych sojuszników w walce z zachodnim imperializmem Amerykanie stali się dla Irańczyków takimi samymi imperialistami jak wcześniej Brytyjczycy - a nawet gorzej, bo jeszcze dwulicowymi.
Wesprzyj nas na Patronite! https://patronite.pl/podkastamerykanski
W dzisiejszym odcinku zajmiemy się historią zamachu stanu w 1953 roku, który obalił demokratycznego premiera Iranu Mohammeda Mossadegha. Przewrotu, o którym na Zachodzie niewielu ludzi pamięta, ale w Iranie jest raną, która się nigdy nie zagoiła.
Skąd wzięli się Amerykanie w Iranie? Dlaczego zaangażowali się w obronę interesów Brytyjczyków i Anglo-Iranian Oil Company, znienawidzonego przez zwykłych Irańczyków monopolisty? Jaką rolę odegrały w tym amerykańskie wybory prezydenckie w 1952 roku? Dlaczego Eisenhower, przeciwnik „kompleksu wojskowo-przemysłowego”, zgodził się na tajną akcję CIA w Iranie?
Posłuchajcie o historii wojskowego przewrotu, w którym swoje role odegrali szach, jego siostra bliźniaczka, premier w piżamie, sympatyzujący z nazistami generał, irańscy zapaśnicy, człowiek o ksywie „Bezmózgi” i wnuk amerykańskiego prezydenta.
Szukaj w treści odcinka
Ale te koncesje płynęły szerokim strumieniem do różnych ludzi, którzy odpowiednio potrafili przekupić szacha lub jego dworzan.
Jeszcze jakieś pożyczki udzielali szachowi i sprzęt dla wojska, które to szach kontrolował.
Darszach był zajęty głównie dworem i tak naprawdę kontrolował tylko okolice Teheranu.
Mianowicie dowódcę brygady kozackiej, i to nie jest pomyłka, bo to dziedzictwo rosyjskie właśnie w Iranie, Rezen Hanna, który sławił rebelię, został ministrem wojny i był takim silnym człowiekiem na dworze Szacha, ale długo na tym dworze Szacha nie był, bo ostatecznie zmusił Szacha do emigracji.
Ale ostatecznie stwierdził, że tradycja Rzecz Święta, a w 1925 roku wstąpił na tron, sam został szachem i ustanowił dynastię Pahlavi.
Ale właśnie elementem tej kampanii sperszczenia, którą prowadził Szachreza, to była właśnie próba
No i szach Reza po prostu powiedział od tej pory na arenie międzynarodowej, proszę używać nazwy Iran, a nie używać nazwy Persja.
Szach Reza zakończył swoje panowanie w 1941 roku.
I kiedy w 1941 roku Hitler najechał Związek Radziecki, alianci obawiając się, że szach oficjalnie neutralny przymierzy się z Niemcami, a rzeczywiście szach Reza podziwiał Hitlera.
I no też nie przepadał za Brytyjczykami, mimo że to oni go uczynili szachem, czy pomogli mu zostać szachem.
A co zrobiono ze starym szachem?
No i Mohamed Reza zostaje nowym szachem, proszę Państwa, i jest zasadniczo playboyem, ale dobrze wykształconym w odróżnieniu od swojego ojca, bo odebrał edukację w Szwajcarii, zna języki obce, francuski, angielski.
Przed komunizmem Amerykanie uznają, że ponieważ tu jest poważne ryzyko, a Iran jest ważny z powodów i strategicznych i surowcowych, no to trzeba wspierać szacha, żeby się nie wtoczył, nie wpadł w orbitę sowiecką.
Jeszcze kiedy Reza zostawał szachem, to już wtedy detronizował Kadżarów i zostawał szachem, to już wtedy Mossadegh był przeciwko.
Więc jakby pęd do tej nacjonalizacji ropy naftowej w Iranie był tak silny, że nawet szach, proszę Państwa, popierał nacjonalizację ropy naftowej.
I mówię to tylko dlatego, że po pierwsze król Faruk był wtedy szwagrem szacha Iranu.
Szach.
Co z Szachem?
Szach, jak już powiedzieliśmy na początku, popierał pomysł nacjonalizacji Europy, ale był człowiekiem tchórzliwym, jak już powiedzieliśmy.
Szacha widział co najwyżej jako monarchę konstytucyjnego.
Chociaż też trochę... Z czasem to jego umiłowanie demokracji troszkę się zmniejszyło, ale generalnie Mossadegh ograniczał szacha jak mógł.
Też jakieś nieprzyjemności miał szach takie prywatne z Mossadeghiem, bo Mossadegh zmusił do emigracji siostrę szacha, siostrę bliźniaczkę Ashraf.
Tak, miała bardzo duży wpływ na szach.
No i te wszystkie wydarzenia plus właśnie wpływ siostry Szacha, Ashraf, która została przekonana przez agentów CIA, że no... Którzy ją właśnie znaleźli na tej francuskiej liwie.
Szachu, kochany.
Ostatnie odcinki
-
287. Dutch jedzie do Hollywood, czyli kariera R...
27.06.2026 05:00
-
286. KRYPTO i IGRZYSK! Czyli prezenty dla prezy...
20.06.2026 05:00
-
285. Iran-Contras. Afera, która nie zatopiła Ro...
13.06.2026 05:00
-
284. Amerykanie kontra AI: nowy luddyzm czy rea...
06.06.2026 04:00
-
283. "Kasa kompensat dla kretynów", czyli Trump...
30.05.2026 05:00
-
282. Święty George, czyli dalsze losy George’a ...
23.05.2026 05:00
-
281. Wybierzmy sobie wyborców, czyli wielka woj...
16.05.2026 05:00
-
280. Geniusz czy bohater z przypadku? George Wa...
09.05.2026 05:00
-
279. "Żyjemy w szalonym świecie", czyli kolejna...
02.05.2026 05:00
-
SILNE, AMERYKAŃSKIE. Czyli jakie są instytucje ...
29.04.2026 17:30