Mentionsy

Placet experiri – można spróbować, to ciągle powtarza Settembrini, zaszczepiając tę maksymę petrarki Hansowi Kastrupowi.

Gdy opowiada o seansie Settembriniemu, starszy mentor oburza się na oszustwo.

I mówi narrator, pan Settembrini zmył mu należycie głowę, co wywołało chwilowy przypływ silnej woli oraz wymusił na nim coś w rodzaju przyrzeczenia, że w przyszłości nigdy już nie weźmie udziału w takich okropnościach.

Wydawać by się mogło, że trzeźwy osąd Settembriniego, który chwilowo wpływa na Kastorpa, rozstrzygnie o statusie wydarzeń i pozwoli czytającym zaklasyfikować spirytystyczne wydarzenia.

Wygłaszane przez Naftę i Settembriniego idee, ale i same dialogi pomiędzy wieloma postaciami niczego w tej historii nie zmieniają, bo przerywa ją wojna, na którą żadna z wypowiedzianych ideologii zdaje się nie mieć wpływu.

Settembrini i Nafta przekrzykują się w abstrakcyjnych hasłach, szafują logosem, sprawiedliwością, prawdą i przez to ich dysputy od początku brzmią niczym zbiory klisz, pewnych pustych znaków, które służą wypełnieniu powieściowego czasu.

I jest to Settembrini.

Hans Kastorp śmieje się, czego nigdy nie czynił Settembrini, mówi narrator.

Settembriniego nie można było wyobrazić sobie serdecznie śmiejącego się.

Epitet towarzyszący Settembriniemu przez większą część powieści to jego uśmiech, zwykle opisywany jako ironiczny, suchy, delikatny lub, poprzez podkreślenie związku między fizjologią a ideologią, uśmiech humanistyczny,

Hans Kastorp wzdrygnął się i odwrócił do pana Settembriniego, który stał przed nim z uśmiechem.

A zatem Settembrini jest jednocześnie postacią, która nigdy się nie śmieje lub śmieje się jedynie z uprzejmości oraz figurą uśmiechu.

Na moment w stylu właściwym wypowiedzi Settembriniego narrator sam okazuje się imitatorem tej konwencji, która ostatecznie jest tą konwencją etosu towarzyskości tego humanistycznego ideału,