Mentionsy

Jedna to rzecz jasna Thomas Mann, a druga to niemiecki filozof Theodor Adorno i muszę Państwu powiedzieć, że

Kiedy myślałam sobie ostatnio o tej parze, to doszłam do wniosku metodą takiej archeologii własnych sympatii lekturowych, że z tej pary zawsze bardziej interesował mnie Teodor Adorno niż Thomas Mann, a to dlatego, że interesowała mnie w tym jego projekcie filozoficznym pewna przewrotność, to znaczy zainteresowanie sztuczkami, różnego rodzaju przewrotkami także myślowymi,

Adorno sporo zajmował się

wagnerowską muzyką i w pierwszej odsłonie ta książka, W poszukiwaniu Wagnera, jest książką bardzo krytyczną wobec wagnerowskiego projektu, dlatego że Adorno traktuje muzykę i całe przedsięwzięcie Wagnera jako przejaw przemysłu kulturowego, czyli tej twórczości muzycznej, która jest w sensie ścisłym towarem, no i też łączy, tak jak miał w zwyczaju, te elementy

Później Adorno, co też jest szalenie ciekawe, przeżył swego rodzaju woltę interpretacyjno-poznawczą i zaczął w tym wagnerowskim projekcie dostrzegać pewne niespójności.

że potraktował Wagnera jako taki przykład słabości modernizmu, zranionego modernizmu, a Adorno był takim filozofem, który nieustannie tropił niespójności i słabość tkwiąca w takich mocnych projektach, jak chociażby kultura mieszczańska.

W zakończeniu szkicu, glosa do portretu Tomasza Manna, szkicu z 1962 roku, Teodor Adorno podsumowuje swojego bohatera i jego projekt twórczy, umieszczając go w szerszym horyzoncie problemów społeczno-estetycznych.

Właśnie taki gest luzowania sztywnych tożsamościowych projektów Adorno widział umana, a ja staram się zobaczyć, czy przypadkiem

Przy czym Adorno mówi, że czarodziejska sztuczka nie jest wstępną formą sztuki, nie jest aberracją czy zwyrodnieniem,

I mówi Adorno, momenty niedorzeczności w dziełach sztuki są najbliższe tych ich warstw, które są pozbawione intencji, czyli najbliższe tajemnicy.

Przekonuje Adorno.

To wprost pisze Adorno, kiedy mówi Thomas Mann uważał, że sztuka to figiel.

Przy czym Adorno nie cytuje dokładnie, nie podaje źródła, powołuje się na Manna tyleż bezpośrednio, co zarazem ekwilibrystycznie.

I wreszcie, gdy Adorno zachęca do potrójnego oglądania powieści i zapomnienia autora, sam autor wysuwa aroganckie żądanie, by przygody młodego Hansa Kastorpa czytać dwa razy ze względu na specyficzną technikę powieści, jej muzyczną kompozycję.

Adorno.

W tym tekście, od którego prawie zaczynałam, czyli w eseju Adorna, glosa do portretu Tomasa Manna, Adorno pokazuje, że w takim obrazie, który Mann powtarzał we wspomnieniu, jego twarz przyjmuje coś z pierota.