Odcinek 3: Wojna języków

Dla wielu Ukraińców i Ukrainek zarówno w kraju jak i w diasporze to nie jest pytanie hipotetyczne. Od czasu pełnoskalowej inwazji Rosji język stał się czymś więcej niż tylko środkiem komunikacji. Stał się przestrzenią wyboru, zmiany, ale też napięcia i wykluczenia. Część pierwsza. Przed pełnoskalową inwazją wiele Ukraińców i Ukrainek poruszały się w miarę swobodnie między ukraińskim a rosyjskim. Oczywiście kluczowe pozostawały różnice geograficzne. Na zachodzie ludzie częściej mówili po ukraińsku, na wschodzie kraju po rosyjsku. Niektórzy w centralnych rejonach Ukrainy mówili surżykiem, swoistą mieszaniną ukraińskiego i rosyjskiego.

Odcięcie się od rosyjskiego oznaczało też potężne zmiany w jego życiu zawodowym. Przez wiele lat budował swoją tożsamość artystyczną na rosyjskiej muzyce, tej klasycznej i współczesnej. Po inwazji poczuł, że musi właśnie tę część fundamentów swojej tożsamości usunąć. Nie mam już żadnych rosyjskich mediów, żadnej rosyjskiej muzyki, nic związanego z Rosją. Straciłem związek, który czułem z rosyjską kulturą i językiem. To odcięcie od języka rodzi lęk i poczucie pustki, tak jakby część ciebie odeszła, ale też tworzy chęć ukształtowania czegoś nowego. Slavko sporo mi mówi o odkrywaniu ukraińskiej kultury.

Natalia z Sewastopola, mieszkająca obecnie w Tel Awiwie, przestała mówić po rosyjsku już w 2014 roku, kiedy Rosja zajęła Półwysep Krymski. Teraz, w codziennym życiu, konsekwentnie go unika. Natalia pracuje w kawiarni. Opowiada historię o klientach oburzonych faktem, że odmówiła rozmowy z nimi po rosyjsku. Zaproponowała wprawdzie hebrajski albo angielski, ale to było za mało. Wiesz, jeśli jesteś taka pryncypialna, że nie będziesz mówić po rosyjsku, to zmywamy się stąd. I wyszli. Dla niej ta odmowa mówienia po rosyjsku była kwestią zasad, małą rzeczą, którą może zrobić, żeby choć symbolicznie sprzeciwić się imperialnej mentalności Rosji i części Rosjan.

Kiedy wybuchła pełnoskalowa wojna, Misza uczestniczył w protestach prawie codziennie. Pamięta, że szczególnie na początku było ich dużo. Organizowane były na nadbrzeżu, właśnie w Brighton Beach. Misza jako dokumentalista chodził je tam filmować. Język rosyjski był tym, co łączyło tych wszystkich ludzi na tych protestach. Rosyjski i wspólna nienawiść do Rosji i Putina. I jedyny sposób, w którym ci różni ludzie byli w stanie komunikować tę wspólną nienawiść do rosyjskiego imperializmu, było wyrażanie tego po rosyjsku. Dlaczego więc nie użyć tego jako narzędzia?