Studio wschodnie – historia Karabachu
W „Studiu wschodnim” rozmawiamy o historii Karabachu. Jaka jest geneza konfliktu o Górski Karabach między Armenią i Azerbejdżanem? Jakie były losy tych terenów na przestrzeni wieków? I jak doszło do rozwiązania Republiki Górskiego Karabachu?Gościem Tomasza Nieśpiała jest dr Bartłomiej Krzysztan z Instytutu Nauk Politycznych PAN oraz Instytutu Europy Środkowej w Lublinie.
To jest bardzo istotny element też procesu pokojowego, który teraz się toczy, tak wyprzedzając trochę fakty. Żeby nie iść tak bardzo mocno chronologicznie, ale faktycznie ta wojna partyzancka... W ramach tego szlaku Trumpa. Tak, między innymi. Ta wojna partyzancka przekształca się właśnie w 1991 roku w wojnę taką pełnoskalową. Formalnie mamy siły Górskiego Karabachu, ale jest oczywistym dla wszystkich, że one są właściwie siłami ormiańskimi, więc jest to wojna pomiędzy dwoma państwami. No i wtedy ten konflikt jest niezwykle brutalny, jest krwawy. I ten konflikt toczy się nieprzerwanie przez trzy lata. Jego takim kluczowym momentem jest maj 1992 roku. Teraz musimy sobie tak wyobrazić, jakby państwo sobie wyobrazili, że Szusza znajduje się na górze, a na dole znajdował się Stepanakert, czyli stolica właśnie tego Górskiego Karabachu.
No i co dalej? To znaczy mamy w sierpniu tego roku deklarację dotyczącą porozumienia. I co z tego wynika? Wyniknęło. To jest mimo wszystko przełomowe. To było w bardzo dużej mierze symboliczne. Sam Donald Trump wykorzystywał to, miało to być jego przepustką do nagrody na Oblanie. Oczywiście, oczywiście. Znaczy na przykład wiek, nie wiem czy Donald Trump w pewnym momencie też ustanawiał pokój między Albanią i Azerbejdżanem i tam jeszcze Kambodża była w to zaangażowana, więc... Też myślę, że dużo było w tym właśnie takiej perspektywy samego Donalda Trumpa, ale to jest ciekawe, bo Donald Trump jest przywódcą, którego model rządów jest bardzo zbliżony w ogóle do tego, w jaki sposób kaukascy przywódcy bardzo często się pozycjonują. To znaczy taki strongman, który po prostu załatwia rzeczy na zasadzie deal or no deal i mniej więcej Aliyev myśli w podobnych kategoriach, dlatego oni się dobrze dogadują.
Spaszyniany w jakimś sensie też, mimo że tu jest pewna miękkość bardziej widoczna. To jest przełomowe o tyle, że Amerykanie wracają do gry na Kaukazie Południowym. Trzeba też przyznać, że to niewątpliwie jeden z sukcesów Donalda. Tak, myślę, że zdecydowanie. Ale trzeba pamiętać o jednej bardzo podstawowej rzeczy, że kwestia karabachska w relacjach armeńsko-azarbejdżańskich to jest jedna z wielu. Mamy tam kwestie demarkacji granic, mamy kwestie Internationally Displaced Persons, czyli uchodźców wewnętrznych z Azerbejdżanu, którzy uciekali z Karabachu w Azerbejdżanie. Mamy uchodźców z Karabachu po 23 roku, z którymi też trzeba w jakiś sposób te kwestie praw człowieka jakby odgrywają tutaj znaczącą rolę. Mamy kwestię przebiegu tego tak zwanego tripu, czyli tej drogi Trumpa dla pokoju międzynarodowego i progresu, która jest bardzo istotna, bo ona ma przebiegać bardzo blisko irańskiej granicy i w związku z tym w jakimś sensie triggeruje Irańczyków do odpowiedzi.
Pokazano wszystkie 3 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Tomasz Nieśpiał witam gościa, doktora Bartłomieja Krzysztofa, autora książki o Karabachu.
Doktor Krzysztof wyjaśnia pojęcie Górskiego Karabachu i jego zmienność w różnych okresach historii.
Analiza symbolicznej wartości Karabachu dla Ormian i Azerbejdżanów oraz jego znaczenie dla tożsamości narodowej.
Doktor Krzysztof omawia początki konfliktu Karabachskiego, jego genezę i znaczenie dla historii Ormian i Azerbejdżanów.
Analiza konfliktów rosyjsko-perskich na początku XIX wieku i ich wpływ na podział terytorialny i relacje etniczne.
Doktor Krzysztof omawia rolę XIX wieku w kształtowaniu konfliktu Karabachskiego, w tym kwestie narodowości, klas i religii.
Analiza znaczenia religii i klas w konflikcie Karabachskim, w tym kwestie wykorzystania klasowego konfliktu.
Doktor Krzysztof omawia wpływ rewolucji 1905 na konsolidację narodów i zmiany społeczne w Azerbejdżanie i Armenii.
Analiza decyzji Biura Kaukaskiego w 1921 roku i jej wpływ na losy Karabachu i konflikt Karabachski.
Doktor Krzysztof omawia krzywdę Ormian i jej wpływ na kształtowanie tożsamości narodowej i państwowej.
Podsumowanie rozmowy z doktorem Bartłomiejem Krzyżtanem i dziękowanie za udział w programie.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
W „Studiu wschodnim” rozmawiamy o historii Karabachu. Jaka jest geneza konfliktu o Górski Karabach między Armenią i Azerbejdżanem? Jakie były losy tych terenów na przestrzeni wieków? I jak doszło do rozwiązania Republiki Górskiego Karabachu?
Gościem Tomasza Nieśpiała jest dr Bartłomiej Krzysztan z Instytutu Nauk Politycznych PAN oraz Instytutu Europy Środkowej w Lublinie.