Odcinek 066 – Pierścień u Isildura

Ale też Gandalf sugeruje, że być może Frodo pozna tę historię z ust kogoś, kto zna ją lepiej. No i tak naprawdę są tylko dwie istoty w Śródziemiu, które znają tę historię lepiej. To jest Elrond i Círdan, ponieważ oni jako jedyni byli świadkami wszystkiego, włącznie byli świadkami też rozmowy z Isildurem na temat tego, żeby pierścień zniszczył, a Isildur odpowiedział, że nie, że bierze sobie ten pierścień jako... rekompensaty za śmierć swoich członków rodziny, prawda? Ale zanim przejdziemy do tej historii, właśnie jak to się stało, że pierścień został Sauronowi odebrany, ale dlaczego nie został zniszczony, to zrobimy krótką przerwę. Czas na naszą autoreklamę, ponieważ od tego sezonu uruchomiliśmy serwis Patronite.

Kontakt z wami jest dla nas prawdziwym motorem napędowym, także nie wahajcie się zadawać pytań czy komentować. Dobrze, to niechże Gandalf opowie tę historię. Podzielmy ją na dwie części. Pierwszy krótki fragment, posłuchajcie. Posłuchajcie, a teraz Gandalf mówi do Froda. Posłuchaj. Gil-galad, król elfów i Elendil z Westernesse obalili Saurona, choć sami przypłacili to życiem. A Isildur, syn Elendila, ściągnął piercień z ręki właściciela i wziął go dla siebie. I wtedy Sauron zniknął, a duch jego uciekł i skrywał się przez długie lata, dopóki znów nie przybrał kształtu w Mrocznej Puszczy. No i w tym fragmencie poznajemy nowych bohaterów.

No i to był najpotężniejszy w zasadzie ród po tym rodzie królewskim w Numenorze. W efekcie tego, że Elendil dostał się do Śródziemia w momencie zniszczenia Numenoru, został on królem Numenoryjczyków w Śródziemiu. Tak, no i ostatnim bohaterem, którego poznajemy w tych krótkich kilku wersach jest Isildur, jest to najstarszy syl Elendila. Isildur zbudował Minas Ithil, czyli wieżę księżycową, która później stała się Minas Morgul. I jeśli chodzi o etymologię samego słowa, na podstawie Parma Eldalamberon numer 17. Isildur is a Quenya name, meaning servant of the moon, from Ithil, moon and dur, servant. Czyli jest to imię z języka kuenia oznaczające sługa księżyca, od itil oznaczającego księżyc i dur oznaczającego serwant.

I Isildur, nie wiem, mi się wydaje, że Isildur przez popkulturę jest jakoś tak rysowany jako taki negatywny bohater, który tylko nie zniszczył tego pierścienia i później przez niego pierścień został na dnie tej anduiny i później potoczyło się tak, jak potoczyło. To jest też tak, że ten obraz z filmu, kiedy on takim złośliwym wzrokiem odpowiada Elrondowi, że nie zniszczy pierścienia, jakby siłą rzeczy ma takie ambiwalentne znaczenie. Tak, dokładnie. A tak naprawdę Isildur dokonał wielu znaczących czynów i, zaraz się przekonacie jeszcze w tym odcinku, wcale nie był taki zadowolony ze swoich różnych decyzji, ale jeśli chodzi o to, czego dokonał, no to dwukrotnie uratował białe drzewo.

Raz w Numenorze, drugi raz tutaj. Tutaj na ziemi, w Ardzie, w Gondorze. No a białe drzewo to jest symbol Numenoryczyków, symbol Gondoru późniejszy. No i był też wielkim wojownikiem, królem. Był dobrym królem, krótko, ale jednak był dobrym władcą. Także no, mówię, Sildur, tak jak Kasia powiedziała, jest postacią znacznie pozytywniejszą niż rysuje go, przede wszystkim narysował go film i popkultura też konsekwencji. Dobra, odpowiemy teraz rozbudowaną wersję tej samej historii po to, żebyśmy ją przypomnieli sobie i poznali, bo jest to ważne w stosunku do tego, co się dzieje w książce. I znowu Sin Marillion, rozdział Pierście Niewładzy i Trzecia Era. Tutaj będziemy omawiali fragment dotyczący ostatniego przymierza elfów i ludzi w momencie, kiedy zaczynają oblegać czarną bramę.

Walczył z Gil-galadem i z Elendilem i obu zabił, a miecz Narsim pękł pod ciałem swego padającego pana. Lecz Sauron także został powolony na ziemię. A Isildur szczątkiem Narsila odrąbał mu piercień z ręki i zabrał go dla siebie. Sauron tym razem zwyciężony odrzucił powłokę cielesną, a duch jego uleciał daleko na pustkowia i przez wiele długich lat nie mógł odzyskać widzialnej postaci. I tak przebiegała historia walki z Sauronem. Gil-Galad i Elendil powalili Saurona, przepłacając to życiem, ale to umożliwiło Isildurowi odcięcie pierśnia. I to, żebyśmy też dobrze zrozumieli, to nie było tak, że po kolei każdy z tych bohaterów stawał do walki z Sauronem i jednego zabił, drugiego zabił, trzeciego mu udało się odciąć ten palec.

Absolutnie nie. To był jednoczesny atak w zasadzie. podczas którego Gilgalad i Elendil i Isildur wspólnymi siłami powalili Saurona. Ci dwaj starsi i pierwsi wymienieni Gilgalad i Elendil przepłacili to życiem, ale Isildurowi udało się w tej całej zamieszaniu i tej walce odciąć właśnie palec z pierścieniem. Także to był wspólny czyn tych trzech dżentelmenów. Tak, no i w wyniku tego Sauron utracił fizyczną postać i długo zajęło, zanim ją odzyskał. Jeszcze nie wiemy, czy odzyskał, ale o tym będzie w dalszej części rozdziału, bo... Wiemy, bo już była mowa o tym, że wrócił do tej czarnej, mrocznej puszczy, nie? Tak, ale jeszcze nie była mowa o tej fizycznej postaci. Tak, dokładnie. Zresztą dostaniemy potwierdzenie od Goruma, że odzyskał cielesną postać w dalszych fragmentach tego rozdziału.

No i tu właśnie mamy syn Słońca. Słuchajcie, przytaczamy te etymologie, ponieważ są bardzo fajne i często z etymologii wynika właśnie znaczenie z imienia i jakieś takie dwuznaczne czasami są historie w związku z tym powiązane. Zaraz dowiemy się też między nimi o włóczni Gilgalada czy mieczu Elendila Narsilu. Ale wróćmy na chwilę jeszcze do Anariona. Rozpoczął on linię królów Gondoru, to on był pierwszym królem Gondoru, a Isildur byłby królem Arnoru, czyli tego północnego królestwa. Zbudował też Minas Anor, czyli tą wieżę słońca, prawda, czyli wieżę Anariona, zwaną później jako Minas Tirith, czyli to, co my znamy jako Minas Tirith, pierwotnie było wieżą zbudowaną przez Anariona i nazywało się wieżą słońca Minas Anor. Tak, a jego imię właśnie wywodziło się od słońca.

3,5 tysiące lat później? Tak, całą erę świata trzeba było poczekać, aż to się opłaci, prawda? Ale bez tego... Kto wie, jakby się to potoczyło. Więc wydaje mi się, że nie, że to było zaplanowane. Z drugiej strony, gdyby Elendil Isildur zniszczył pierścień, no to o czym pisał Tolkien? No dokładnie. Nie mam po czym pisać historii. Dobra, słuchajcie. Dowiedzieliśmy się, jak Sauron stracił pierścień. Teraz zajmiemy się historią, dlaczego Isildur ten pierścień utracił. Najpierw fragment z naszej książki. Pierścień zaginął. Wpadł do wielkiej rzeki Anduiny i przepadł. Jak to się stało? Otóż Isildur, idąc wschodnim brzegiem, trafił blisko pól gladen w zasadzkę orków z gór i niemal całe jego wojsko zostało wybite.

Najbardziej skorumpowana. przez pierścień była. Tak, skorumpowana przez pierścień. To też o tym też mówiliśmy w naszym cyklu Kartka z kalendarza. Był w kalendarzu w zeszłym roku, w 2024, bo w grudniu właśnie ten moment był na kartce z kalendarza Tolkienowskiego. Dokładnie, ale słuchajcie, my zajmiemy się tą historią bardziej szczegółowo, bo jest oczywiście bardziej szczegółowa historia. To, co przed chwilą przeczytałem, pochodzi z tego rozdziału, z Cienia Przyszłości, natomiast teraz opowiemy wam tą samą historię, bardziej dokładnie, z niedokończonych opowieści, z rozdziału pod tytułem Klęska na Polach Gladen w tłumaczeniu Radosława Kota. Mamy tutaj sytuację, kiedy po wojnie, tej, o której przed chwilą mówiliśmy, Isildur został przez rok w Gondorze, w Południowym Królestwie.

Pomagał bratankowi swojemu ogarnąć sytuację, przejąć władzę, ukonstytuować wszystko i tak dalej, zrobić porządek z tymi wszystkimi wydarzeniami, które miały miejsce na pograniczu Gondoru. No ale w końcu nadszedł czas wyruszyć. Posłuchajcie pierwszego fragmentu. Gdy w końcu Isildur stwierdził, że może już udać się do swojego królestwa, wyruszył w pośpiechu. Najpierw kierując się do Imladris, gdzie zostawił uprzednią żonę i najmłodszego syna. Pragnął też czym prędzej naradzić się z Elrondem. Tak zatem postanowił ruszyć z Osgiliad na północ doliną Anduiny, do Cirit Forn en Adred, wysoko położonej przełęczy północy, z której szlak opada ku Imladris. Dobrze znał tę okolicę, jako że przymierzał je nieraz przed wojną sojuszu.

Wtedy też u boku Elronda maszerował na wojnę wraz ze zbrojnymi wschodniego, Arnoru. Drugi możliwy szlak wiodący na zachód, a potem na północ, aż do spotkania dróg w Arnorze i dalej na wschód do Imladris, był dłuższy, choć droga wydawała się dogodniejsza dla szybkich jeźdźców. Isildur nie miał jednak odpowiednich wierzchowców. W dawnych dniach trasa ta może była bezpieczniejsza, ale Sauron został pokonany, a ludzie z Doliny walczyli po stronie Gondoru. I Sildur lękał się jedynie kaprysów pogody i znużenia, ale tyle ścierpieć musiał każdy, kogo potrzeba skłaniała do wędrówki na dalekich szlakach śródziemia. Od razu powiem, nie będziemy tutaj już bawić się w etymologię, bo nie czas na to, a przyjdzie. Imladris to jest Rivendell, tak?

Rivendell to jest słowo w języku Westron, a Imladris to jest w języku sindalińskim. Tak, no i widzimy, że Isildur chciał porozmawiać z Elrondem, ale wybrał i dlatego myślał o dotarciu do Rivendell. No i tam była też jego żona i najmłodszy syn, prawda? Rivendell. ale wybrał krótszą, mniej cywilizowaną drogę przez Dolinę Anduinę i Wysoką Przełęcz. I to jest ta sama Wysoka Przełęcz, o której mówiliśmy w Hobbicie. Dokładnie. Przez tą Przełęcz przechodził dwa razy Bilbo. Raz pod górą, a drugi raz nad górą z Gandalfem, jak wracali. To jest to samo miejsce i to samym miejscem też wojska Elendila szły właśnie w ramach ostatniego przymierza elfów i ludzi szły na wojnę z Sauronem właśnie przez tą Przełęcz.

No i słuchajcie, teraz zajmiemy się na chwilę geografią i tymi szczegółami, wyliczeniami i kilometrami. Mamy tutaj podaną dwie wersje drogi. Mamy dłuższą drogę, czyli tą taką standardową, idącą drogami, faktycznie drogami. Jest to droga przez Rohan, przez rzekę Isenę, przez Brody na Isenie, ruiny Tarbadu i do Bridge, i to stary ten gościniec łączący północne i południowe królestwo, które znamy z obecnych wydarzeń władcy pierścieni. I w Bridge trzeba było skręcić w prawo i iść na wschód wschodnim gościncem, tą samą trasą, którą kiedyś swojego czasu podążał Bilbo wraz z krasnoludami. No i ta trasa była dłuższa o przeszło 300 mil od trasy, którą wybrał Isildur ostatecznie.

Według wyliczeń trasa zajmowała około 1400 mil, czyli prawie 2240 kilometrów i była wyliczona na 93 dni, czyli dwa razy dłużej niż tamta krótsza trasa. Tolkien osobiście wyliczył to na 1500, czyli jakieś 2415 kilometrów. Wiele wyliczeń możecie znaleźć na stronie beckybarkhead.com Travel Times in Middle Earth. Oczywiście link do tej strony znajdziecie w przypisach do naszego odcinka. Natomiast tą trasę, którą wybrał Isildur, wybrał trasę wzdłuż Anduiny. Też były dwie wersje, wzdłuż wschodniego lub zachodniego brzegu. Isildur wybrał tą po wschodniej stronie Anduiny. Między nimi były bardzo niewielkie różnice, natomiast ta trasa była wyliczona na 1067 mil, czyli 1707 kilometrów i mniej więcej 50-60 dni.

Przypomnijmy tylko jeszcze, że Bilbo z Hobbitonu do Samotnej Góry przebył 1000 mil, czyli 1600 kilometrów w jedną stronę i to zajęło mu czas od 28 kwietnia do 22 września, czyli 147 dni, ale oczywiście tam tempo było, jak pamiętacie, pewnie z pierwszego sezonu dosyć rekreacyjne, że tak powiem. No i słuchajcie, tutaj Isildur nie spodziewał się niczego złego. ponieważ minęły w zasadzie dwa lata od pokonania Saurona, świat był wolny od zła, takie było założenie Isildura i dlatego też wybrał tą wschodnią stronę Anduiny i w ogóle tą trasę, bo nie spodziewał się niczego na tej trasie, prawda? Niezależnie, którą wybrał, nie spodziewał się niczego, a wybrał po prostu krótszą, bo zależało mu, żeby szybciej przybyć do żony swojego syna najmłodszego, czy też Elronda, prawda?

Pokonali już trzy czwarte drogi. Po prawej mieli strome, porosłe lasem aż do grani stoki doliny, łagodniejące wszakże po lewej, gdzie w dole płynęła rzeka. Nagle, gdy słońce skryło się za chmurą, usłyszeli przeraźliwe wrzaski orków, którzy wypadli spomiędzy drzew i zaczęli zbiegać po zboczu, wywrzaskując swe okrzyki wojenne. Trudno było ich policzyć w zapadającym zmroku, lecz bez wątpienia było ich dziesięciokrotnie więcej niż Dunedainów. Isildur rozkazał uformować Tangail, mur z tarcz ustawiony w dwóch zwartych szeregach, który można wyginać z obu końców, jeśli nieprzyjaciel zaszedłby z boku, a w potrzebie przekształcić w krąg obronny. Gdyby walka toczyła się na płaskim terenie lub też atak nadchodził z dołu, wówczas Isildur ustawiłby swe oddziały w Dimaj, a potem zaszarżował na orków z nadzieją, że siła Dunedainów i oręż z północy utrują drogę pośród nieprzyjaciół i orkowie pieszczą w panice.

Czerwone kwiaty zyskały zbyt mocno w terenach Gladn, gdzie Isildur został zabity i jeden z rynków został stracony. I słowo Gladn jest modyfikacją dialektu angielskiego gladon, który został wyrażony przez połowę angielskiego gladon do połowę angielskiego gladen. Czyli tłumacząc, żółte irysy rosły obficie na polach gladen, gdzie jej sildur został zabity, a jedyny pierścień stracony, a słowo gladen jest modyfikacją, czy pochodzi z dialektu języka angielskiego gladon.

Natomiast dochodzi tutaj do dialogu Isildura z najstarszym synem, z Elendurem. Isildur mówi o zemście Saurona, prawda? Tolkien sam zauważył, że ten oddział najprawdopodobniej jest przypis dwudziesty do tej historii w niedokończonych opowieściach, gdzie Tolkien właśnie wyjaśnia, że ten oddział nie był tam wysłany specjalnie, nie miał kontaktu z Mordorem, tak naprawdę nie wiedział kogo i co atakuje. Tak, ale był napędzany dodatkowo siłą pierścienia, ponieważ Isildur miał pierścień przy sobie. Nieświadomie, prawda? Nie wiedzieli, gdzie ten pierścień tam jest, ale jednak przyciągało ich. I tutaj jeśli chodzi o pierścień i o tę rozmowę Elendura z Isildurem, to w oryginale te słowa się trochę różnią. bo Elendur mówi w oryginale and we bear burdens of worth beyond all reckoning, said Elendur, for he was in his father's confidence.

I tutaj na podstawie D mamy dwa znaczenia. Pierwsze, a load, typically a heavy one, czyli obciążenie, ciężki przedmiot. A drugie, the main responsibility for achieving a specified aim or task, czyli to właśnie jest to brzemię, czyli główna odpowiedzialność za osiągnięcie jakiegoś zadania czy celu. I tutaj właśnie chodziło o to drugie znaczenie, czyli odpowiedzialność, jaką niosą ze sobą pierścień Narsil, czy też Elendilmir, czyli tą białą gwiazdę noszoną na czole przez Isildura. Tak to był taki odpowiednik korony w Królestwie Północnym w Arnorze. I to te przedmioty miał na myśli Elendur, mówiąc o

o tych bogactwach. To nie były żadne skrzynie złota. Tak, nie nieśli skarbów, tak jak krasnoludowie, czy Bilbo wracając spod samotnej góry, prawda? Oni nieśli mało, ale dużo bardziej cennych rzeczy. Tak, dokładnie, czyli te niewyobrażalne bogactwa to właściwie były te trzy przedmioty, czyli pierścień Narsil i Elendilmir. Dobra, pomijamy teraz krótki fragmencik, w którym Isildur wysyła swojego giermka ze szczątkami Narsila, żeby je ocalił, co się oczywiście udaje, bo wiemy, że Narsil, a jego szczątki przede wszystkim zostały ocalone. Dochodzi do kilku kolejnych ataków orków, przerywanych, ponawianych. i wydaje się, normalnie orkowie by odpuścili od razu, bo w pierwszym nieudanym ataku, kiedy zobaczyliby, że ofiara nie jest taka łatwa, jak się wydaje, do pokonania, orkowie by uciekli, bo tak o mi naturę.

Natomiast tutaj właśnie ta siła pierścienia przyciągała ku zgubie Dunedainów. Posłuchajcie kolejnego fragmentu. Przez chwilę jakby nic się nie działo. Jednak obdarzeni najbystrzejszym wzrokiem Dunedainowie oznajmili, że orkowie, krok po kroku, podkradają się coraz bliżej. Elendur podszedł do ojca samotnie stojącego w mroku. Isildur wyglądał na głęboko zamyślonego. — Atarinia — powiedział Elendur — a co z ową potęgą, która mogłaby zastraszyć te nikczemne stwory i nakazać im posłuszeństwo wobec twojej osoby? Czy żadnego z pierścienia nie będzie pożytku? Niestety nie, sen ja. Tego użyć nie mogę. Śmiertelnie boję się bólu, jaki niesie każde jego dotknięcie.

Aratan zaś, który osiłował pospieszyć bratu na ratunek, otrzymał śmiertelne rany. Elendur, Cirion i Rattan to są trzej synowie Isildura. Z tego Elendur był najstarszym i następcą tronu i bardzo zaufanym powiernikiem tajemnic Isildura. Także zobaczcie, co się dzieje. Dwóch synów praktycznie ginie w tym momencie Isildura. Orkowie podkadają się, zaciskają pętlę. No i ten dialog pomiędzy Elendurem i Isildurem jest bardzo, bardzo ważny. Przede wszystkim fajne na początku są te słowa, te kłonejskie słowa atarinia, senia. To takie czułe bardzo określenia w tym języku kłonejskim oznaczające mój ojcze, mój synu.

Prawda? Na co dzień używane były w Numenorze tego typu słowa. Bardzo ładnie to brzmi. Natomiast pojawia się w tym dialogu pierścień. Elendur pyta, czy można go użyć. I Sildur zaś odpowiada i to jest bardzo ważne dla zrozumienia tego, co będzie się działo później m.in. w historii Froda. Tak, i o tym też, o tym budowaniu wizerunku Isildura, o którym mówiliśmy i taki, jaki był. A więc tutaj widzicie też, jakie miał podejście do pierścienia i tego, co się z nim dzieje, bo Isildur mówi, że boi się bólu, który mu towarzyszy zawsze, jak nosi pierścień, nie umie nagiąć go do swojej woli, wie, że jest za słaby na to i uświadamia sobie, że popełnił błąd, zachowując ten pierścień na siebie i że żałuje. Dokładnie. I to jest ten moment, kiedy właśnie poznajemy moc pierścienia. Tak potężna osoba jak Isildur, niebywale, nieporównywalnie potężniejsza od Bilba czy Froda, nie potrafiła zapanować nad pierścieniem, prawda?

Dobrze. Dochodzi teraz do decydującego ataku, w którym w zasadzie siły Dainów zostają rozbite. Giną synowie właśnie. Dwaj synowie Isildura. I przeskoczymy fragment, kiedy Elendur ponownie podchodzi do Isildura, który wspiera swoich ludzi na wschodniej flance. Dochodzi do kolejnego dialogu. Posłuchajcie. Mój królu, powiedział Elendur. Kirion zabity, a Radan umiera. Twój ostatni kanclerz musi ci doradzić, a nawet nakazać to, co ty wcześniej rozkazałeś Ochtarowi. Idź, weź swe brzemię i za wszelką cenę zanieś się powiernikom, nawet jeśli będziesz musiał opuścić swych ludzi i mnie. Królewski synu, odparł Sildur.