Barbara Elmanowska - "Woliera"

One już tam zostaną na zawsze. Prezentów się nie zabiera. Gdy torby leżą odstawione przy regale, okazuje się, że zrobiła tort bezowy z owocami. Wasz specjalny deser, który towarzyszył różnym intymnym okazjom, urodzinom, rocznicom. Od dzisiaj będzie miał jeszcze jedno znaczenie. Końca. Siadacie przy stole i jedząc go, rozmawiacie, co było dobre, co złe, co radosne, a co przykre. Czas mija. To początek pierwszego rozdziału książki pod tytułem Woliera, której autorka Barbara Elmanowska jest naszą gościnią. Witam cię serdecznie. Dziękuję, dobry wieczór. Dobry wieczór. Książka wydana we Wrocławiu w 2020 roku.

W czwartym roku przez wydawnictwo J, ale przede wszystkim książka, która otrzymała w dziesiątej edycji Nagrody Literackiej imienia Witolda Gombrowicza główną nagrodę za debiut, także Barbara gratuluję przede wszystkim. Dziękuję bardzo. To jest oczywiście plik tekstowy. Ja się nazywam Max Cegielski. Audycję realizuje Agnieszka Łukasiewicz, a wydawczynią jest Michalina Bieńko. Wszystkie odcinki dostępne online, zarówno na stronach Trójki, jak i w różnych popularnych serwisach streamingowych. Ale powiedz na początek, Ta nagroda tego lata została przyznana.

Elmanowska oddaje z niezwykłą subtelnością i odwagą zmysłowość ciała, pożądanie i ból rozstań. Co byś do tego, nie tyle uzasadnienia, co też w pewnym sensie streszczenia, co byś dodała dla tych, którzy w ogóle nie wiedzą, o czym jest Woliera? Muszę powiedzieć, że w ogóle ta laudacja, kiedy słuchałam jej będąc na scenie, ona bardzo dobrze wyłowiła te wszystkie elementy, na których mi zależało. I pamiętam, że byłam taka mocno usatysfakcjonowana, że właśnie zostało docenione. No to co chciałam zawrzeć w tej książce. No oczywiście mogłabym dodać wiele rzeczy, że jest tam bardzo dużo Bałtyku, takiej surowej przyrody.

Na pewno tego nie planowałam, nie myślałam o tym pisząc, że jest to wykorzystanie. Raczej myślałam, że to jest taka femme fatale troszeczkę Wanda, która po prostu jest osobą bardzo atrakcyjną i ma ten taki potencjał uwodzenia tak młodej dziewczyny i wzbudzenia w niej tak bardzo dużej fascynacji. W pliku tekstowym w trójce cały czas Barbara Elmanowska i Woliera. Zastanawialiśmy się z moją gościnią, który fragment tym razem już przeczyta autorka. Myślę, że paradoksalnie to, że ja przeczytałem ten pierwszy fragment, Też pokazuje, że ta historia, pomimo wpisania w relację lesbijską, to ten na przykład właśnie fragment, który ja czytałem, czy większość par uprawia seks po rozstaniu, był jakby absolutnie uniwersalny, prawda?

Tak, tak, przeczytam go. Barbara Elmanowska, autorka, a Woliery teraz w trójce czyta swoją poezję sprzed wielu lat w każdym razie. Chyba od dzieciństwa zataczałam te koła wokół własnej osi, poświęcając ostrość i kształty. Pamiętam swoją pierwszą nagość w kącie, spocone latarki, nadchodzące głosy, by przerwać, odciąć skórę, zanim przedwcześnie się rozedrze. Ile w następnych latach zawrze w sobie ta skóra, dotyków i blizn? Czy kartoteka odcisków będzie rosła, jak małe miasto próbuje przeskoczyć rzekę? Czy znajdzie kompromis między niespełnieniem a zamarciem? Sięgam do tej rany i nie znajduję żadnego pierwszego krzyku. Jedynie barowe głosy z biedzy za drzwi i luster.

To muszę ci zadać wprost to pytanie. Ile ty masz lat, Barbara? 44 teraz. 44. Okej. To nieduże jeszcze, nie? Ja jako facet, który skończył pięćdziesiątkę, to powinienem powiedzieć, że to niedużo. Dlatego też zadałem to pytanie, bo w momencie zacząłem się podzielać, że jak skończyłaś filologię, jeszcze trochę pamiętasz z PRL-u w zasadzie, a nie wyglądasz, przepraszam, powiem to szczerze, nie wyglądasz na czterdzieści cztery, nasza realizatorka, która ma głową. No to dobrze, dobrze. To żeśmy twoją tajemnicę wobec tego rozwikłali. Ty bardziej, że dostałaś nagrodę za debiut.

Barbara Elmanowska, laureatka Nagrody Gombrowicza za Wolierę. Dziękuję ci bardzo. Bardzo dziękuję za rozmowę. Trójka. Program Trzeci Polskiego Radia.