#072 Historia 8. Krew i igrzyska
Historia, jakiej nie uczą w szkole, część ósma. Tej nocy suniemy dookoła świata od połowy X w. p.n.e. aż do pierwszej olimpiady — mamy fakty, przemoc, stele i legendy. Uzupełnienia i ciekawostki: jak stare jest mydło, greckie wieki ciemne rispekt, jeszcze o produkcji brązu, o długu jako sposobie rozliczania (przy okazji zapraszamy na cykl prelek o pieniądzach: 1. początki, 2. nowożytność, 3. ciekawostki), jak nazywano węgorza elektrycznego przed elektrycznością, sumeryjskie zwyczaje związane z królewskimi zastępcami w razie omenu (historia ogrodnika Enlil-bani), zagadka szamanki z Bad Dürrenberg, 8.2 kiloyear event. X w. p.n.e., Egipt i okolice Szybko podsumowujemy, co było, a co jest w Egipcie i u sąsiadów. Faraon Szeszonk I z ludu Meszwesz daje początek 22. dynastii. Konsolidacja państwa. Nubia staje się królestwem Kusz. Wracamy na chwilę do kultury Kerma, skąd to wzięli się Nubijczycy. Długie, udane panowanie faraona Osorkona I. Omawiamy konfuzje chronologiczne związane z tą dynastią, po czym zostawiamy Egipt w chaosie. X-IX w. p.n.e., Grecja i okolice Powoli wychodzimy z greckich wieków ciemnych, omawiamy niuanse ekspansji Dorów i Jonów. Czym się różnią te ludy i które tereny zajmują? Co Sparta ma na tarczach? Lista powodów, po których poznajemy, że w Grecji jest ewidentnie lepiej. X-IX w. p.n.e., Asyria i okolice Aszur-dan II i państwo nowoasyryjskie. Ambitny plan wojen. Krótki rant na asyryjskie imiona królewskie. Pogrom w Kadmuhu. Omawiamy taktykę i propagandę podbojów. Zaglądamy do Gutejów i krytykujemy ich brak zmysłu biznesowego. Doceniamy różnorodne pasje bieżącego władcy. Adad-nirari II wstępuje na tron, a my dziękujemy Asyryjczykom za listy eponimów. Przyglądamy się układom Asyrii z Babilonem oraz stosunkom z innymi sąsiadami. Aszurnasirpal II zdobywa wysokie miejsce w konkurencji na brutalność. Problemy z buntownikami, wyprawa na królestwa późnohetyckie. Moczymy miecze w wodach Morza Śródziemnego. Reinwestycja trybutów i dyplomatyczne rozgrywki wewnętrzne. Pierwsze duże zoo. Wyprawy wojenne Salmanasara III. Co ciekawego w Urartu? Co zrobić, jak się ma Asyrię po sąsiedzku? Bitwa pod Karkar. Omawiamy monolity, zwłaszcza pierwsze pisemne wzmianki o Arabach i Izraelu. Awantury rodzinne i rewolty, ale za to witamy na pokładzie Persję. Na tron wstępuje Szamszi-Adad (piąty tego imienia), w Asyrii zmienia się układ sił i nastaje tzw. wiek magnatów. Co możemy wyczytać na stelach? Królowa Sammu-ramat. IX w. p.n.e., Egipt Kapłan Hedjkheperre Setepenamun Harsiese daje początek 23. dynastii. Problem dwóch stolic. Stękamy na datowanie i wspominamy czule listy amarneńskie. Kiedy to się skończy? IX w. p.n.e., legendy z okolic morza Na półwyspie apenińskim kultura Villanova i Etruskowie. Nowa kolonia Fenicjan — Kartagina. Legenda Likurga, prawodawcy Sparty. Zaglądamy jeszcze na chwilę do Grecji, konkretnie do Eubejczyków. Kolonie Ischia i Al-Mina. IX-VIII w. p.n.e., wyspy japońskie Skąd się wzięła kultura Yayoi? Omawiamy okres Jōmon i szczególną figurkę ceramiczną, dając odpór Zniczowi. Co jest uprawiane na wyspach? IX w. p.n.e., Australia i Oceania Skąd pochodzą i dokąd zmierzają Filipińczycy? Koniec migracji Polinezyjczyków i Długa Pauza. Aborygeni, prawdopodobnie najstarsza wciąż istniejąca kultura świata. Rozmawiamy o przekazie ustnym, próbujemy zrozumieć idee łączące różne grupy aborygeńskie i odnajdujemy się emocjonalnie w ich podejściu do świata. VIII w. p.n.e., Europa Okolice Austrii, kultura halsztacka na kopalniach soli. Marzymy o interaktywnej mapie rozkwitów, upadków i przemiksów kultur. Anglia, koń z Uffington. Odświeżamy kredę i na zdrowie! VIII w. p.n.e., Grecja Pierwsze igrzyska olimpijskie. Siedzimy w namocie i pokrywamy się kurzem, słuchając dwóch mitów o początkach tych zawodów, a potem wycieramy się archeologią. Teoria i praktyka założeń olimpijskich, a także ich istotna funkcja społeczna. Koniec greckich wieków ciemnych, wkraczamy w okres archaiczny. Zakończenie Podsumowanie wycieczki i zapowiedź przygód w następnej części. Do czytania i oglądania: David R. Graeber, "Dług. Pierwsze 5000 lat" The Burial of Bad Dürrenberg, Central Germany: Osteopathology and Osteoarchaeology of a Late Mesolithic Shaman's Grave Stela Salmanasara III Czarny obelisk Salmanasara III okres Jōmon Mitologia australijskich Aborygenów Dreaming Wrzuć pięć złotych na patronite.pl/kya! Zainwestujemy w produkcję tajnych kompletów. 2023.04.01 / 2023.04.12
Rozciąga się tak, jak mówiliśmy już wiele razy, na w zasadzie większość Europy. I kultura Hallstacka, ona jest w dzisiejszej Austrii i w południowych Niemczech. W tym osiemsetnym, powiedzmy, roku przed naszą erą, ale będzie się rozszerzać. Samo Hallstatt to jest takie naprawdę w opór malownicze miasteczko w Górnej Austrii. I ono jest w regionie, w którym od zawsze były bogate złoża soli. Pamiętam, sól jest potwornie cenna. Tak, sól jest potwornie cenna. Była potwornie cenna w czasach prawdę mówiąc chyba do wynalezienia lodówki, czyli bardzo, bardzo długo. I w Hallstatt właśnie wydobywano sól i wiele artefaktów tej kultury znaleziono właśnie w starych kopalniach soli.
Ale większość, co wiemy o kulturze Hallstatt, wiemy z wykopania naprawdę wielkiego cmentarzyska, który tam jest. Ponad tysiąc grobów. I z dóbr grobowych znalezionych w Hallstatt wiemy, że w samej tamtej osadzie, w samym Hallstatt, żyło się dobrze. Najprawdopodobniej, prawie na pewno, dzięki właśnie kopalni soli. I wiemy także, że kultura hallstattcka była kulturą epoki żelaza. Dlatego, że znajdujemy w grobach żelazne miecze. Wiemy też, że samo Hallstatt jest niespecjalnie reprezentatywne dla tej kultury, dlatego, że jest bogatym miejscem. A na terenach kultury hallstattckiej są głównie osady rolnicze.
Jesteśmy w ósmym wieku przed naszą erą, tak. Byliśmy w Egipcie, w Asyrii, w Grecji, jakkolwiek. W Europie. W Europie trochę, tak, Hallstatt. Byliśmy w Japonii. Tak. Jeszcze nie, ale będzie Japonia tam. Tak, na Wyspach Japońskich. Byliśmy w Australii, poznaliśmy aborygenów, którzy byli tam wcześniej, ale... Dlaczego teraz ich przeniosłeś? Bo zabłądziliśmy do oceanu. Ach, bo byliśmy w oceanie, dobrze. Jesteśmy w epoce żelaza? Tak, zdecydowanie jesteśmy w epoce żelaza. I zostaniemy tu na trochę. Tak jest. A następnym razem? Następnym razem będą na przykład pierwsze znane zapisy w alfabecie greckim. Już za moment. Będzie to zaćmienie słońca, o którym wspominałem. To, na którym wisi chronologia Bliskiego Wschodu.
Pokazano wszystkie 3 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Podrobnienia dotyczące wynalazku mydła i długów jako środka rozliczeniowego.
Opis reakcji chemicznej i fizycznej podczas topienia metali, szczególnie brązu.
Historia długów jako środka rozliczeniowego przed pojawieniem się pieniędzy.
Komentarze na temat kryzysów finansowych i odwołanie do prelekcji Andrzeja Pieszchały.
Historia nazewnictwa i znanych miejsc występowania elektrycznych ryb.
Opis zły omen i królewskiego Nam z Sumeru, który zastępował króla w sytuacjach zagrożenia.
Historia szamanki z Bad Dürenberg, znalezionej w 1934 roku i jej znaczenie dla archeologii.
Opis okresu przejściowego w Egipcie, w tym kontrowersje dotyczące Szeszonka I i Nubii.
Rozmowa koncentruje się na kulturze Kerma i XXII dynastii Egiptu, wskazując na ich wpływ na egiptyjską tradycję i opisując konfuzję panującego tam czasu.
Historia Libijczyków w Egiptzie, ich relacje z Egiptem i role w dynastii libijskiej.
Historia opisuje inwazję Dorów na Półwysep Peloponeski i ekspansję Jonów na wyspy Morza Egejskiego, podkreślając ich różnice w podejściu do życia.
Rozmowa skupia się na urbanizacji Grecji i nowych miast, takich jak Sparta, oraz na ujednoliceniu obyczajów pogrzebowych i sztuki.
Opis podbojów i konceptów rządów Asyrii, w tym działania Ashurda II i jego następców, takich jak Adad-Nirari II i Ashur Nasir Pal II.
Rozmowa skupia się na bitwie pod Karkar między Salmanasarem III a koalicją królestw późnochetyckich. Analiza steli i jej zgodności z historycznymi dowodami. Omówione są efekty bitwy i dalsze działania Asyrii, w tym pomoc królowi Babilonu. Wyjaśnione są powody nieudanego podbicia tych królestw przez Asyrię i wprowadzenie w historię Urartu i Persów.
Analiza kontrowersji dotyczących XXII i XXIII dynastii w Egiptzie, w tym ich stolice i relacje między dynastiami. Omówione są trudności w zrozumieniu tego okresu historycznego, brak zgodności w datowaniu i zapisy historyczne.
Omówienie pojawienia się Etrusków na Półwyspie Apenińskim w IX wieku p.n.e. i ich początkowej kultury, znanej jako kultura Wilanowa. Opisane są relacje Etrusków z innymi kulturami, takimi jak Grecy i Fenicjanie, oraz ich lokalizacja geograficzna.
Podczas rozmowy opisano mitologiczne początki igrzysk olimpijskich, w tym wydarzenia związane z Daktylami i herosem Pelopem. Rozmowa kontynuowana opisem historii pierwszych igrzysk olimpijskich i ich znaczenia dla Grecji.
Rozpisano historię pierwszych dyscyplin igrzysk olimpijskich i ich ogólnogreckiego znaczenia.
Przełożono na starożytną Grecję okres klasyczny i omówiono instytucje powstające w tym czasie.
Przełożono na epokę żelaza i omówiono przyszłe wydarzenia, takie jak pierwsze zapisy w alfabecie greckim, ukonstytuowanie Grecji klasycznej i pojawiienie się Persji.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.