#072 Historia 8. Krew i igrzyska
Historia, jakiej nie uczą w szkole, część ósma. Tej nocy suniemy dookoła świata od połowy X w. p.n.e. aż do pierwszej olimpiady — mamy fakty, przemoc, stele i legendy. Uzupełnienia i ciekawostki: jak stare jest mydło, greckie wieki ciemne rispekt, jeszcze o produkcji brązu, o długu jako sposobie rozliczania (przy okazji zapraszamy na cykl prelek o pieniądzach: 1. początki, 2. nowożytność, 3. ciekawostki), jak nazywano węgorza elektrycznego przed elektrycznością, sumeryjskie zwyczaje związane z królewskimi zastępcami w razie omenu (historia ogrodnika Enlil-bani), zagadka szamanki z Bad Dürrenberg, 8.2 kiloyear event. X w. p.n.e., Egipt i okolice Szybko podsumowujemy, co było, a co jest w Egipcie i u sąsiadów. Faraon Szeszonk I z ludu Meszwesz daje początek 22. dynastii. Konsolidacja państwa. Nubia staje się królestwem Kusz. Wracamy na chwilę do kultury Kerma, skąd to wzięli się Nubijczycy. Długie, udane panowanie faraona Osorkona I. Omawiamy konfuzje chronologiczne związane z tą dynastią, po czym zostawiamy Egipt w chaosie. X-IX w. p.n.e., Grecja i okolice Powoli wychodzimy z greckich wieków ciemnych, omawiamy niuanse ekspansji Dorów i Jonów. Czym się różnią te ludy i które tereny zajmują? Co Sparta ma na tarczach? Lista powodów, po których poznajemy, że w Grecji jest ewidentnie lepiej. X-IX w. p.n.e., Asyria i okolice Aszur-dan II i państwo nowoasyryjskie. Ambitny plan wojen. Krótki rant na asyryjskie imiona królewskie. Pogrom w Kadmuhu. Omawiamy taktykę i propagandę podbojów. Zaglądamy do Gutejów i krytykujemy ich brak zmysłu biznesowego. Doceniamy różnorodne pasje bieżącego władcy. Adad-nirari II wstępuje na tron, a my dziękujemy Asyryjczykom za listy eponimów. Przyglądamy się układom Asyrii z Babilonem oraz stosunkom z innymi sąsiadami. Aszurnasirpal II zdobywa wysokie miejsce w konkurencji na brutalność. Problemy z buntownikami, wyprawa na królestwa późnohetyckie. Moczymy miecze w wodach Morza Śródziemnego. Reinwestycja trybutów i dyplomatyczne rozgrywki wewnętrzne. Pierwsze duże zoo. Wyprawy wojenne Salmanasara III. Co ciekawego w Urartu? Co zrobić, jak się ma Asyrię po sąsiedzku? Bitwa pod Karkar. Omawiamy monolity, zwłaszcza pierwsze pisemne wzmianki o Arabach i Izraelu. Awantury rodzinne i rewolty, ale za to witamy na pokładzie Persję. Na tron wstępuje Szamszi-Adad (piąty tego imienia), w Asyrii zmienia się układ sił i nastaje tzw. wiek magnatów. Co możemy wyczytać na stelach? Królowa Sammu-ramat. IX w. p.n.e., Egipt Kapłan Hedjkheperre Setepenamun Harsiese daje początek 23. dynastii. Problem dwóch stolic. Stękamy na datowanie i wspominamy czule listy amarneńskie. Kiedy to się skończy? IX w. p.n.e., legendy z okolic morza Na półwyspie apenińskim kultura Villanova i Etruskowie. Nowa kolonia Fenicjan — Kartagina. Legenda Likurga, prawodawcy Sparty. Zaglądamy jeszcze na chwilę do Grecji, konkretnie do Eubejczyków. Kolonie Ischia i Al-Mina. IX-VIII w. p.n.e., wyspy japońskie Skąd się wzięła kultura Yayoi? Omawiamy okres Jōmon i szczególną figurkę ceramiczną, dając odpór Zniczowi. Co jest uprawiane na wyspach? IX w. p.n.e., Australia i Oceania Skąd pochodzą i dokąd zmierzają Filipińczycy? Koniec migracji Polinezyjczyków i Długa Pauza. Aborygeni, prawdopodobnie najstarsza wciąż istniejąca kultura świata. Rozmawiamy o przekazie ustnym, próbujemy zrozumieć idee łączące różne grupy aborygeńskie i odnajdujemy się emocjonalnie w ich podejściu do świata. VIII w. p.n.e., Europa Okolice Austrii, kultura halsztacka na kopalniach soli. Marzymy o interaktywnej mapie rozkwitów, upadków i przemiksów kultur. Anglia, koń z Uffington. Odświeżamy kredę i na zdrowie! VIII w. p.n.e., Grecja Pierwsze igrzyska olimpijskie. Siedzimy w namocie i pokrywamy się kurzem, słuchając dwóch mitów o początkach tych zawodów, a potem wycieramy się archeologią. Teoria i praktyka założeń olimpijskich, a także ich istotna funkcja społeczna. Koniec greckich wieków ciemnych, wkraczamy w okres archaiczny. Zakończenie Podsumowanie wycieczki i zapowiedź przygód w następnej części. Do czytania i oglądania: David R. Graeber, "Dług. Pierwsze 5000 lat" The Burial of Bad Dürrenberg, Central Germany: Osteopathology and Osteoarchaeology of a Late Mesolithic Shaman's Grave Stela Salmanasara III Czarny obelisk Salmanasara III okres Jōmon Mitologia australijskich Aborygenów Dreaming Wrzuć pięć złotych na patronite.pl/kya! Zainwestujemy w produkcję tajnych kompletów. 2023.04.01 / 2023.04.12
Po czym znowu pojechał do wyroczni, żeby upewnić się, czy te reformy są dobre, ale zanim wyjechał, to zaprzysiągł Spartan, żeby do momentu jego powrotu trzymali się tych praw. Po czym jak dotarł do wyroczni i wyrocznia potwierdziła, że wszystko jest z jego prawami w porządku, to odszedł i nigdy do Sparty nie wrócił. Ta legenda. No, legenda jest A+, naprawdę. Rewelacja. Więc tak, ale nie jesteśmy pewni, czy Likurg w ogóle był postacią historyczną, ale no, no, no tak. Bardzo jest szanowany, nawet jeżeli był tylko legendarny. Mity założycielskie różnych znaczących miejsc w historii potrafią być bardzo ładne. Tak. Najbardziej z tych wszystkich legend nadal lubię tego, że przyszedł Bóg Enki i przyniósł koszyk z pojęciami.
I to wystarczy, żeby, no cóż, rozglądać się? Tak. Mam wrażenie, że takie rzeczy można nie tylko przed śniegiem, ale też przed wiatrem zbyt mocnym. Tak, przed odbiciem słońca od powierzchni morza na przykład. Figurka ta, dodam dla porządku, wygląda tak, że tak, że bierze ją świrolog i robi... Tak. UFO, UFO, UFO w kostiumie kosmicznym i w ogóle Bóg wie co, ale nie. Łucjen Znicz to zrobił. Tak? Tak zrobił to? Tak. Literalnie to zrobił? Literalnie to. Nie, to jest po prostu umowność kształtu trochę. Albo obywatel w goglach, no. Krótkie nóżki i długi tułów, nie? Ale nadal to jest... Tak, ale no bez przesady. Mam brzydkę okchama, nie zawaham się jej użyć. No. I oprócz tego, oprócz tego swojego zbieractwo łowiectwa, uprawiałem taki...
Znaczy, jak ktoś go prześcignie, to znaczy, że cheatował. No właśnie, raczej to było kinda nie do zrobienia w ogóle, no bo hello. No i Pelops wygrał sposobem. Mianowicie namówił woźnicę Oinomaosa, żeby ten zamienił osie w rydwanie na takie zrobione z wosku. Żeby się rozpuściły, jak się rozgrzeją. Dokładnie tak. No i tak, osie się stopiły, Oinomaos się rozbił, no i postradał życie. I Pelops wziął córkę za żonę, a żeby ułagodzić bogów, To z okazji pogrzebu teścia zorganizował wyścigi rydwanów poświęcone bogom i stąd olimpiada. Nawiasem mówiąc od Pelopsa bierze się nazwa Peloponyzu. No i tak samo jak na współczesnych igrzyskach olimpijskich sportowcy oszukują i sabotują przeciwników. No, z pieśni słowa nie wyrzucisz.
Na początku tylko ścigać. Tylko biegać. Ale potem tak, weszły kolejne dyscypliny. No i wiadomo, że właśnie był dyskiem, że to szczepem, wszystkie te rzeczy. Ale to później. Takiego ogólnogreckiego znaczenia nabrały później, po tych 200 latach. Ale jak już nabrały, to tak z przytupem. One się stały wręcz jednym, piszą, że one się stały jednym z dwóch I one dostarczały okazji, żeby spotkać mieszkańców innych polis i żeby jakby przekonać się na własnej skórze, że mieszkańcy innych polis to są tacy sami Grecy jak i ty. Może mówiąc jakimś dziwnym akcentem. Ale kurde, no są swoje i że zdecydowanie bliżej ci jest do nich niż do, nie wiem, do Fenicjan albo do Eutrusków albo nie daj Boże do Persów.
Będzie założenie Rzymu. To też już za moment. Zupełnie dosłownie za następne 20 lat. Czyli ukonstytuuje się Grecja klasyczna, do której zmierzamy, zmierzamy, zmierzamy i powstanie Rzym. Tak. I jeszcze mamy Asyria i już się pojawiła Persja. Pojawili się Persowie. Ale Persja się pojawi. Pamiętam, że Persja się pojawi dlatego, że były wojny grecko-perskie. Tak, ale to jest dopiero ten właśnie okres klasyczny. To jest ta taka klasyczna, klasyczna Grecja. Okej, co jeszcze? Co jeszcze? Będzie zamieszanie w Chinach, skończy się dynastia Zhou. Mhm. No, dawno nie zaglądaliśmy do Chin. Tak. Co jeszcze będzie? Oj mój Boże, będzie się mnóstwo działo. Jeżeli dobrze pójdzie, będzie jeden absolutnie kluczowy zabytek piśmiennictwa.
Jakiego? Ogólnie. W ogóle? Tak. Wow. Będzie kilku naprawdę fest ważnych królów, jedna ważna królowa i no będzie się działo. Będą bogowie i herosi. Tak, tak, jak najbardziej. Mam jeszcze jedną prośbę. Tak. Na następny raz, żebyś poszukał jakichś wynalazków. Mam wrażenie, że dawno nie było wynalazków. Dawno nie było, tak. Pasz rację, poszukam. Bo bardzo jestem ciekawa, co tam wynajdujemy, oprócz tego, że się albo bijemy, albo odkopujemy po apokalipsie. Jak najbardziej, przyjrzyj się, jakie wynalazki. Super. Bardzo dziękuję. Bardzo dziękuję także. Następny odcinek niebawem. Powiadomienia o nowych odcinkach będą na stronie nerdynocą.pl
Pokazano wszystkie 6 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Podrobnienia dotyczące wynalazku mydła i długów jako środka rozliczeniowego.
Opis reakcji chemicznej i fizycznej podczas topienia metali, szczególnie brązu.
Historia długów jako środka rozliczeniowego przed pojawieniem się pieniędzy.
Komentarze na temat kryzysów finansowych i odwołanie do prelekcji Andrzeja Pieszchały.
Historia nazewnictwa i znanych miejsc występowania elektrycznych ryb.
Opis zły omen i królewskiego Nam z Sumeru, który zastępował króla w sytuacjach zagrożenia.
Historia szamanki z Bad Dürenberg, znalezionej w 1934 roku i jej znaczenie dla archeologii.
Opis okresu przejściowego w Egipcie, w tym kontrowersje dotyczące Szeszonka I i Nubii.
Rozmowa koncentruje się na kulturze Kerma i XXII dynastii Egiptu, wskazując na ich wpływ na egiptyjską tradycję i opisując konfuzję panującego tam czasu.
Historia Libijczyków w Egiptzie, ich relacje z Egiptem i role w dynastii libijskiej.
Historia opisuje inwazję Dorów na Półwysep Peloponeski i ekspansję Jonów na wyspy Morza Egejskiego, podkreślając ich różnice w podejściu do życia.
Rozmowa skupia się na urbanizacji Grecji i nowych miast, takich jak Sparta, oraz na ujednoliceniu obyczajów pogrzebowych i sztuki.
Opis podbojów i konceptów rządów Asyrii, w tym działania Ashurda II i jego następców, takich jak Adad-Nirari II i Ashur Nasir Pal II.
Rozmowa skupia się na bitwie pod Karkar między Salmanasarem III a koalicją królestw późnochetyckich. Analiza steli i jej zgodności z historycznymi dowodami. Omówione są efekty bitwy i dalsze działania Asyrii, w tym pomoc królowi Babilonu. Wyjaśnione są powody nieudanego podbicia tych królestw przez Asyrię i wprowadzenie w historię Urartu i Persów.
Analiza kontrowersji dotyczących XXII i XXIII dynastii w Egiptzie, w tym ich stolice i relacje między dynastiami. Omówione są trudności w zrozumieniu tego okresu historycznego, brak zgodności w datowaniu i zapisy historyczne.
Omówienie pojawienia się Etrusków na Półwyspie Apenińskim w IX wieku p.n.e. i ich początkowej kultury, znanej jako kultura Wilanowa. Opisane są relacje Etrusków z innymi kulturami, takimi jak Grecy i Fenicjanie, oraz ich lokalizacja geograficzna.
Podczas rozmowy opisano mitologiczne początki igrzysk olimpijskich, w tym wydarzenia związane z Daktylami i herosem Pelopem. Rozmowa kontynuowana opisem historii pierwszych igrzysk olimpijskich i ich znaczenia dla Grecji.
Rozpisano historię pierwszych dyscyplin igrzysk olimpijskich i ich ogólnogreckiego znaczenia.
Przełożono na starożytną Grecję okres klasyczny i omówiono instytucje powstające w tym czasie.
Przełożono na epokę żelaza i omówiono przyszłe wydarzenia, takie jak pierwsze zapisy w alfabecie greckim, ukonstytuowanie Grecji klasycznej i pojawiienie się Persji.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.