#072 Historia 8. Krew i igrzyska

Pochodzi mianowicie mniej więcej z 2800 roku przed naszą erą i pochodzi z Babilonu, który wtedy był jeszcze sumeryjski tak na maksa. I mamy z tego 2800 roku przed naszą erą mamy jakby ślady mydła. Ślady mydła na ubraniach. Tak. A z 2500 roku przed naszą erą mamy sumeryjski przepis na mydło. Mianowicie otrzymywano mydło podgrzewając mieszaninę oleju i popiołu z drewna. To takie od razu z peelingiem. Nie do końca tak. Dlatego, że tym mydłem, które uzyskali w ten sposób prali wełnę. Czym się myli wcześniej? Czym prali wcześniej? Myślę, że po prostu mechanicznie prali, wiesz? Tak po prostu, woda i trzemy. Tak. No bo pamiętam, że w starożytnym Egipcie, mniej więcej w tych czasach, myto się tak, że się natłuszczano, a następnie zeskrobywano skrobaczką, całe to gół rozpuszczone tłuszczem i to jest w ogóle bardzo dobry sposób mycia skóry, tak w ogóle, a zwłaszcza w ciepłym kraju.

Jaki to jest skarb archeologiczny. Tak. Jakie to jest znakomite. Tak. Jaką one miały formę te listy? To były po prostu tony i tony glinianych tabliczek zapisanych pismem klinowym. I teraz tak. Adad Nerdy II robi, tak jak mówiłem, więcej tego samego. Możliwe, że obejmuje tron po lekkiej, dynastycznej przepychance. Dlatego, że pierwsza rzecz, którą musiał zrobić, to znowu nadepnąć państwo Kadmuchu, więc Czyli Egipt musi ciągle nadeptywać Nowie, a Syrczycy muszą ciągle nadeptywać swoich górnych sąsiadów. Tak, tak. Swoich górnych sąsiadów to jest dobrze powiedziane, bo akurat Kadmuchu to zostanie takie nadepnięte, ale zaraz się pojawi inny zażarty sąsiad, za moment tam dojdę. Anad Mirari oprócz właśnie tegoż państwa Kadmuchu nadepnął także Babilon.

O, wrócił Babilon, który zdaje się był w jakimś głębokim kryzysie ostatnio. On nadal jest w głębokim kryzysie, wiesz, dlatego że jego, cały czas ktoś ich szarpie. Cały czas ktoś im włazi na teren. Al to Aramejczycy, a to Elam z drugiej strony, który trochę się odbił, jakoś bez szału, ale wystarczająco, żeby nadepnąć Babilon. A to Asyria ich nadeptuje, a to przychodzą jeszcze jakieś nowe ludy i też ich nadeptują. No i po prostu trudne to jest do zniesienia i Babilon nie bardzo daje rady. I Babilon stoi słabo, ale na tyle mocno jednak, że Adad Nirari II zamiast go kompletnie podeptać albo zwasalizować, to on z nim wchodzi kajnda sorta w sojusz. To znaczy sojusz to jest takie, no może za mocne słowo, ale...

Ale w dobre kontakty dyplomatyczne, zamiast w ciągnącą się latami przepychankę pod murami. Tak. Zabezpiecza sobie właśnie babilońską granicę z Babilonem poprzez mariaż z córką króla. Takie potraktowanie Babilonu mogło się wziąć z tego, że najwyraźniej Asyryjczycy szanowali kulturę Babilonu. To zobaczymy na przykładzie późniejszych królów, ale oni najwyraźniej właśnie mieli do nich słabość, więc jeżeli była taka opcja, żeby do nich podejść z kulturą, z szacunkiem, to korzystali i deptali ich, jeżeli naprawdę nie było innego wyjścia.

Babilon Babilonem, ale mniejsze okoliczne państwa mają się gorzej. Czyli? No na przykład, wiesz, na północny zachód od Asyrii, pamiętasz, były takie królestwa późnochetyckie. I Adad Mirari II wybrał się między innymi tam z wizytą. I on tam zrobił... Z wizytą z wojskiem? Tak, z wojskiem, z wojskiem, oczywiście. Oni wtedy nie uznawali innych wizyt. I niektórych zwasalizował, niektórych pognębił, ale niektórych wymusił trybut. Pieniądz się przyda. Tak, przyszedł i podejrzewam do niektórych wystarczyło tylko tak wiesz, stanąć z armią pod murami i ciężko popatrzeć. Ciężko popatrzeć, założyć tak ręce, zadzwonić mieczem. Halo, Zenon. Kasa. Z moich zapisków archiwalnych wynika, że spóźniasz się z trybutem około 40 lat.

No i tak, no i tak jak mówiły, to raczej nie było przygniatające zwycięstwo, to raczej był taki, wiesz, remis ze wskazaniem na Asyrię, nie? I nie było kontynuacji tłanszenia królestw późnochetyckich. Po tej bitwie Salmanasar III udał się na południe, do Babilonu, gdzie wspierał króla Babilonu ówczesnego w gromieniu rewolty i w gaszeniu innych pożarów w państwie. Pomagał. Pomagał, tak jest. No umówmy się, pomagał dlatego, że korzystnie jest mieć sprzyjający ci Babilon po tej stronie, bo też jest jakimś buforem granicznym. Tak, dobrze jest mieć jedną granicę, o którą się człowiek nie musi martwić. Ale Salmanasar III ewidentnie szanował tego króla, dlatego że na ocalałej sztuce oni są przedstawieni jako równi.

Trochę szkoda, bo ewidentnie nieźle w coś umiała tutaj. A to jest taka naturalna droga, że zostajesz kapłanką. Musisz ustąpić z władzy i cię akurat nie zabiją. Zachowały się jakieś wizerunki? Nie, ale Samurama została w późniejszej tradycji literackiej unieśmiertelniona jako Semiramida. Tak coś czułam, że to imię brzmi znajomo. Tak. A Semiramida, przypomnijmy, to była królowa wojowniczka, założycielka Babilonu, żona mitycznego króla Ninusa, który miał być założycielem Niniwy w szczególności, a całej Asyrii w ogólności, zdobywczyni Baktry Libii i Etiopii. No, ty heroska. Więc jest prawie na 100% pewne, że Samuramat była właśnie żyjącą naprawdę... Źrodłem tej legendy.