Mentionsy Mentionsy
Hrabia Monte Christo
Hrabia Monte Christo

Hrabia Monte Christo. 76. Hayde

27.07.2025 ·43 min 32 s

Aleksander Dumas. Cała książka. Zapraszam do słuchania!

76. Hayde. Ledwie konie hrabiego skręciły za róg bulwaru, Albert odwrócił się w kierunku Monte Christa, wybuchając śmiechem tak głośnym, że aż sztucznym. — Zapytam teraz pana, — rzekł. — Zadając to samo pytanie, jakie król Karol IX zadał Katarzynie Mendycejskiej po nocy świętego Bartłomieja. Jak sądzisz, czy dobrze odegrałem swoją rolę? — W związku z czym? — zapytał Monte Christo. W związku z instalacją mojego rywala u pana Danglarsa. Jakiego rywala? Na Boga, jak to takiego? Twego protegowanego hrabio, pana Andrei Cavalcanti. Mój hrabio, ja nie proteguję nigdzie pana Andrei, a tym bardziej u państwa Danglar.

Czyniłbym panu ten zarzut, gdyby ten młodzień nie rzeczywiście potrzebował pańskiej protekcji. Na szczęście dla mnie może się bez tego obejść. Jak to? Myśli pan, że już uderzył w konkury? No ręczę za to. Przewraca oczami, wzdycha i grucha miłośnie na różne tony. Słowem stara się o rękę dumnej pani Eugenii. No i co z tego, skoro tam myślą tylko o panu? Kochany hrabio, pan raczej żartować. Atakowany jestem na dwa fronty. Jak to na dwa fronty? Tak jest. Panna Eugenia ledwie raczy mi odpowiadać, a panna d'Armilly, jej przyjaciółka, wcale mi nie odpowiada. Tak, ale ojciec uwielbia pada, rzekł Monte Christo. On? Ależ przeciwnie. Tysiące sztyletów wbija mi w serce.

Zależy mi, by utrzymywać ze wszystkimi dobre stosunki. Ale co się dzieje z Dybrejem? Nie widuję go już u baronowej. Podobno posprzeczali się. — Z baronową? — Nie, z baronem. — Sądzi pan, że coś podejrzewa? — zapytał Monte Christo z rozbrajającą naiwnością w głosie. — Co też pan mówi, drogi hrabio? Wrócił pan z księżyca? Nie wydaje się panu, że ja znam się na wszystkich tych pańskich Paryżanach? Kochany Hrabio, ludzie są wszędzie tacy sami. Gdy w jakimkolwiek kraju pozna pan dokładnie jednostkę, będzie pan miał wyobrażenie o całym rodzaju. Z jakiej więc przyczyny poróżnili się Danglar z Dibrejem? Przecież tak dobrze ze sobą żyli, rzekł Monte Christo z tą samą naiwnością.

I tu właśnie natykamy się na misteria i zydy, do których ja nie jestem dopuszczony. Kiedy pan Cavalcanti wejdzie już do rodziny, zapyta pan go o to. Kareta stanęła. – Jesteśmy na miejscu – rzekł Monte Christo. – Jest dopiero w pół do jedenastej. Może pan wejdzie? – Bardzo chętnie. Weszli do domu i zasiedli w oświetlonym salobie. — Zrób nam herbaty, Baptysto — rzekł hrabia. Baptysta wyszedł bez słowa. Po dwóch sekundach wrócił z zastawioną tacą. Zupełnie jakby ktoś wypowiedział magiczne zaklęcie. — Stoliczku, nakryj się. — W istocie, mój drogi hrabio — rzekł Albert. — To, co najbardziej w panu podziwiam, to nie pański majątek, bo być może są bogatsi od pana.

Nie jest to też pański dowcip, bo Bumerasze nie miał go więcej, ale z pewnością nie mniej od pana. Imponuje mi za to sposób, w jaki jest pan obsługiwany. Bez słowa, a wszystko jest podane w minutę lub sekundę, jakby pańska służba odgadywała po uderzeniu dzwonka, czego pan sobie życzy, lub też jakby wszystko było gotowe i tylko na pana czekało. Jest w tym coś z prawdy. Znają wszystkie moje zwyczaje. I tak na przykład może ma pan ochotę na coś jeszcze, pijąc herbatę? A rzeczywiście chętnie bym zapalił. Monte Christo wstał i raz zadzwonił. W sekundę drzwi się otworzyły i wszedł Ali z dwiema fajkami tureckimi nabitymi wybornym tytoniem.

– To fenomenalne! – wykrzyknął Morser. Ależ skąd to bardzo proste, odrzekł Monte Christo. Ali wie dobrze, że przy herbacie lub kawie zwykle palę fajkę. Wie, że chciałem herbaty i widział, że przyszedłem z panem. Teraz słyszał, że go wołam, a jako, że pochodzi z kraju, gdzie dowodem gościnności jest właśnie fajka, domyślił się i przyniósł dwie zamiast jednej. No tak, ale w ten sposób można wszystko wyjaśnić. Niemniej tylko u pana, ale co ja słyszę? Albert pochylił się ku drzwiom, przez które rzeczywiście dochodziły jakieś dźwięki przypominające tony gitary. – Kochany hrabio, jesteś skazany dziś wieczór na muzykę. Zaledwie uciekł pan od fortepianu panny danglar, wpada pan z kolei na guzle mojej Haydi.

Do licha! Ale zrobiłoby to efekt przy zapowiedziach. — Szaleńcze — rzekł hrabia. — Niech pan nie żartuje tak głośno. Haydi mogłaby usłyszeć. — Rozgniewałaby się? — O, nie — rzekł hrabia ze zwykłą sobie wyniosłością. — Czy to tak dobra osoba? — zapytał Albert. — Nie chodzi tu tyle o dobroć, ile o poczucie obowiązku. Niewolnica nie może gniewać się na swego pana. — Dałby pan spokój tym żartom. Czyż istnieją jeszcze niewolnice? Najwyraźniej tak, skoro Hayde jest moją niewolnicą. Niebywałe, że jest Pana taki indywidualista. Robi Pan wszystko inaczej niż ogół. Niewolnica Hrabiego de Monte Christo to we Francji niesłychane.

Jeżeli będzie pan się chciał czegoś dowiedzieć, proszę zapytać najpierw mnie, A ja powtórzę pytanie. Zgoda. Ali zjawił się po raz trzeci i odsunął portriere na znak, że Hrabia i Albert mogą wejść. Albert poprawił ręką włosy i podkręcił wąsa. Hrabia wziął kapelusz, włożył rękawiczki i poprowadził Alberta do apartamentu, którego niczym strażnik strzegł Ali, a broniły go trzy francuskie pokojówki dowodzone przez Myrto. Heidi czekała w pokoju, który służył za salon. Otwarła ze zdumienia oczy, ponieważ Monte Christo po raz pierwszy przyprowadził do niej obcego mężczyznę. Siedziała po turecku w rogu sofy, niczym ptaszek w gnieździe uwitym z najkosztowniejszych jedwabnych tkanin wschodnich haftowanych złotem.

Przy niej leżał instrument, z którego jeszcze przed chwilą rozchodziły się dźwięki. Była zachwycająca. Na widok hrabiego powstała i powitała go z uśmiechem córki i kochanki zarazem. Monte Christo podszedł do niej i podał jej rękę, do której jak zwykle przylgnęła ustami. Albert przystanął w drzwiach, oszołomiony tą niezwykłą pięknością, tak odmienną od naszych, że nikt we Francji nie może mieć o niej żadnego wyobrażenia. — Kogo mi przyprowadzasz? — zapytała po nowogrecku dziewczyna. — Brata, przyjaciela, zwykłego znajomego czy wroga? — Przyjaciela — rzekł Monte Christo w tym samym języku. — Kto to? — Wicehrabia Alber, ten sam, którego w Rzymie wyswobodziłem z rąk bandytów.

— Jakim językiem mam się do niego zwracać? Monte Christo zwrócił się do Alberta. – Czy mówi pan językiem nowogreckim? – zapytał młodzieńca. – Niestety nie – zmartwił się Albert. – Nie znam też starożytnej Greki. Ani Homer, ani Platon nie mieli nigdy bardziej nędznego ucznia. Powiedziałbym nawet bardziej niewdzięcznego ode mnie. – A więc? – rzekła Heidi, dowodząc, że zrozumiała zarówno pytanie hrabiego, jak i odpowiedź Alberta. Będę mówiła po francusku lub po włosku, jeśli tylko mój panie chcesz, abym mówiła. Monte Christo zastanowił się chwilę. Mów po włosku, rzekł. A zwracając się do Alberta. Wielka szkoda, że nie zna pan ani współczesnego, ani starożytnego greckiego, bo Haydi przeszlicznie mówi tymi dwoma językami.

Biedaczka będzie zmuszona mówić z panem po włosku, dlatego może wyrobi pan sobie o niej fałszywe wyobrażenie. I dał znak Haydi. — Bądź pozdrowiony, przyjacielu, który przychodzisz z moim panem i władcą — rzekła dziewczyna najczystszą mową toskańską z łagodnym akcentem rzymskim, co uczyniło z języka Dantego mowę tak dźwięczną jak mowa Homera. Ali, podaj kawę i fajki. Heidi skinęła na Alberta, by się zbliżył, Ali tymczasem odszedł, by spełnić rozkazy swej młodej pani. Monte Christo wskazał Albertowi dwa składane krzesełka, które przysunęli do małego, okrągłego stolika. Pełno było na nim kwiatów, rysunków i nut, a pośród tego wszystkiego leżało nargile.

Ali wrócił z kawą i fajkami. Do tych pokojów Baptyście nie wolno było wchodzić. Albert nie przyjął fajki, którą podał mu Nubijczyk. Ależ proszę, niech Pan zapali, rzekł Monte Christo. Hayde jest wychowana prawie jak Paryżanka. Nie lubi cygar hawański ze względu na ich nieprzyjemną woń, ale tytoń wschodni ma piękny zapach, sam Pan wie. Filiżanki z kawą już czekały. Cukiernicę podano tylko Albertowi. Monte Christo i Heidi pili napar na sposób arabski, bez cukru. Heidi wyciągnęła rękę i końcami swoich drobnych, różowych i smukłych palców wzięła filiżankę z japońskiej porcelany, podniosła ją do ust, W tej samej chwili weszły dwie służące z tacami pełnymi lodów i sorbetów, stawiając je na dwóch niskich, przeznaczonych do tego stoliczkach.

Ile miała pani wtedy lat? — Trzy — odpowiedziała Haydi. — Hrabio — szepnął Morser do Monte Christa — czy pozwoli pana, by signora opowiedziała nam coś ze swego życia? Zabronił mi pan wspominać o moim ojcu, ale być może ona sama coś o nim powie. Nie wyobraża Pan sobie, jaki byłbym szczęśliwy, gdyby usłyszał jego imię z tak pięknych ust. Monte Christo odwrócił się ku Hayde i, podnosząc brwi, dał jej znak, aby z uwagą zastosowała się do polecenia, które usłyszy, po czym rzekł po grecku. Opowiedz na molosach swojego ojca, ale ani słowa o zdrajcy i samej zdradzie. Heidi westchnęła głęboko, a jej jasne czoło zachmurzyło się.

Dlaczego mój ojciec uciekał? On, tak potężny, on, przed którym uciekali zawsze inni, on, którego dewizą było, nienawidzą mnie, więc się mnie boją. Rzeczywiście, była to ucieczka na jezioro, zamierzona przez mojego ojca. Powiedział mi później, że z garnizonu zamku w Janinie, znużony długą służbą, w tym miejscu Heidi utkwiła wymowne spojrzenie na twarzy Monte Christa, który odtąd nie spuszczał jej już z oczu. Dziewczyna więc mówiła dalej powoli, jak ktoś, kto zmyśla lub pomija pewne zdarzenia. – Mówiła pani? – podjął Albert, który z nadzwyczajną uwagą słuchał tego opowiadania. że garnizon z Janiny znużony długą służbą rozpoczął układy z seraskierem Kurszydem wysłanym przez sułtana w celu pojmania mojego ojca.

To wtedy mój ojciec postanowił uciec, wysyłając przedtem do sułtana francuskiego oficera, którego nadarzył bezgranicznym zaufaniem. Miejsce ucieczki przygotowane było już od dawna. Nazywał je karafygion, co znaczy schronienie. – A czy pamięta pani? – zapytał Albert. – Nazwisko tego oficera? Monte Christo wymienił z dziewczyną szybkie spojrzenie. Morser nie dostrzegł tego jednak. – Nie przypominam sobie – rzekła. – Ale być może przypomnę sobie później, wtedy panu powiem. Alberiusz miał wymienić nazwisko swojego ojca, gdy Monte Christo podniósł delikatnie palec na znak milczenia. Młodzieniec przypomniał sobie o przysiędze i zamilkł. Płynęliśmy do tego pałacyku.

Czoło, niczym kwiat pochylony pod naporem burzy, oparła na dłoni. A jej oczy, przesłonięte mgłą zadumy, jakby wpatrzone w horyzont, błądziły po zielonych stokach Pindu i po błękitnych wodach jeziora Janiny, które jak magiczne zwierciadło odbijało zarysy tego posępnego obrazu. Monte Christo patrzył na nią z wyrażem niewymownej ciekawości i współczucia. – Mów dalej, moja córko – odezwał się hrabia po grecku. Hayli podniosła czoło, jakby dźwięk tych słów wypowiedzianych przez Monte Christa wyrwał ją ze snu. Zaczęła opowiadać dalej. Była czwarta po południu. Na zewnątrz panował jasny dzień, ale nas otaczały w podziemiach najgłębsze ciemności. W całej jaskini migotał tylko jeden promień, podobny do drżącej gwiazdy na firmamencie czarnego nieba.

– I nie pamięta pani jego nazwiska? – rzekł Morcer, chcąc dopomóc pamięci opowiadającej. Monte Christo dał mu znak. – Nie przypominam sobie – odpowiedziała Heidi. Hałas wzmagał się. Słychać było echa zbliżających się kroków. Ktoś schodził do podziemia. Selim przygotował lancę. Wkrótce w błękitnawym blasku, jaki tworzyły promienie dnia przenikające do otwartej jaskini, ukazał się cień. – Kto tam? – zawołał Selim. – Kimkolwiek jesteś, ani kroku dalej. — Chwała sułtanowi — wyrzekła postać. — Sułtan udzielił łaski wezyrowi Alemu. Nie tylko darowane jest mu życie, ale zwrócony cały majątek i dobra. Moja matka krzyknęła z radości i przycisnęła mnie do serca.

— Stój — rzekł Selim, spostrzegłszy, że moja matka rzuciła się już ku wyjściu. — Wiesz przecież, że muszę mieć pierścień. — Prawda — odparła ona. I padła na kolana, podnosząc mnie ku niebu, jakby modląc się. Dziękczynnie do Boga. Chciała zarazem ofiarować mnie jemu. Tu po raz drugi Hayde zamilkła, dławiona wzruszeniem, a pot zrosił jej pobladłe czoło. Jej stłumiony głos jakby zanikał, nie mogąc wydostać się ze ściśniętego gardła. Monte Christo nalał jej trochę zimnej wody do szklanki, podając ją rzekł łagodnie, a zarazem z nutą tonu rozkazującego w głosie. Odwagi, moja córko. Hayde otarła łzy jej czoło, po czym znów zaczęła mówić.

Jak gdyby pod jego nogami rozwarły się czeluście piekieł. Poczułam, że padam na ziemię. To zemdlała moja matka. Hayde opuściła ręce, wydając z siebie rozdzierające westchnienie i spojrzała na hrabiego, jakby pytała, czy jest zadowolony, że spełniła jego żądanie. Hrabia wstał, podszedł do niej, wziął za rękę i rzekł po grecku. Odpocznij, drogie dziecko, i niech pokrzepi cię myśl, że Bóg karzy zdrajców. Potworna historia, rzekł Albert przerażony. Bratością Haydi. Teraz wyrzucam sobie, że byłem ciekawy w tak okrutny sposób. — Nic nie szkodzi — odpowiedział Monte Christo.

Pod głową widniał napis. Oto głowa alego Tebelina Paszyjaniny. Płacząc starałam się podnieść moją matkę. Już nie żyła. Zaprowadzono mnie na targ i sprzedano bogatemu Ormianinowi który przyjął nauczycieli i kazał mnie uczyć, a gdy miałam 13 lat, sprzedał mnie sułtanowi Mahmudowi, od którego ja, rzekł Monte Christo, odkupiłem ją, jak już panu mówiłem, za szmaragd podobny do tego, w którym trzymam pastylki haszyszu. — Jesteś dobry i wielki, mój panie — rzekła Haydi, całując dłoń hrabiego. — Jestem szczęśliwa, że należę do ciebie.

Pokazano wszystkie 20 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.