Polskie Monte Cassino

Sam benedyktyński klasztor na Monte Cassino uchodził za bardzo ważny punkt na militarnej mapie Włoch, albowiem znajdował się na tzw. linii Gustawa i tuż obok linii Hitlera. Były to niemieckie umocnienia, których przełamanie otwierało drogę na Rzym. Ten górzysty rejon niezwykle utrudniał prowadzenie działań ofensywnych. Jednocześnie Wehrmachtowi łatwo było bronić szczytu. Melchior Wańkowicz, korespondent wojenny spod Monte Cassino, jak również autor wartościowej dla historii najnowszej w Armii i Mazur książki na tropach Smętka, tak opisywał to, co widział w Italii. Rzeka Rapido za nami. Jak kanał Lamansz. Tak samo odwrót wdrudniony. Tak samo szczupły teren akcji będący poza naszym przyczółkiem całkowicie w posiadaniu wroga.

Nasi rodacy dążyli najpierw do zdobycia grzbietu zwanego Widmo, o który toczyły się zacięte walki. Polscy żołnierze zdobywali kolejne niemieckie bunkry, by w końcu opanować ten punkt. Niemcy jednakże wykonali kontratak z użyciem artylerii, moździerzy i karabinów maszynowych. Polacy po ciężkich walkach zdobyli wzgórza 593 i 569. Pierwszego dnia bitwy polscy żołnierze byli osamotnieni, albowiem czołgi nie mogły przejechać przez zaminowane pobliskie pola Massa Albanenta. Saperzy ginęli tam od niemieckich kul. Co więcej, Wehrmachtowi udało się zniszczyć połączenie telefoniczne i radiowe aliantów, stąd dowódcy nie mieli kontaktu z walczącymi.