Polskie Monte Cassino

Sam benedyktyński klasztor na Monte Cassino uchodził za bardzo ważny punkt na militarnej mapie Włoch, albowiem znajdował się na tzw. linii Gustawa i tuż obok linii Hitlera. Były to niemieckie umocnienia, których przełamanie otwierało drogę na Rzym. Ten górzysty rejon niezwykle utrudniał prowadzenie działań ofensywnych. Jednocześnie Wehrmachtowi łatwo było bronić szczytu. Melchior Wańkowicz, korespondent wojenny spod Monte Cassino, jak również autor wartościowej dla historii najnowszej w Armii i Mazur książki na tropach Smętka, tak opisywał to, co widział w Italii. Rzeka Rapido za nami. Jak kanał Lamansz. Tak samo odwrót wdrudniony. Tak samo szczupły teren akcji będący poza naszym przyczółkiem całkowicie w posiadaniu wroga.

11 maja, po pierwszym dniu walk, straty ludzkie po obu stronach były duże. Otwarty ostrzał niemieckich żołnierzy stacjonujących na dogodnych pozycjach przyniósł wiele ran i bólu. Pomijmy drastyczne opisy cierpienia żołnierzy, które można znaleźć chociażby w przekazie Wańkowicza. Spójrzmy za to na personel medyczny wykonujący mnóstwo pracy. Wspomniany korespondent wojenny relacjonował. Spotykam doktora Rymkiewicza. Znowu krew na lekarzach. Mówi mi, że doktor Szarecki, liczący 70 lat, stoi już całą noc przy stole operacyjnym. Stał tak i cały dzień, i całą noc następną. Polacy płacili wielką cenę.

Drugi Korpus Polski jednak nie ustępował i walczył bohatersko. Od godziny siódmej nacierał IV Patalion i wdarł się na szczyty 593 oraz 569. VI Patalion zaś zdobył folwark Massa Albaneta. W opanowaniu tego pola bardzo pomocni byli saperzy, którzy już wcześniej rozminowali okolice tego folwarku w ogniu kul nieprzyjaciela. Wańkowicz przekazywał. Kucharczyk i Piersa wyczołgali się ze schronu w stronę min i natychmiast kucharczyk został ranny. Sanitariusz Popławski i kapral Molecki skoczyli mu na pomoc i Niemcy, widząc znaki Czerwonego Krzyża, pozwolili rannego zabrać.

Mówił generał Władysław Anders. Ponadto odtrąbiono hejną Mariacki. Działania militarne 14. Patalionu oraz 5. Kresowej Dywizji Piechoty przypieczętowały zwycięstwo. Vidmo, San Angelo, Massa Albaneta i klasztor na Monte Cassino zostały zdobyte. O 10.20 przyszło od dowódcy VIII Armii do dowódcy Polskiego Korpusu powinszowanie zwycięstwa. Relacjonował pisarz Melchior Wańkowicz. Generał Lis winszuje generałowi Andersowi i stwierdza, że Korpus Polski przez swoje działanie zrobił ogromną rzecz dla wygrania całej bitwy. Jednakże nieprawdziwą byłaby opinia, że zwycięstwo nad Niemcami pod Monte Cassino było zasługą wyłącznie Polaków lub jednego tylko oddziału polskiego wojska.