#42 | Kim był Henryk Arctowski?
Kiedy w listopadzie 1899 roku do portu w Antwerpii przybija statek "Belgica", na jej pokładzie po ponad dwuletniej wyprawie wraca Henryk Arctowski. Załoga “Belgici” to pierwsi ludzie, którym udało się przezimować na Antarktydzie. Początkowo zimowania nie było w planach, ale w lutym 1898 roku statek utknął w lodach Antarktyki - na lodowym pustkowiu załoga spędziła ponad rok. Pionierska wyprawa na południowy biegun na zawsze zapisała nazwisko Arctowskiego w historii badań polarnych. Imię Henryka Arctowskiego nosi dzisiaj m.in. Polska Stacja Antarktyczna na wyspie Króla Jerzego, u wybrzeża Zatoki Admiralicji, 14 tys. kilometrów od Polski. Jest to całoroczna jednostka naukowo-badawcza zarządzana przez Instytut Biochemii i Biofizyki PAN. W cieniu pozostaje jednak jego inna działalność naukowa oraz… patriotyczna. Kim był Henryk Arctowski? Rozmówczyniami Atlasu Świata są Dagmara Bożek i Katarzyna Dąbkowska, autorski pierwszej biografii Henryka Arctowskiego (“Henryk Arctowski. W świecie myśli”, Wydawnictwo Bosz). Dagmara Bożek – autorka książek o tematyce polarnej, popularyzatorka nauki, uczestniczka wypraw polarnych. Laureatka Nagrody Magellana 2020 za biografię Ryszarda Czajkowskiego. Autorka projektu i reportażu „Polarniczki”, na podstawie których powstał w 2023 roku film dokumentalny w reżyserii Kuby Witka. Dwukrotna finalistka konkursu Popularyzator Nauki (2022, 2024). Katarzyna Dąbkowska – Reżyserka nagradzanych filmów dokumentalnych m.in. „Niebo bez gwiazd”, oraz reportaży związanych z rejonami polarnymi („Między światami”, „Gorączka polarna”). Reżyserka spektakli: „Zanikam” nagrodzonego łódzką „Złotą Maską” oraz „Godzina Kota”. Autorka słuchowisk, m.in. „Autarkia”, za który otrzymała II nagrodę w konkursie Teatru Polskiego Radia „Nasłuchiwanie: Niepodległość”. *** Zapisz się na newsletter Osobisty Atlas Świata i słuchaj najnowszych rozmów przedpremierowo: https://atlasswiata.substack.com/ Atlas Świata to podcast, który możesz wspierać polecając i udostępniając go innym w swoich mediach społecznościowych. Wszystkie odcinki Atlasu Świata oraz inne podcasty zrealizowane przeze mnie znajdziesz na stronie: https://atlas-swiata.pl/ Muzyka wykorzystana w intro i outro podcastu pochodzi z purple-planet.com
W Atlasie Świata rozmawiam dzisiaj z Dagmarą Bożek i Katarzyną Dąbkowską, a gościem specjalnym, jeśli mogę tak powiedzieć, będzie Henryk Arctowski. Cześć i bardzo miło mi Was gościć. Cześć, witam serdecznie. Dagmarę słuchacze i słuchaczki Atlasu Świata już mogą znać. Życie na biegunach Dagmara zna z własnego doświadczenia. Ty Dagmar opracowałaś zarówno w Arktyce jak i w Antarktyce i od lat zajmujesz się popularyzacją polskich badań polarnych. Więc właściwie to, że ty się zajęłaś historią Henryka Arctowskiego wcale mnie nie zdziwiło ani nie zaskoczyło. Ale Katarzyno, jaka jest twoja historia fascynacji biegunami i polarnictwem i skąd ten Arctowski w twoim kręgu pisarskich czy reporterskich zainteresowań się znalazł?
I skoro jeszcze pytałaś właśnie o te jego polarne wyprawy, jest jeszcze Arktyka, Spitsbergen, z tym, że to była wyprawa bardziej taka turystyczno-naukowa. To był 1910 rok. Arctowski dotarł na statku wycieczkowym właściwie jako taki też kierownik czy osoba, która była pewnego rodzaju przewodnikiem naukowym. I dotarł wtedy na Lofoty i dotarł właśnie na Wybrane punkty na Szpicbergenie. I stąd właśnie i w Antarktyce i w Arktyce właśnie na Szpicbergenie w archipelagu Svalbard są nazwy upamiętniające Henryka Arctowskiego. Także to jest ta Polarna spuścizna, jaka po nim została między innymi oczywiście. A w jaki sposób Arctowskiemu udało się zaszczepić zainteresowanie badaniami polarnymi w Polsce?
Kiedy kraj odzyskuje niepodległość, mnóstwo innych tematów jest super ważnych. Arctowski przyjeżdża do Polski, podejmuje pracę naukową bodajże na uniwersytecie we Lwowie. Ale te polarne rejony gdzieś tam w nim są, prawda? Kiedy Henryk przyjechał do Polski, kiedy, tak jak powiedziałaś, właśnie objął katedrę na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, to tak naprawdę wtedy zajął się zupełnie czymś innym niż badania polarne. To jest taki mało opisywany i mało znany fragment jego życia, ale dla niego niezwykle cenny, niezwykle ważny. Który zresztą pod koniec życia w Stanach będzie wspominał jako najszczęśliwszy.
Pokazano wszystkie 3 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Anna Motsewicz przedstawia gościa i przedstawia temat rozmowy o Henryku Arctowskim, polskim badaczu zimy. Goście: Dagmara Bożek i Katarzyna Dąbkowska.
Dagmara opowiada o swoim doświadczeniu w badaniach polarnych i zainteresowaniu tematem Henryka Arctowskiego.
Katarzyna Dąbkowska opowiada o Henryku Arctowskim i jego znaczeniu dla polskiej nauki.
Dagmara i Katarzyna omawiają wartości i zasady, które kierowały życiem i pracą Henryka Arctowskiego.
Dagmara i Katarzyna opisują wyprawy polarnie Henryka Arctowskiego, w tym jego role w wyprawie antarktycznej i wyprawie do Spitsbergena.
Dagmara i Katarzyna omawiają, jak Henryk Arctowski zaszczepił zainteresowanie badaniami polarnymi w Polsce.
Katarzyna Dąbkowska opowiada o Henryku Arctowskim jako naukowcu i badaczu, podkreślając jego wkład w badania geofizyczne.
Dagmara i Katarzyna opowiadają o Henryku Arctowskim jako człowieku, podkreślając jego osobowość i relacje z innymi.
Dagmara i Katarzyna opowiadają o odkryciach i materiałach, które pomogły im w napisaniu książki o Henryku Arctowskim.
Dagmara i Katarzyna opowiadają o Henryku Arctowskim jako patriotze i jego działaniach w celu wolności Polski.
Katarzyna Dąbkowska opowiada o wpływie Henryka Arctowskiego na dzisiejsze badania polarnych.
Katarzyna Dąbkowska podsumowuje rozmowę i podziękowuje gościom za udział w rozmowie.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Kiedy w listopadzie 1899 roku do portu w Antwerpii przybija statek "Belgica", na jej pokładzie po ponad dwuletniej wyprawie wraca Henryk Arctowski. Załoga “Belgici” to pierwsi ludzie, którym udało się przezimować na Antarktydzie. Początkowo zimowania nie było w planach, ale w lutym 1898 roku statek utknął w lodach Antarktyki - na lodowym pustkowiu załoga spędziła ponad rok.
Pionierska wyprawa na południowy biegun na zawsze zapisała nazwisko Arctowskiego w historii badań polarnych. Imię Henryka Arctowskiego nosi dzisiaj m.in. Polska Stacja Antarktyczna na wyspie Króla Jerzego, u wybrzeża Zatoki Admiralicji, 14 tys. kilometrów od Polski. Jest to całoroczna jednostka naukowo-badawcza zarządzana przez Instytut Biochemii i Biofizyki PAN.
W cieniu pozostaje jednak jego inna działalność naukowa oraz… patriotyczna. Kim był Henryk Arctowski?
Rozmówczyniami Atlasu Świata są Dagmara Bożek i Katarzyna Dąbkowska, autorski pierwszej biografii Henryka Arctowskiego (“Henryk Arctowski. W świecie myśli”, Wydawnictwo Bosz).
Dagmara Bożek – autorka książek o tematyce polarnej, popularyzatorka nauki, uczestniczka wypraw polarnych. Laureatka Nagrody Magellana 2020 za biografię Ryszarda Czajkowskiego. Autorka projektu i reportażu „Polarniczki”, na podstawie których powstał w 2023 roku film dokumentalny w reżyserii Kuby Witka. Dwukrotna finalistka konkursu Popularyzator Nauki (2022, 2024).
Katarzyna Dąbkowska – Reżyserka nagradzanych filmów dokumentalnych m.in. „Niebo bez gwiazd”, oraz reportaży związanych z rejonami polarnymi („Między światami”, „Gorączka polarna”). Reżyserka spektakli: „Zanikam” nagrodzonego łódzką „Złotą Maską” oraz „Godzina Kota”. Autorka słuchowisk, m.in. „Autarkia”, za który otrzymała II nagrodę w konkursie Teatru Polskiego Radia „Nasłuchiwanie: Niepodległość”.
***
Zapisz się na newsletter Osobisty Atlas Świata i słuchaj najnowszych rozmów przedpremierowo: https://atlasswiata.substack.com/
Atlas Świata to podcast, który możesz wspierać polecając i udostępniając go innym w swoich mediach społecznościowych.
Wszystkie odcinki Atlasu Świata oraz inne podcasty zrealizowane przeze mnie znajdziesz na stronie: https://atlas-swiata.pl/
Muzyka wykorzystana w intro i outro podcastu pochodzi z purple-planet.com