#42 | Kim był Henryk Arctowski?
Kiedy w listopadzie 1899 roku do portu w Antwerpii przybija statek "Belgica", na jej pokładzie po ponad dwuletniej wyprawie wraca Henryk Arctowski. Załoga “Belgici” to pierwsi ludzie, którym udało się przezimować na Antarktydzie. Początkowo zimowania nie było w planach, ale w lutym 1898 roku statek utknął w lodach Antarktyki - na lodowym pustkowiu załoga spędziła ponad rok. Pionierska wyprawa na południowy biegun na zawsze zapisała nazwisko Arctowskiego w historii badań polarnych. Imię Henryka Arctowskiego nosi dzisiaj m.in. Polska Stacja Antarktyczna na wyspie Króla Jerzego, u wybrzeża Zatoki Admiralicji, 14 tys. kilometrów od Polski. Jest to całoroczna jednostka naukowo-badawcza zarządzana przez Instytut Biochemii i Biofizyki PAN. W cieniu pozostaje jednak jego inna działalność naukowa oraz… patriotyczna. Kim był Henryk Arctowski? Rozmówczyniami Atlasu Świata są Dagmara Bożek i Katarzyna Dąbkowska, autorski pierwszej biografii Henryka Arctowskiego (“Henryk Arctowski. W świecie myśli”, Wydawnictwo Bosz). Dagmara Bożek – autorka książek o tematyce polarnej, popularyzatorka nauki, uczestniczka wypraw polarnych. Laureatka Nagrody Magellana 2020 za biografię Ryszarda Czajkowskiego. Autorka projektu i reportażu „Polarniczki”, na podstawie których powstał w 2023 roku film dokumentalny w reżyserii Kuby Witka. Dwukrotna finalistka konkursu Popularyzator Nauki (2022, 2024). Katarzyna Dąbkowska – Reżyserka nagradzanych filmów dokumentalnych m.in. „Niebo bez gwiazd”, oraz reportaży związanych z rejonami polarnymi („Między światami”, „Gorączka polarna”). Reżyserka spektakli: „Zanikam” nagrodzonego łódzką „Złotą Maską” oraz „Godzina Kota”. Autorka słuchowisk, m.in. „Autarkia”, za który otrzymała II nagrodę w konkursie Teatru Polskiego Radia „Nasłuchiwanie: Niepodległość”. *** Zapisz się na newsletter Osobisty Atlas Świata i słuchaj najnowszych rozmów przedpremierowo: https://atlasswiata.substack.com/ Atlas Świata to podcast, który możesz wspierać polecając i udostępniając go innym w swoich mediach społecznościowych. Wszystkie odcinki Atlasu Świata oraz inne podcasty zrealizowane przeze mnie znajdziesz na stronie: https://atlas-swiata.pl/ Muzyka wykorzystana w intro i outro podcastu pochodzi z purple-planet.com
Kiedy w jego umyśle, w jego głowie pojawił się pomysł, że właściwie trzeba zebrać ekipę i udać się tam, gdzie jeszcze niewielu dotarło albo w ogóle nikt nie dotarł i jak udało mu się zorganizować taką wyprawę i czego właściwie szukał? Takie zapiski dotyczące ewentualnych przyszłych planów polarnych czy wypraw u Henryka się nie zachowały. Być może prowadził jakiś pamiętnik jako młody człowiek, jako nastolatek, jako student, natomiast nie wiemy, co się działo w jego głowie. Na pewno był człowiekiem bardzo ambitnym, żądnym czynu i chciał dokonać rzeczy niezwykłych. Także wiemy, że kiedy dowiedział się o tym, że Adrien de Guerlache, Belg, organizuje wyprawę, która ma ambicje jako pierwsza dotrzeć do Antarktydy, to myślę, że go to na tyle zachwyciło, że stwierdził, że to jest idealne ogłoszenie, które trafiło akurat na niego i on jest doskonałym kandydatem.
Płynąc po raz pierwszy na tą Antarktykę wymarzoną, to to jest coś wspólne dla jego następców, czyli dla osób, które w zupełnie innych warunkach, w zupełnie innych realiach jeżdżą na stacje polarne i cały czas się zachwycają tym środowiskiem. Więc tutaj jesteśmy cały czas w tej samej grupie. Dokładnie to samo pomyślałam, co powiedziała Dagmara, że właśnie ten 26-letni Henryk, który pisze do Diana de Guerlain, że proszę mnie zabrać ze sobą w podróż, bo jestem młody, może nie mam dorobku, ale mam ogromne chęci, chcę poświęcić życie prawdzie i nauce i postępowi. Myślę, że Tutaj Dagmara, nie wiem czy się zgodzisz, ale myślę, że podobnie muszą wyglądać aplikacje i listy motywacyjne tych wszystkich osób, które chcą się dostać na stacje, na zimowania lub chociażby na jakiś krótki pobyt.
Pokazano wszystkie 2 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Anna Motsewicz przedstawia gościa i przedstawia temat rozmowy o Henryku Arctowskim, polskim badaczu zimy. Goście: Dagmara Bożek i Katarzyna Dąbkowska.
Dagmara opowiada o swoim doświadczeniu w badaniach polarnych i zainteresowaniu tematem Henryka Arctowskiego.
Katarzyna Dąbkowska opowiada o Henryku Arctowskim i jego znaczeniu dla polskiej nauki.
Dagmara i Katarzyna omawiają wartości i zasady, które kierowały życiem i pracą Henryka Arctowskiego.
Dagmara i Katarzyna opisują wyprawy polarnie Henryka Arctowskiego, w tym jego role w wyprawie antarktycznej i wyprawie do Spitsbergena.
Dagmara i Katarzyna omawiają, jak Henryk Arctowski zaszczepił zainteresowanie badaniami polarnymi w Polsce.
Katarzyna Dąbkowska opowiada o Henryku Arctowskim jako naukowcu i badaczu, podkreślając jego wkład w badania geofizyczne.
Dagmara i Katarzyna opowiadają o Henryku Arctowskim jako człowieku, podkreślając jego osobowość i relacje z innymi.
Dagmara i Katarzyna opowiadają o odkryciach i materiałach, które pomogły im w napisaniu książki o Henryku Arctowskim.
Dagmara i Katarzyna opowiadają o Henryku Arctowskim jako patriotze i jego działaniach w celu wolności Polski.
Katarzyna Dąbkowska opowiada o wpływie Henryka Arctowskiego na dzisiejsze badania polarnych.
Katarzyna Dąbkowska podsumowuje rozmowę i podziękowuje gościom za udział w rozmowie.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Kiedy w listopadzie 1899 roku do portu w Antwerpii przybija statek "Belgica", na jej pokładzie po ponad dwuletniej wyprawie wraca Henryk Arctowski. Załoga “Belgici” to pierwsi ludzie, którym udało się przezimować na Antarktydzie. Początkowo zimowania nie było w planach, ale w lutym 1898 roku statek utknął w lodach Antarktyki - na lodowym pustkowiu załoga spędziła ponad rok.
Pionierska wyprawa na południowy biegun na zawsze zapisała nazwisko Arctowskiego w historii badań polarnych. Imię Henryka Arctowskiego nosi dzisiaj m.in. Polska Stacja Antarktyczna na wyspie Króla Jerzego, u wybrzeża Zatoki Admiralicji, 14 tys. kilometrów od Polski. Jest to całoroczna jednostka naukowo-badawcza zarządzana przez Instytut Biochemii i Biofizyki PAN.
W cieniu pozostaje jednak jego inna działalność naukowa oraz… patriotyczna. Kim był Henryk Arctowski?
Rozmówczyniami Atlasu Świata są Dagmara Bożek i Katarzyna Dąbkowska, autorski pierwszej biografii Henryka Arctowskiego (“Henryk Arctowski. W świecie myśli”, Wydawnictwo Bosz).
Dagmara Bożek – autorka książek o tematyce polarnej, popularyzatorka nauki, uczestniczka wypraw polarnych. Laureatka Nagrody Magellana 2020 za biografię Ryszarda Czajkowskiego. Autorka projektu i reportażu „Polarniczki”, na podstawie których powstał w 2023 roku film dokumentalny w reżyserii Kuby Witka. Dwukrotna finalistka konkursu Popularyzator Nauki (2022, 2024).
Katarzyna Dąbkowska – Reżyserka nagradzanych filmów dokumentalnych m.in. „Niebo bez gwiazd”, oraz reportaży związanych z rejonami polarnymi („Między światami”, „Gorączka polarna”). Reżyserka spektakli: „Zanikam” nagrodzonego łódzką „Złotą Maską” oraz „Godzina Kota”. Autorka słuchowisk, m.in. „Autarkia”, za który otrzymała II nagrodę w konkursie Teatru Polskiego Radia „Nasłuchiwanie: Niepodległość”.
***
Zapisz się na newsletter Osobisty Atlas Świata i słuchaj najnowszych rozmów przedpremierowo: https://atlasswiata.substack.com/
Atlas Świata to podcast, który możesz wspierać polecając i udostępniając go innym w swoich mediach społecznościowych.
Wszystkie odcinki Atlasu Świata oraz inne podcasty zrealizowane przeze mnie znajdziesz na stronie: https://atlas-swiata.pl/
Muzyka wykorzystana w intro i outro podcastu pochodzi z purple-planet.com