ZBRODNIA POŁANIECKA - NAJGŁOŚNIEJSZA ZMOWA MILCZENIA

Cześć! Witajcie ponownie na moim kanale i w kolejnym odcinku z serii Zagadek Kryminalnych. Dzisiaj przedstawię Wam sprawę, którą jestem przekonana większość z Was dobrze zna. Jest to jedna z największych polskich tragedii i najgłośniejsza zbrodnia czasów PRL-u. Sprawa Połaniecka przez lata funkcjonowała jednocześnie jako fakt, legenda i niewygodne wspomnienie, a im więcej czasu mija, tym mocniej widać, że ta sprawa jest znacznie głębsza niż sama zbrodnia. Inspiracją do powstania tego odcinka i jednocześnie bardzo cennym źródłem informacji była dla mnie książka Grzegorza Wielgusa, Połaniecka. Najgłośniejsza zmowa milczenia w historii PRL. To reportaż oparty na autentycznych wydarzeniach, który czyta się niemal jak powieść kryminalną, choć cały czas ze świadomością, że to nie jest fikcja literacka, tylko fragment naszej historii.

I czym jest mechanizm odpowiedzialności zbiorowej? To, jak ludzie potrafią wspólnie stworzyć ciszę, która okazała się silniejsza od śledztwa. Zło nie zawsze jest oczywiste i spektakularne. Czasem składa się z wielu drobnych decyzji, które mogą mieć poważne konsekwencje. Więcej informacji o książce Połaniecka, najgłośniejsza zbrodnia milczenia w historii PRL, znajdziecie w opisie i mam też dla Was do rozdania 5 egzemplarzy. Aby wziąć udział, napiszcie komentarz pod tym odcinkiem. Może to być Wasza opinia, refleksja albo przemyślenie na temat tej sprawy. I dodajcie na końcu komentarza emotikon książki, żebym wiedziała, że jest to Wasze zgłoszenie do konkursu zwycięzców. Wybiorę tydzień po publikacji tego odcinka, odpowiadając na komentarze.

Koła zmiażdżyły głowę dwunastolatka. W tym czasie w samochodzie znajdowały się również żony Sochy i Kulpinskiego. Cały ten brutalny atak miał miejsce na oczach licznych przerażonych świadków, choć większość z nich znajdowała się pod wpływem alkoholu. Nikt nie odważył się zareagować ani sprzeciwić sprawcom. Jak później ustalono wśród obecnych byli lokalni działacze partyjni, sołtys, a nawet członek ORMO, Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej, czyli paramilitarnej, pomocniczej formacji działającej w PRL-u, podporządkowanej ówczesnej policji. Formalnie tworzyli ją ochotnicy, jednak w praktyce najczęściej byli to ludzie lojalni wobec władzy komunistycznej.

Dodatkowo 18 świadków skazano za składanie fałszywych zeznań. Oskarżonych bronili znani adwokaci Władysław Siłanowicki, w czasach PRL obrońca represjonowanych opozycjonistów, a po 1989 sędzia Trybunału Stanu oraz Zbigniew Dyka, późniejszy poseł i minister sprawiedliwości. Siłanowicki bardzo angażował się w sprawę i publikował w prasie artykuły, w których podważał ustalenia śledztwa oraz wyrok sądu. Dyka natomiast w latach 90. próbował doprowadzić do wznowienia postępowania. Ostatecznie do rewizji nie doszło i w lutym 1993 roku Sąd Najwyższy oddalił wniosek jako bezzasadny.

Mechanizm, który sprawił, że przez długi czas prawda funkcjonowała tylko w szeptach, półsłówkach i niedopowiedzeniach. I to właśnie wyróżnia sprawę Połaniecką na tle innych spraw kryminalnych PRL-u. Jeśli po tym odcinku chcielibyście jeszcze bardziej zagłębić się w tę sprawę, to serdecznie polecam Wam książkę Połaniecka. Najgłośniejsza zmowa milczenia w historii PRL. Pozwoli ona lepiej zrozumieć psychologię małej społeczności, lokalne układy, Więce rodzinne i presje otoczenia, które dla większości z nas są niezrozumiałe, zwłaszcza w kontekście tak brutalnej zbrodni. Więcej informacji o książce znajdziecie w opisie. Jestem pewna, że większość z Was ma już wyrobioną opinię na temat tej historii i bardzo chętnie poczytam je w komentarzach.