#13 Filozofia jest dla dzieci? Rozmowa z Magdaleną Kozak

I to jest właśnie kwintesencja jakby postawy życiowej małej mi. Ale co to pokazuje dzieciom, prawda? Z jakiejś takiej filozoficznej nauki życiowej. Z dr Magdaleną Kozak, filozofką, rozmawiam o tym, dlaczego najlepsze pytania zadają dzieci i czemu ich ciekawość pomaga w zrozumieniu, czym jest filozofia dialogu, a także o tym, dlaczego właśnie filozofia jest kluczowa w dzisiejszej szkole. Zapraszam do słuchania. Dzień dobry. Dzień dobry. Dzisiaj moją rozmówczynią jest doktor Magdalena Kozak, filozofka z Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie, która zajmuje się popularyzacją filozofii w literaturze i w filmie.

Więc myślę, że te wszystkie nazwijmy to stany wewnętrzne, takie jak zdziwienie, zaskoczenie, podziw, Rozmowa z Magdalena Kozak. To już jest taki pierwszy trop do tego, że myślenie i filozofowanie towarzyszy nam od dziecka. Czyli dziecko zadaje pytania, a dlaczego? I to jest to uzasadnienie pewnego zjawiska.

To jest z kolei to, o czym może jeszcze powiemy, u Kartezjusza się już pojawia. Współpraca z Fundacją Uniwersytetem Dzieci. Więc tutaj, tak jak mówię, filozofia dialogu, spotkania, filozofia relacji z takim głównym stwierdzeniem Martina Bubera, nie ma ja bez ty. Nie ma żadnej więzi, nie ma żadnej relacji bez wzajemnej otwartości. Rozmowa z Magdaleną Kozak.

Bo jeżeli coś mnie cieszy, sprawia mi radość, to pobudza moje myślenie do Rozmowa z Magdaleną Kozak. Tak, że to myślenie jest tą siłą, tą władzą w człowieku, która w jakiś sposób powinna koordynować emocje, pozwalać je zrozumieć, pomagać je w jakiś sposób wytłumaczyć. Bardzo często tak interpretujemy, czyli próbujemy zrozumieć daną sytuację, że patrzymy, co ma wpływ na to, co czujemy, że kiedy np.

Możemy sobie sięgnąć przykładowo do Małego Księcia, to może dla takich troszkę już większych dzieci, ale ciągle jeszcze dzieci czy nastolatków. Gdzie mały książę, dla mnie przynajmniej jakaś taka powiastka ponadczasowa, uniwersalna, która się nie starzeje i zawsze jest numerem pierwszym na mojej liście takich lektur dziecięcych. Gdzie jest to przede wszystkim wielka opowieść o poszukiwaniu przyjaźni. Gdzie mały książę z tym bohaterem literackim, który pokazuje Rozmowa z Magdalena Kozak.

Powiedziałabym takim bardzo praktycznym, codziennym i prostym, żeby pokazać to co w życiu jest naprawdę ważne i wymaga dużego wysiłku ze strony człowieka. Gdyby wejść trochę głębiej w całe przesłanie tej książki, no to chyba jest to jedna z najlepszych dróg, żeby najmłodszym czytelnikom pokazywać właśnie znaczenie pewnych wartości, Rozmowa z Magdalena Kozak. Temat, który jednak wielu pedagogów, rodziców stara się oszczędzać dzieciom, bo temat trudny, bolesny, śmierć i odchodzenia, a jednak Antoine de Saint-Exupéry pokazuje, że można w bardzo naturalny, normalny, przystępny sposób pokazać, że ta śmierć jest elementem każdej egzystencji, że nawet mały książę nie ucieknie przed tym.

Współpraca z Magdalena Kozak. Możemy zobaczyć, że na przykład mama Muminka stanowi pewną taką ostoję spokoju. Ona jest tą, która daje bezpieczeństwo, która tworzy dom, która daje siebie innym. Jest to połączenie pewnego stoicyzmu z taką etyką troski, sięgając do klasycznej filozofii.

Rozmowa z Magdalena Kozak. Mała Mi. Teraz widzę z kolei, bo jest jakaś taka moda na koszulki z Małą Mi, bo Mała Mi, ja pamiętam z dzieciństwa ją jako taki wulkan energii, jako prototyp dzisiejszej feministki może nawet, która tupnie nogą, postawi na swoim, specjalnie się nie przejmuje tym, co mówią inni, bo ona ma swoje zdanie, ona wie, czego chce. Teraz są takie koszulki, które mi się strasznie podobają, mam być szczera czy miła, prawda? I to jest właśnie kwintesencja jakby postawy życiowej Małej Mi.

Rozmowa z Magdalena Kozak. Rozmowa z Magdalena Kozak. I gdybym miała ją pewnie przypisać do jakiegoś filozofa, to trochę bym jej widziała ze szkoły cyników starożytnych, takiego cynicznego podejścia, ale w takim, powiedziałabym, dobrym znaczeniu właśnie. Trochę odrobina cynizmu, myślę, jest bardzo potrzebna w życiu, bo pomaga się zdystansować właśnie, nie przejmować się otoczeniem, zdaniem innych.

Nie da się zbudować przyjaźni czy miłości, jeżeli nie będziemy umieli chodzić na kompromisy. Rozmowa z Magdalena Kozak. Rozmowa z Magdalena Kozak.

No to właśnie, to dochodzi do konfliktu tych wolności, tak? To zaczynamy sobie wchodzić nawzajem w drogę, te nasze Rozmowa z Magdalena Kozak. Inny oznacza dla wielu z nas gorszy. Tu akurat filozofia dialogu właśnie stara się pokazać coś zupełnie innego, że to, że jesteś inny ode mnie, słuchasz innej muzyki, czytasz innych książek, uprawiasz inny sport i coś innego ci się w ogóle podoba niż mnie, no to nie jest żaden powód do tego, żeby cię poniżać, wyzywać, żeby cię uważać za gorszego, tylko inny to znaczy różny.

I nie wiem, też jakaś taka moja osobista obserwacja, być może nietrafna, ale moja jest taka, że mnóstwo problemów, które ma dzieci i młodzież właśnie na gruncie emocji, relacji z rówieśnikami, bycia niezrozumianym w domu. Rozmowa z Magdalena Kozak. Rozmowa z Magdalena Kozak.

I myślę też, że ważne jest, żeby tutaj wspomnieć o tym, że szkoła ciągle za mało uczy kreatywności, że jesteśmy, a to coś wydaje mi się szalenie ważnego w rozwoju młodego człowieka, zarówno dziecka, jak i nastolatka i studenta, że kreatywność oznacza pewną samodzielność, że to jest też wyraz pewnej dojrzałości intelektualnej, emocjonalnej, Rozmowa z Magdalena Kozak.

Rozmowa z Magdalena Kozak. Ty masz czytać ze zrozumieniem, a nie w sposób odtwórczy powtarzać tego, co tam Sienkiewicz czy Mickiewicz napisali. Tylko jakby zastanów się, co w dzisiejszych czasach możesz z tego wyciągnąć, jak możesz wykorzystać to, co przykładowo wielcy nasi pisarze nam pozostawili. A takie proste narzędzia albo przykłady, jak uczyć kreatywności? Myślę, że takim najprostszym przykładem jest, który przynajmniej ja stosuję, to jest danie tekstu jakiegoś klasyka, ale zinterpretuj to sam.

Oczywiście, jeżeli się pojawiają jakieś błędy, ewidentnie jakieś niewłaściwe interpretacje, to jakby rolą też jakby nauczyciela jest skazanie, prawda? No bo też na tym polega jakby ta rola Rozmowa z Magdalena Kozak.