#13 Filozofia jest dla dzieci? Rozmowa z Magdaleną Kozak

To jest z kolei to, o czym może jeszcze powiemy, u Kartezjusza się już pojawia. Współpraca z Fundacją Uniwersytetem Dzieci. Więc tutaj, tak jak mówię, filozofia dialogu, spotkania, filozofia relacji z takim głównym stwierdzeniem Martina Bubera, nie ma ja bez ty. Nie ma żadnej więzi, nie ma żadnej relacji bez wzajemnej otwartości. Rozmowa z Magdaleną Kozak.

I tak mi się wydaje, że to co Buber, Levinas, Rosenzweig przekazują u siebie w bardzo mądrych książkach, spokojnie możemy przenieść na nasze codzienne, praktyczne życie i jak najbardziej wykorzystać także w relacji z najmłodszymi. Dobra, to zanim zapytam w jaki sposób możemy to wykorzystać, to wrócę do tego błądzenia. Czyli błądzenie jest dobre? Tak twierdzi Kartezjusz i myślę, że nie tylko on sam. Pewnie jeszcze paru filozofów by mogło się pod tym podpisać, ale patrząc z takiej perspektywy naszego codziennego życia, na pierwszy rzut oka pewnie powiedzielibyśmy nie, bo jak popełniam błędy, jeżeli schodzę na niewłaściwą drogę, to jest źle, bo marnuje czas, bo właśnie, bo się pomyliłam, czyli to już z założenia jest coś niewłaściwego.

Wraca do mnie cały czas ta wartość przyjaźni, czyli w zasadzie filozofia dialogu. Czy tutaj jest ważniejsze szukanie wspólnej odpowiedzi? Jak tą filozofię dialogu w ogóle rozumieć? Tak, ja myślę tutaj, że jeżeli popatrzymy na to, co dialogicy mówią o przyjaźni, no już przytaczałam tutaj dzisiaj Martina Bubera, ale wydaje mi się, że to jest taka postać, którą warto jakby jeszcze raz być może do niej się odwołać. Bo on pokazuje, że tak naprawdę stworzenie jakiejkolwiek dojrzałej, poważnej relacji życiowej polega przede wszystkim na otwartości na innego, na chęci zrozumienia i bycia z tą drugą osobą.

Natomiast Buber czy Levinas pokazują, że jednak najważniejsza w życiu jest więź z drugim człowiekiem. To co razem kształtujemy, co wspólnie budujemy. I znowu wracając do muminków, bo to taki przykład jak to można dzieciom pokazać właśnie na przykładzie bardzo prostych bohaterów literackich. W muminkach pojawia się taka para Topik i Topcia. I warto zauważyć, że oni zawsze są razem. Oni zawsze w tym duecie pojawiają się i wszystko, co się między nimi rozgrywa właśnie jest pokazane w tym, o co chodzi dialogikom, czyli że jesteśmy ze sobą, że sobie towarzyszymy, że jesteśmy ze sobą na dobre i na złe.

I na tym polega prawdziwa przyjaźń. Że nie ma topika bez topci i nie ma topci bez topika. Czyli mamy tutaj tę dualność, pewną taką relacyjność, która mieści się w tym słowie razem. Razem, a nie osobno, nie każdy gdzieś tam sam dla siebie w ramach swojego własnego świata. Tylko, że bycie z kimś i bycie dla kogoś, Levinas powie nawet bycie za kogoś. Tak, że tu jakby Levinas posuwa się jeszcze dalej niż Buber, że Właśnie bycie z drugim człowiekiem i bycie dla niego to bardzo często poświęcanie siebie. Lewinas to bardzo radykalizuje, ale możemy to w bardziej taki przystępny sposób przetłumaczyć, że Lewinasowi chodzi o pewną umiejętność rezygnowania z siebie.