S06E18: "Ścigany" (1993) -- CLASSIC

W dzisiejszym odcinku opowiem o filmie pod tytułem Ścigany z roku 1993. To film w reżyserii Andrew Davisa z Harrisonem Fordem w roli głównej ze słynną drugoplanową rolą Tommy'ego Lee Jonesa. To jest film akcji, który wydaje mi się jednym z najlepszych przedstawicieli tego gatunku w historii kina. A jako, że ja ten gatunek bardzo lubię, czemu dałem wyraz chociażby mniej więcej rok temu, przygotowując odcinek o filmie Speed, niebezpieczna prędkość, postanowiłem przyjrzeć się kolejnemu klasykowi tego gatunku, jednocześnie filmowi, który wydaje mi się nawet lepszy pod wieloma względami od Speeda, a mianowicie właśnie Ściganemu.

Fabuła ściganego pod pewnymi względami nie mogłaby być prostsza. Cała fabuła oparta jest na KONWENCJI POŚCIGU, a właściwie na konwencji kotka i myszki. Bohaterem filmu jest dr Richard Kimball w tej roli Harrison Ford przez pierwsze paręnaście minut występujący tu z brodą. Dr Richard Kimball jest wziętym i świetnie opłacanym chirurgiem naczyniowym w Chicago i poznajemy go feralnej nocy, kiedy to po ekskluzywnym bankiecie, na którym przebywał ze swoją

Niestety obsadzony w roli doktora Charlesa Nicholsa, aktor Richard Jordan, rozchorował się i w ostatnim momencie został zastąpiony przez holenderskiego aktora, znanego z filmów Verhoevena, Gerona Crabbe. I zmiana ta oczywiście nie jest w żaden sposób widoczna na ekranie, ale pokazuje, że film powstawał nawet nie tyle w atmosferze chaosu, bo rzecz tak doskonała nie mogłaby powstawać w chaosie, ale w sytuacji, w której reżyser Andrew Davis i cała produkcja musiała ciągle liczyć ze zmianami i była ciągle na te zmiany bardzo, bardzo otwarta. Co najmniej jedna z tych zmian miała charakter fizycznie trudny, ponieważ w trakcie wcześniej kręconej sceny ucieczki przez las Harrison Ford skręcił kolano i miał uraz tego kolana aż do końca zdjęć.

Rzeka Chicago została zafarbowana na zielono i mimo, że w oryginalnym scenariuszu takiej parady nie było, Andrew Davis postanowił wykorzystać tę paradę i kręcił niemalże metodami dokumentalnymi przez kilka minut jak Tommy Lee Jones ściga Harrisona Forda Harrison Ford używa zielonego kapelusika, udając jednego z hydraulików chicagowskich, którzy dumnie maszerują w tej paradzie razem ze swoim związkiem zawodowym. Hydraulicy w Chicago to grupa bardzo silnie zidentyfikowana etnicznie, to właśnie głównie potomkowie irlandzkich emigrantów. I tutaj na chwilę takim irlandzkim emigrantem w roboczym niemal stroju staje się dr Richard Kimball.

Przy kręceniu tej sceny na prawdziwej paradzie, bez żadnego uprzedzenia, metodami dokumentalnymi, kamerą na Steadicamie, przy łapaniu tych krótkich obrazków, zanim tłum zorientował się, że oto w paradzie kroczy z nimi i Tommy Lee Jones i Harrison Ford, Było dużym wyzwaniem. Z jednej strony mamy dzięki temu wspaniały dokumentalny materiał, w którym przez chwilę możemy zobaczyć nawet burmistrza Richarda M. Daley'a, syna wcześniejszego burmistrza Chicago Richarda J. Daley'a, który wtedy sprawował urząd, ale także możemy zobaczyć kawał miasta i kawał jego życia, związanego w dużej mierze z klasą robotniczą tego miasta. Sam Andrew Davis mówił, że nie odważyłby się na nakręcenie takiej sceny, gdyby nie jego wcześniejsze doświadczenie pracy z operatorem Haskellem Wexlerem, który nakręcił jeden z ikonicznych filmów chicagowskich, Chłodnym Okiem w roku 1968 i tam metodami quasi-dokumentalnymi kręcił swoich bohaterów,

Oczywiście były to jeszcze czasy zanim Steven Seagal stał się ulubieńcem Wladimira Putina i zanim już długo po Inwazji na Ukrainę przyjmował on od Wladimira Putina w roku 2023 Order Przyjaźni Między Narodami. Nad tym przejdźmy do porządku dziennego. To jest rok 1992 i to właśnie po obejrzeniu Liberatora, który był niesamowicie sprawnym filmem akcji i który wrósł w świadomość kogokolwiek, kto dorastał z VHS-em w domu, Po obejrzeniu tego filmu producent Arnold Copelson podszedł do Davisa i powiedział, wiem jaki będzie Twój następny film. To będzie właśnie Ścigany. Harrison Ford bardzo chciał zagrać w Ściganym. Copelson szukał dobrego reżysera. Największym sukcesem Copelsona do tej pory był Pluton Olivera Stowna, film Oscarowy.

I kiedy Copelson zobaczył Liberatora, kiedy zobaczył jak świetnie opowiada Andrew Davis, kiedy później zobaczył wcześniejsze filmy, W tym kod milczenia, w którym tak świetnie zaistniało Chicago, Chicago też istnieje bardzo mocno i w Nikko i w przesyłce, ponieważ te filmy także się tam w dużej mierze dzieją, pomyślał, że to jest dokładnie człowiek na to stanowisko. Davis na początku nie chciał kręcić w Chicago, nie była to jego pierwsza intuicja, ale jako że Harrison Ford pochodził także z Chicago, rozmawiali i doszli do wniosku, że ta opowieść powinna się stać opowieścią stricte chicagowską. I chwała Bogu, bo na czym polega specyfika Chicago? Między innymi na tym, że jest to miasto zbudowane na klasie robotniczej.

I miał tutaj też świetnego partnera w postaci producenta Arnolda Coppelsona. Ale ja bardzo mocno chcę zwrócić uwagę waszą na to, że mamy tutaj do czynienia z taką reżyserią, która nie tylko jest uwrażliwiona na zmiany scenariusza, która jest w stanie rzucić się na coś tak wcześniej nieplanowanego jak kręcenie po środku, Parady św. Patryka, w trakcie której notabene inna ekipa, ekipa Michaela Upteda, filmu Blink, także kręciła. Prasa chicagowska wtedy pisała nawet, że dwa filmy były kręcone jednocześnie. I te wszystkie detale, których Davis tak mocno dopilnował, to wszystko sprawiło, że Ścigany stał się czymś więcej, niż był tylko na papierze. Choreografia ucieczki Harrisona Forda z budynku ratusza miejskiego.

I Andrew Davis mówi, że w tym momencie Harrison gra, cudzysłów, po polsku. Czyli gra polskiego imigranta w Stanach. Gra takiego imigranta, który zarabia na życie sprzątaniem. I to takie właśnie twarde, słowiańskie, haj, haj, haj, to jest moment, w którym z kolei Richard Kimball troszeczkę staje się Polakiem, Słowianinem w Stanach, imigrantem niewykwalifikowanym. Dr. Richard Kimble musi zrzucić swój klasowy przywilej Żeby przetrwać musi też posmakować co to znaczy mieszkać właśnie kątem w takim niezamożnym domu polskiej rodziny i dopiero wtedy może przejść tą całą swoją drogę.