Raport o książkach - César Aira

Dzień dobry. Przy mikrofonie Agata Kasprolewicz zapraszam na raport o książkach. Cesar Ayra, jeden z najciekawszych i najbardziej oryginalnych pisarzy latynoamerykańskich, typowany do tegorocznej Literackiej Nagrody Nobla, a jednak w Polsce prawie nieznany, jest bohaterem tego odcinka raportu o książkach. W dorobku Ajry wszystko jest ciekawe. To jak dużo pisze, bo tempo wydawania nowych tytułów ma rekordowe. Dość powiedzieć, że na swoim koncie ma ponad 100 książek. Ciekawe jest to jak pisze, bo znany jest z metody, która polega na nieoglądaniu się za siebie.

W Argentynie człowiek-instytucja na światowym rynku literackim od lat typowany do Literackiej Nagrody Nobla w Polsce pozostaje prawie nieznany. Pisze jego tłumaczka Barbara Jaroszuk, która jest ze mną w studiu. Dzień dobry. Dzień dobry. Przetoczyłam zdanie otwierające Twoje posłowie do wydanej przed chwilą w Twoim przekładzie, no nie powieści, raczej powiastki zatytułowanej Epizod z życia malarza-podróżnika Cezara Ayry. Cezar Ayra jest bohaterem raportu o książkach, pisarz fascynujący nie tylko z uwagi na to, co pisze, ale również z uwagi na to, ile pisze, a także w jaki sposób pisze. No to zaczniemy może od tego, ile Cezar Aira pisze, bo ta częstotliwość, z którą on wydaje nowe książki, mam takie wrażenie, że nie tylko oddaje świetnie jego pisarski temperament, ale jest także kluczem do rozumienia jego dość specyficznej drogi artystycznej.

On faktycznie ma do tego, zresztą w Argentynie w ogóle słowo kapitalizm wywołuje często płachta na byka, powiedzmy, a już w przypadku intelektualistów to w ogóle. Natomiast Aira jest takim pisarzem, który faktycznie jest bardzo osobny. I chyba musimy to podkreślić, żeby to wybrzmiało, bo on nie ma pisarza ani w literaturze argentyńskiej, ani w żadnej, w sensie ja nie znam takich pisarzy, którzy pisaliby w taki sposób... Tak jak on tworzyli ten swój projekt literacki. To jest kompletnie osobne, stąd często ostatnio gdzieś czytałam w prasie polskiej, w jakimś czasopiśmie, że te jego powiastki zasługują na Nagrodę Nobla właśnie przez tę swoją osobność, bo faktycznie to jest jakby kompletnie odrębna rzecz, która nie ma odpowiednika praktycznie nigdzie i ktokolwiek się zetknie z jego pisarstwem, prawdopodobnie po raz drugi czytając jego tekst,

Te ataki Indian są nazywane malonami w tradycji arientyńskiej. Ja staram się to słowo wprowadzić do polszczyzny, bo wydaje mi się, że nie ma sensu go tłumaczyć. No malon to jest ładne słowo. To są ataki Indian. Tam jest przepiękny opis ataku Indian, w którym jakby ścierają się biali i Indianie, ale to nie jest prawdziwa walka. To jest jakiś taniec, to jest jakaś choreografia, to jest jakiś obraz, który do tego Rugendas rysuje i jeszcze w tym rysunku objawiają mu się całe kolejne warstwy tego, co się przed nim dzieje. Naprawdę wspaniały opis. Wspaniały jest to jeden z ulubionych fragmentów tej książki moich. Czy Cezar Aira ma szansę na Nobla, jak obstawiasz? Wiadomo, że jako tłumaczka chciałabym, żeby Nobla dostał. Czy to jest możliwe? Nie wiem, czy on nie jest za dziwny, a z drugiej strony może właśnie przez to, że jest taki dziwny, może kiedyś Komitet, znaczy nie za długo, bo Aira, jak wiadomo, ma 76 lat, ale może za jakiś krótki czas Komitet Noblowski dojdzie do wniosku, że i taka literatura.