Raport o książkach - César Aira

To jest słowo klucz, którego przed chwilą użyłaś, dlatego że zasadniczo i Rugendasowi, i Darwinowi, i Humboldtowi chodzi o racjonalne ujęcie świata. To, co robi Ira, to rozbija tę taką wiarę dziewiętnastowieczną, taką ostateczną możliwość racjonalnego rozpracowania świata i robi sobie z tego poniekąd żarty. Tak, po tym wypadku okazuje się, że ta racjonalność, z którą przybywają do Ameryki Łacińskiej Europejczycy, tych dwóch Niemców, dlatego, że ten wspomniany przez nas malarz podróżuje ze swoim przyjacielem, Krausem, który jest człowiekiem bardzo sympatycznym, zdecydowanie mniej utalentowanym, ale to nie zmienia faktu, że są nierozłączni.

Albo pod wpływem bólu. I obie te rzeczy, i ból, i morfina zmieniają jego postrzeganie. To jest kolejny filtr. On faktycznie ulega drgawkom, jego czasami spada z konia, Krause musi go gdzieś tam odwozić. Ma te swoje ataki, które przypominają ataki epileptyczne. I faktycznie ta jego świadomość w tych stanach całkowicie się zmienia. W sposób oczywisty nie jest świadomość. Taka, jaką mamy, mam nadzieję, my dzisiaj tutaj w studio. Natomiast jest to świadomość zakłócona i właśnie w tym zakłóceniu, jak sądzę, leży wszystko to, co jest w tej książce najbardziej interesujące. Gdzie właściwie kończy się to nasze takie poprawne percepowanie i co właściwie można nazwać poprawnym percepowaniem i na ile ta monstrualność wprowadza elementy, których normalnie na przykład nie dostrzegamy, ale może należałoby je dostrzec, tak?

Tam właśnie spodziewał się znaleźć rewers swojej sztuki, jakąś odwrotność. Mhm. Tak, no i znajduje, tylko znajduje znacznie więcej niż się spodziewał i to jest w tej książce no właściwie sedno, tak, że Lugendes coś przeczuwa, czegoś chce, ale to, co dostanie, no daleko wykroczy poza jego wszelkie spodziewanie i poza nasze czytelników spodziewanie również, znaczy poprowadzi nas w stronę, no taką stronę, że kończymy tę książkę, zamykamy, nie chcę tutaj spoilerować, ale jak zamykamy tę książkę, jesteśmy tacy, ale co? Ale dlaczego? W sensie, w tym miejscu, co się dzieje? W sensie, dlaczego ten Krause tam stoi? Co w ogóle tutaj zaszło, tak? I tak samo jak Aira, jesteśmy kompletnie zagubieni. Nie Aira, tylko oczywiście jego bohater Rugendes. Jesteśmy całkowicie zagubieni. Stoimy wobec tego wszystkiego, co jest przed nami na tych kartkach i mówimy sobie, no dobrze.