Sandomierska tajemnica ołtarza Wita Stwosza

Wynikało to z tego, że władze państwowe II Rzeczypospolitej nie wyraziły zgody na duchownych, których chciał w Sandomierzu papież Pius XI, znający doskonale tutejsze realia. Jest dla mnie oczywiste, że sprawa przetransportowania do Sandomierza ołtarza Wita Stwosza musiała być wcześniej uzgodniona pomiędzy biskupem Lorkiem i arcybiskupem metropolitą krakowskim Adamem Sapiechą. Bez tego nigdy by tutaj ołtarza nie przywieziono. Jednak w archiwum Curii nie ma na ten temat żadnych wzmianek. Chodziło z pewnością o to, żeby nie pozostawić żadnych śladów. I sądzę, że zdanie ostatecznie Sapiehy przeważyło.

Zgodził się na to treter, konserwator. Sapieha poparł ten pomysł, ale autorem, moim zdaniem, pomysłu był Estraja. Rozbiórka zaczęła się chyba w pierwszej połowie sierpnia 1939 roku. Późno. To było późno. Ale teraz jak go rozebrać w ogóle? Nad prezbiterium, a więc jakby na strychu, znajduje się średniowieczny kołowrót. Kołowrót, który został w XV wieku zrobiony, wykonany celem montowania ołtarza Wita Stwosza wtedy, kiedy figury przyjeżdżały z warsztatu Wita Stwosza do zamontowania wielkiej szafy.

Pan Bolte i pan Weissmann z SS. Całkiem rozsądnie kierują kroki do arcybiskupa, a w kurii arcybiskup Sapieha mówi... Nie wiem, trzeba by zobaczyć, ja nie bardzo się orientuję, gdzie to popłynęło, no wykręca się. A ci od razu stosują metody esesmańskie. Natychmiast zaaresztowali kanclerza kurii, księdza Mazanka i dali do rozrzymienia. Będzie wypuszczony dopiero wtedy, kiedy zostanie ujawnione miejsce schowania ołtarza. Od razu po naradzie z biskupami pomocniczymi arcybiskup Stępiecha postanowił ujawnić. I ujawnił.