Odcinek 79: Kim był Święty Paweł? - ks. Zbigniew Grochowski

Coś, co było w nim pewną teorią, była dobra znajomość Pisma i przeświadczenie o tym, na czym ma czysta wiara polegać, skonfrontowane zostało ze spotkaniem osoby. Chrystusa Zmartwychwstałego, którego zwalczał, zwalczał Jego uczniów, ale Jezus mówi, dlaczego mnie prześladujesz? To do Pawła też było pewnie szokującą jakby treścią, że walcząc z chrześcijanami, on walczy wprost z tym, który teraz podbija jego serce. Gdy jednak przyjdzie Pan Jezus, to zlikwiduje, można powiedzieć, tego niegodziwca jednym tylko tchnieniem swoich ust. Ja czasami, jak nawiązuję do tego tekstu, to mówię, Pan Jezus przyjdzie i zrobi tak.

Pierwszy to... Więc patrząc na apostoła narodów, spojrzymy, i to już 12 września, także termin dość krótki, na samego świętego Pawła i jego duchowość, jego wiarę, jego modlitwę, jego doświadczenia mistyczne, a więc jego więź z Jezusem. Kolejny webinar tydzień później, 19 września, Byśmy sobie odpowiedzieli na pytanie, co z tego wynika? Widzimy, jak Paweł nie zatrzymuje tego skarbu dla siebie, ale niesie Chrystusa innym, w sposób niestrudzony, w sposób najbardziej gorliwy, jak to możliwe, a więc ewangelizacja w wykonaniu św. Pawła. A trzeci webinar to by był 26 września, to są czwartki, od godziny 19. To będzie też pewna konsekwencja ewangelizacji, to znaczy to, co zazwyczaj towarzyszy głoszeniu Ewangelii, a więc doświadczenie też oporu, przeciwności ze strony świata, to jest często prześladowanie, cierpienie, no i może się skończyć, jak w życiu św. Pawła, wprost męczeństwem.

Z cięciem w jego wypadku. Trochę porozmawiamy może, dlaczego tak to się stało. Szanowni Państwo, jak zawsze można na żywo wziąć udział, zapisując się, wtedy jest szansa zadać pytanie. A jeśli nie możecie brać udziału na żywo, to też się warto zapisać, wtedy dostaniecie nagrania, które będzie można sobie w dowolnym momencie odsłuchać. O świętym Pawle, to tak warto trochę porozmawiać od strony jego takiej interakcji ze świętym Piotrem, bo Paweł nigdy Chrystusa nie spotkał, ale na pewno nie jest w gronie tych osób, które chodzą. Doskonale znają Jezusa, który pochodził z okolicy Nazaretu, tam funkcjonował. I jakoś konfrontuje się on ze swoim doświadczeniem wewnętrznym, z tym człowiekiem, który miał taką bezpośrednią pewność, ale o tym może później.

Też w szkołach, które dla normalnie jednak młodych chłopców w kulturze greckiej prowadzono. Ale w pewnym momencie przenosi się do Jerozolimy. Być może właśnie jest tutaj to pragnienie, by jeszcze bardziej u źródeł zgłębiać i studiować święte księgi. I wiemy w jakim wieku on się przenosi? Jedni twierdzą, gdzieś czytałem, że mógł mieć 16 lat, ktoś, że nawet 20, taki mniej więcej. W ogóle urodził się też trudno jest ustalić. Niektórzy mówią między piątym a dziesiątym rokiem po Chrystusie. Kogoś czytałem, że nawet może między drugim a dziesiątym. Jedno jest pewne, że jest trochę młodszy fizycznie od Pana Jezusa, który się urodził w roku minus szóstym, siódmym, możemy powiedzieć.

To grono, całe towarzystwo, więc tu też już zostawcie ich, bo wiemy, że Jezus z Nazaretu nie żyje. No i teraz, jeżeli to jest sprawa czysto ludzka, sama się wkrótce rozleci. Natomiast jeżeli to jest jednak dzieło Boże, no to aby się nie okazało, że to my jesteśmy w błędzie. Więc to by mądrość Gamaliela, tu wybrzmiała w dziejach apostolskich, bardzo możliwa do rzeczywiście istnienia. Te słowa nawet mogły być powiedziane. Nie wiemy na ile święty Łukasz ma jakieś dotarcie do pewnych źródeł, do samej osoby Gamaliele, ale faktem jest, że był to szanowany rabin. Jest taki profesor Waldemar Rakocy, wielki zdawca świętego Pawła, jego listów i dziejów. On twierdzi, że Paweł nie był uczniem Gamaliela, ale tylko słuchaczem, tak rozdzielając troszeczkę.

Nie potrafię, jestem myślę, że mniejszym znawcą osoby Pawła niż ten ksiądz profesor, więc nie wiem na czym polega to rozróżnienie i czy koniecznie trzeba je czynić. Może warto tu dodać, że w tamtych czasach takich nauczycieli jak Jezus, którzy gromadzili wokół siebie uczniów było wielu i On był jednym z, być może ten Gamaliel był właśnie podobny, gdzie tam Przy czym Gamaliel działa w ramach ortodoksyjnym, w ramach struktur można powiedzieć, na ile można to i ocenić. Jest po prostu, Gamaliel jest faryzeuszem. I Paweł też jest tutaj, Szawył wtedy, no Szawył, Paweł, razem nawet można by mówić, ale był przy Gamalielu. Przy czym właśnie profesor Rakocy podpowiada, że był w stronnictwie faryzeuszów i zwłaszcza w bardziej radykalnej frakcji Szammaitów.

Bardziej radykalnej. Chętnie współpracującej z zelotami, którzy stosowali chętnie nawet przemoc, siłę fizyczną, żeby czystości wiary właśnie ratować. No i tu dlatego to nie jest... Takie żydowskie prawo szariatu chcieli wprowadzać. Było blisko tego, tak? Że nie tylko w osobistych poglądach radykalnie, ale nawet przemocowo działając na innych, likwidując tych, którzy zagrażają czystości wiary. Sam później Paweł stwierdzał, no nikt mnie tak gorliwie jak ja nie zwalczał Kościoła. Przecież wtrącał do więzienia i mężczyzn i kobiety. I w tym celu też udawał się do Damaszki. On był w stanie spotkać się przypadkiem jakoś z Jezusem.

Powiedzmy, ten nauczał jego mistrzy w świątyni. Jeżeli przybył do Jerozolimy jako nastolatek albo nawet dwudziestolatek, to przybywa mniej więcej w okresie, kiedy Pan Jezus zaczyna swą publiczną działalność. W tym okresie, albo przybywa nawet troszkę wcześniej. A jeżeli Jezus działa przez około trzy lata, jak święty Jan nam podaje, i jeżeli coraz większe tłumy idą za Nim, no to dla mnie się wydaje nieprawdopodobne, żeby Szaweł o tym nie usłyszał co najmniej. Albo żeby się nie zainteresował, żeby gdzieś tam w tłum się też jakoś nie wkomponował, żeby słuchać. Bo ile osób mogło w Jerozolimie wtedy żyć? Mieszkańców? O, znowu pytanie, nie chciałbym powiedzieć, ale może góra kilkanaście tysięcy, czy kilkadziesiąt nawet może, bo już dwadzieścia czy trzydzieści, to już będzie kilkadziesiąt.

Czyli to nie jest duża miejscowość. Znaczy na tamte czasy jest ogromna. Ale na dzisiaj taka dwudziestotysięczna miejscowość, trzydziestotysięczna, jeśli w stanie taki łowić, skoro ja pochodzę. Gdzie występuje jakiś jeden nauczyciel, drugi, trzeci, ciekawe... Ale o nim nagle się mówi, że kogoś wskrzesił. Jest głośny. Że wielu uzdrowił. No to też nie jest pierwszy lepszy, tylko wędrowiec, który mówi, ale działa i to z mocą. Więc jest bardzo prawdopodobne, że... Tak mi się wydaje. Ale od razu musimy tutaj, bo odwołujemy się w drugiej myśli do Koryntian. W pewnym miejscu Paweł pisze, że nawet jeżeli znamy Chrystusa według ciała, to już jakby starajmy się tak żyć, jakbyśmy Go w ten sposób nie poznali. To znaczy on próbuje, różnie to jest interpretowane, bądź miał styczność z Jezusem, bądź o Nim co najmniej usłyszał i poznał Go według ciała, czyli poznał Jezusa z Nazaretu działającego, to sam Paweł się dystansuje do tego, że jakby

Może nawet chcę uspokoić w ogóle wszystkich chrześcijan, którzy nie mieli szansy na kontakt z Jezusem fizyczny, że słuchajcie, to jest drugorzędne, czy ktoś widział Jezusa fizycznie, czy nie. Czy Go słyszał na własne uszy, czy dopiero w ramach przekazu wiary o Jezusie się dowiedział. To fizyczny kontakt jest najmniej istotny. Najważniejsze, że wierzymy już w Niego, opieramy się na wiarygodnym świadectwie, ale przecież kolejne pokolenia chrześcijan nie mają już szansy Zbigniew Grochowski, Jerozolima.

No i później jest taki moment nagłego zwrotu. No ja się tutaj doszukuję po prostu załamania psychicznego. Człowieka, który nie uniósł tego, co robił do tej pory, bo miał wątpliwości może jakoś stłumione. No i spada konia, z konia widzi Jezusa. Poczucie winy mamy, gdy uświadamiamy sobie jakąś zasadę, którą łamiemy, zasadę moralną. Myślę, że nie miał poczucia winy do tego momentu nawrócenia, bo był przekonany, że kieruje się, i tak myślę, naprawdę miłością do Boga. Miłością do Boga tak, jak on tego Boga pojmował i metody stosował takie, jakie według niego były naprawdę dopuszczalne, uzasadnione. Gdy cofniemy się na Stary Testament, mamy święte wojny po prostu, wyruszano, Pewnie kapłan błogosławił, oni szli, przestrzegali ci wojownicy zasad rytualnych i walczyli, i wycinali przecież prawo heremu, czyli tłumaczymy jako klątwa.

Coś, co było w nim pewną teorią, była dobra znajomość Pisma i przeświadczenie o tym, na czym ma czysta wiara polegać, skonfrontowane zostało ze spotkaniem osoby. Chrystusa Zmartwychwstałego, którego zwalczał, zwalczał Jego uczniów, ale Jezus mówi, dlaczego mnie prześladujesz? To do Pawła też było pewnie szokującą jakby treścią, że walcząc z chrześcijanami on walczy wprost z tym, który teraz podbija jego serce. Dotknął go w jakiś tajemniczy sposób i dotarło do Szawła, że po pierwsze, że ta nauka jest prawidłowa, ale po drugie, że prawdy, tej autentycznej, Ewangelii nie wolno nieść innym siłą, że tu jest między innymi też jeden z aspektów przemiany, czyli ten aspekt taki moralny byśmy powiedzieli, że zupełnie inna forma też niesienia prawidłowej nauki.

W ogóle dla Ananiasza, który go przyjmuje, zobaczmy jak to jest też niełatwe wyzwanie. Przecież Ananiasz ma od Pana Boga polecenie, by iść do Szawła, by właśnie go przyjąć. On mówi, Panie, ale on właśnie tutaj przyszedł nas prześladować. Więc zobaczmy, jaka wiara też Ananiasza, że naprawdę to Pan Bóg mówi i że Pan Bóg tu zadziała. Przecież Ananiasz się naraża na pojmanie. Ale nie, on idzie i mówi Szawle, bracie, Pan Jezus, który ukazał Ci się w drodze. Bracie, nazywa go bratem, jaki musi być też, bo my takiego przebaczenia w samym Ananiaszu, przebaczenia, bo ten, że Szawel zadał cierpienie jego braciom i siostrom chrześcijanom, ale idzie do Szawła. I jest powiedziane, że on później był jakiś czas w Arabii.

Hebrajskie Arawa znaczy pustynia. No do Arabii na wschód się udał. Nie wiem jak długo tam był, ale mowa jest, że trzy lata po nawróceniu udał się do Jerozolimy. On nie musiał całe trzy lata być w Arabii. Zresztą też znowu ks. prof. Rakocy, ostatnio go czytałem, mówi, że nawet tam też jednak spotykał ludzi i nawet ewangelizował. Ale często też interpretowane jest, że Przeżył pewne swoje, byśmy powiedzieli, rekolekcje, żeby to przemyśleć, żeby pogodzić teraz nawet te emocje. A wiemy, czy ktoś mu tam towarzyszył, czy to był jego...? No nie wiemy, nic nie wiemy na ten temat. Ale gdy wrócił, to w Damaszku zaczął już głosić, że Jezus jest Mesjaszem. Ale nagle grozi mu śmierć, więc przybywa do Jerozolimy.

Przynajmniej narracyjnie rzecz biorąc, to widzimy, że jest Barnaba i Szaweł, Barnaba i Szaweł bardzo często, a od momentu, gdy Szaweł, który też nazywa się Paweł, bardzo często później jest Paweł i Barnaba, Paweł i Barnaba. Jak gdyby Paweł zaczął trochę się wymykać spod tej... No to jest ta osobowość taka twarda... Przecież po prostu to jest jak pociąg, który, jak pendolino, które pędziło w złym kierunku, Miał dobry zamiar bronić czystej wiary w Boga, Jachwę, ale spotkawszy Jezusa, dotarło do Niego, że to jest Syn Boży naprawdę, to jest Mesjasz i nie ta metoda. Ta prawda dopiero nabrała blasku w Chrystusie, więc musiał się wywrócić, żeby taki pociąg zawrócić, a jadąc tak szybko musiał wykoleić się, wejść na tory, ale już wstawiony w przeciwnym kierunku i z taką samą gorliwością niesie

A święty Piotr, on już, tak jak dzisiaj nam się wydaje, był tym takim pierwszym, takim uznanym, do niego należało ostatnie słowo w rozstrzyganiu różnych kwestii, czy to nie do końca możemy być pewni, że... Nauka o prymacie oczywiście kształtuje się przez spory czas, ale gdy powstają nam Ewangelie pisane Jeżeli przyjmiemy taką najbardziej rozpowszechnioną teorię, że Marek koniec lat sześćdziesiątych, Mateusz, Łukasz nawet osiemdziesiąte lata, Jan może koniec około roku setnego, czyli to mija już pokolenie czy dwa, no to na liście apostołów Piotr jest wymieniany jako pierwszy. Także tu się to kształtuje, że jednak on dostał ten prymat, że Pan Jezus dał mu te władze kluczy.

Ten i ten wygłasza takie, a nie inne mowy. Po prostu już rola Piotra jest pokazana, ale Paweł to są dwa rzeczywiście filary. Możemy o nich tak powiedzieć, czytając Dzieje Apostolskie. I w Pawle widzimy może też ten temperament troszeczkę jak Piotra, bo z Ewangelii wiemy, Piotr nawet miał odwagę upomnieć Jezusa. A Dzieje Apostolskie czy nawet bardziej List do Galatów nam pokaże, drugi rozdział, że Paweł ma odwagę upomnieć Piotra w Antiochi, gdzie okazało się, że troszkę nieszczery się w zachowaniu Piotr okazał. Niedojrzały, ciągle gdzieś tam ludzki. Także jest ich interakcja. Jest interakcja o tyle, że Barnaba właśnie po nawróceniu Szawła zaprowadza go do apostołów i sam Paweł napisze, że spędziłem u Kefasa 15 dni.

Możemy przyjąć, że mniej więcej między jesienią roku 1950 a wiosną 1952, chociaż zawsze plus minus rok, dwa możemy tu podawać, wtedy Paweł reaguje na informacje, które do niego dotarły, przyniesione przez Tymoteusza, że jest pewne zaniepokojenie w Tesalunikach. Oni tam wcześniej byli, ewangelizowali i na pewno Paweł, to jest rok 1950 powtarzam, druga podróż misyjna, pewnie mówi, że słuchajcie, wkrótce Pan wróci. Wprawdzie, Szaweł nie był wśród dwunastu, ale mógł od nich usłyszeć, że ich Pan Jezus zapewniał, że przecież idzie do domu Ojca, tam mieszkań jest wiele, i gdy Pan Jezus je przygotuje, wróci powtórnie, by zabrać ich do siebie.

Jeżeli w czasie Ostatniej Wieczerzy padają te słowa, a później, niewiele później, bo w czasie Wniebowstąpienia, Aniołowie mówią apostołom, tak jak widzieliście go wstępującego, tak zobaczycie, że wraca. Mieli prawo apostołowie bardzo na serio wziąć te słowa, potraktować dosłownie i być przekonani, pierwsi uczniowie i ten kościół pierwotny, że paruzja, czyli to powtórne przyjście Jezusa w chwale nastąpi za ich życia. I Szaweł miał prawo od nich to słyszeć i też mieć to przekonanie. Dlatego tak się śpieszył też z ewangelizacją, żeby ten świat, który znamy, przecież on nie wiedział, że istnieją Ameryki, że Australia i tak dalej, tam gdzie wiedział, gdzie jest cywilizacja, tam wędrował, więc mógł on, zobaczmy, zaledwie 20 lat po zmartwychwstaniu Jezusa, mówić do Tesaloniczan, wkrótce Pan przyjdzie.

Ale apokalipsa powstaje później. No to tak, ale język apokalipsy jako gatunek literacki to już istnieją. Istnieją apokryficzne apokalipsy Starego Testamentu i apokryficzne apokalipsy Nowego. A w kanonie mamy apokalipsy św. Jana oraz w Ewangeliach synoptycznych, zauważmy. Pan Jezus też mówi, że w dniu Syna Człowieczego będzie jak błyskawica od wschodu do zachodu, od jednego tam krańca w jednym okręgu i moce niebios będą wstrząśnięte. To są też takie słowa z tym językiem użyte. Ciągle wierzymy w natchnienie Ducha Świętego, które na nim czuwa. Jeżeli tak to formułuje, to trochę bazuje na pewnych wyobrażeniach, które istniały i pewne rzeczy ma prawo on mieć swoje objawienie. On jest też dla nas pewnym źródłem.

Nawet mówi się, że ten list jako deuteropawłowy może jako autora ma kogoś anonimowego z grona uczniów Pawła, ale w duchu Pawła napisał, że słuchajcie, no będzie, Pan przyjdzie, ale najpierw będzie jednak Zgorszenie. Najpierw jednak moce ciemności zbiorą swój owoc. Pojawi się niegodziwiec. Będzie ktoś, kto będzie tutaj czynił zło, ale tam znowu bardzo piękne stwierdzenie. Gdy jednak przyjdzie Pan Jezus, to zlikwiduje, można powiedzieć, tego niegodziwca jednym tylko tchnieniem swoich ust. Ja czasami, jak nawiązuje do tego tekstu, to mówię, Pan Jezus przyjdzie i zrobi tak. I skończone. Cała niesprawiedliwość, całe zło na świecie, cała niegodziwość, to wszystko, co się dzieje, za jednym tylko tchnieniem z Bożych ust się skończy.

To jest ciągle 25 lat po tym, jak Pan Jezus mówi, że weźmie uczniów do siebie. Przecież Święty Paweł w tym, że liście do Koryntian zniechęca do małżeństwa. Mówi, że kto ma męża, żonę, no to musicie tyle włożyć wysiłku, żeby się przypodobać właśnie współmarzunkowi. Lepiej być tak jak ja, mówi. Czyli cały troszczyć się o Pana, o sprawy Pana. Całe szczęście, że koryntianie nie posłuchali św. Pawła, bo gdyby pierwszych chrześcijanin w ogóle zaniechali małżeństwa, no to dziś by nas nie było, bo w świecie naturalną by wymarli. No to jest kwestia kanoniczności pism. No może nie kanoniczności, ale tego, że tu mówimy całe szczęście, to są jednak jego listy. Czyli są prawdziwie autentyczne, ale widzimy, po ludzku coś mógł zinterpretować nie do końca poprawnie.

Czy nazwanie tego, że to było kulturowe, powiedzmy, nie dotyczy treści wiary, ale kultury, w jakiej to się rozszerzało, no to jest intelektualna podróż wielu osób, które musiały do tego dojść. Może tak, zaraz do tego wrócę, ale czy Paweł popełnił błąd? Po prostu uczniowie Słysząc Jezusa, przyjdę i Was zabiorę, wzięli to dosłownie, a tu Pan Jezus okazał się po prostu dla nas jednak enigmatyczny i Jemu chodziło jednak, no skoro dwa tysiące lat mijają i jeszcze się to nie stało, Jezusowi chodzi o nieustanną gotowość na przyjście i mówię, oni mieli prawo tak zinterpretować, ale Słowo Boże jest ponadczasowe i Ono ma w sobie też jakiś element zagadki. Wrócę do tego jeszcze, co przed chwilą, ale skoro Paweł mówi, bądźcie tak jak ja, to tutaj jest kolejne pytanie o status Świętego Pawła.

Jeszcze raz przypomnę, najpierw pierwszy webinar, duchowość świętego Pawła, jego wiara, jego modlitwa, doświadczenia mistyczne, jego relacja z Jezusem. Tydzień później gorliwość ewangelizacyjna. My tu już troszkę rzuciliśmy hasła, ale będziemy starali się może więcej podać szczegółów i bardziej to rozwinąć. Dzielenie się po prostu Chrystusem z innymi. I trzeci webinar, prześladowania, opór ze strony świata, cierpienie, może w ogóle sens cierpienia, to jest taki temat bardzo też dzisiaj, No właśnie, czy mamy się modlić o uzdrowienie, czy cierpieć? Czy o takie cierpienie chodzi z powodu choroby, czy cierpienie inne? No też to jest dobre na trzeci webinar. Może się to zakończyć, jeżeli się nawet męczeństwem takim ewangelizowali. Wiem, że tu już zmierzamy do końca, ale kwestia paruzji.