Odcinek 79: Kim był Święty Paweł? - ks. Zbigniew Grochowski

Paruzja. No to jest ciekawe, jak oni cały czas wierzyli, że ten Chrystus za chwilę, za chwilę, za chwilę, czy na pewno tak wierzyli, I dlaczego on nie przyszedł i czy to na pewno tak było, czy może trochę inaczej, inny mamy pogląd na to, ale od początku. Co to był za człowiek, który pochodził z Tarsu, dzisiejsza Turcja, A więc widzimy, że on sam się przedstawia pod koniec dziejów apostolskich mamy, gdy mówi do swoich rodaków, już w Jerozolimie mówi jestem Żydem z Tarsu. Określa swoją tożsamość, jest też synem tego narodu, narodu Bożego Wybrania, ale żyjącym w diasporze.

A więc Paweł na pewno nie później niż rok dziesiąty. No to na pewno możemy, może piąty, może siódmy. I przenosi się do Jerozolimy, by u stóp, jak sam zresztą to napisze, rabiego Gamaliela pobierać nauki. Był rzeczywiście, jest stwierdzony w literaturze pozabiblijnej, żydowskiej, że żył Gamaliel Wielki. To był naprawdę bardzo ceniony, szanowany mistrz, który zmarł około roku 50. po Chrystusie. To jest ten człowiek, który też w dziejach apostolskich zabiera głos w momencie, gdy Sanhedryn zastanawia się, co uczynić z apostołami, no bo rozwija się ta sekta i on daje bardzo mądrą wskazówkę, że przywołał dwóch takich samozwańczych Mesjaszy, Teudas oraz Judasz Galilejczyk i mówi, zobaczcie, zebrali wokół siebie nawet setki wyznawców, no ale po tym, jak stracili życie, rozproszyło się całe

To grono, całe towarzystwo, więc tu też już zostawcie ich, bo wiemy, że Jezus z Nazaretu nie żyje. No i teraz, jeżeli to jest sprawa czysto ludzka, sama się wkrótce rozleci. Natomiast jeżeli to jest jednak dzieło Boże, no to aby się nie okazało, że to my jesteśmy w błędzie. Więc to by mądrość Gamaliela, tu wybrzmiała w dziejach apostolskich, bardzo możliwa do rzeczywiście istnienia. Te słowa nawet mogły być powiedziane. Nie wiemy na ile święty Łukasz ma jakieś dotarcie do pewnych źródeł, do samej osoby Gamaliele, ale faktem jest, że był to szanowany rabin. Jest taki profesor Waldemar Rakocy, wielki zdawca świętego Pawła, jego listów i dziejów. On twierdzi, że Paweł nie był uczniem Gamaliela, ale tylko słuchaczem, tak rozdzielając troszeczkę.

No dobrze, no i wiemy, że on zasłynął jako prześladowca chrześcijan, ale czy on pełnił jakąś funkcję specjalną? Przynajmniej tak, bo źródła w ogóle na temat życia Pawła, czytamy dzieje apostolskie, czytamy jego listy, są też pewne apokryfy i z tego próbujemy jakoś rekonstruować. 9 rozdział dziejów mówi, że uzyskał od arcykapłanów listy uwierzytelniające i udał się do Damaszku. Niewykluczone, że sam w ogóle o to poprosił, sam pokazał. Słuchajcie, ja słyszę o tych, przecież sami widzicie, że tutaj działają Piotr, Jan i inni, jak dzieje apostolskie opowiadają w pierwszych rozdziałach, czynią też znaki, więc jest tu niebezpieczeństwo, jest zagrożenie.

Mówi się od kilku miesięcy do kilku lat jego... Badania pism. Ciekawe jest to, że w ogóle o koniu nie ma mowy w dziejach apostolskich, także to pewnie czy Caravaggio, czy inne wyobrażenia tak pokażą. Po prostu jest powiedziane, że upadł na ziemię, mógł iść i się przewrócić. Mógł jechać na wozie jakimś, a nie... A to byłem przekonany, że... Wiem, że tak upraszczamy, mówimy. Jak wczytamy się w tekst, to może dojść do wniosków, że to są takie nasze dodatki późniejsze. Tak jak owoc, który był jabłkiem. Owoc, po prostu jest słowo hebrajskie peri, owoc, nie wiemy jaki. Raz, że ma ten moment szoku trzydniowego, rzeczywiście postu i stracił światło. Gdy w Damaszku przyjął chrzest, spadły z niego łuski.

Paweł był zdenerwowany z tego tytułu i na tyle się. Emocje wzięły górę, że się rozeszły ich drogi, a więc Barnaba z Markiem pewnie pojechali i z powrotem udali się na Cypr, a Paweł inną drogą, być może zahaczając o swój rodzinny Tars, udał się do dzisiejszej Azji Mniejszej, dzisiejsza Turcja, a potem nawet i Grecja. Tak więc dopiero samodzielne działanie Pawła jest w czasie drugiej podróży, chociaż w czasie pierwszej. Jeżeli źródłem wiarygodnym są dzieje apostolskie, to zauważymy, to co zacząłem już mówić, że od momentu spotkania z Sergiuszem Paulusem, Szaweł staje się Pawłem i staje się jak gdyby liderem tej misji. Bo wyrusza z Barnabą i tu niewątpliwie Barnaba przewodzi.

To może powiem tak, że Piotr naprawdę ma znaczenie. To pokażą nam dzieje apostolskie przez ten fakt, że pierwsza, nie wiem, tak ta oko, jedna trzecia dziejów apostolskich, to głównym bohaterem będzie święty Piotr. I oczywiście też inni apostołowie się pojawiają i różne osoby i święty Jan przy Piotrze, ale Piotr. A później większość tej księgi to będzie Paweł. I widzimy pewien paralelizm, że święty Łukasz pisząc dzieje chce pokazać, że Pawłowi niczego nie brakuje do Piotra. Że tak jak Piotr ma na koncie jedno wskrzeszenie, to i Paweł przywraca młodzieńca do życia. Piotr uzdrawia, Paweł też. Nawet cień przechodzącego Piotra, no więc i przepaski, i chusty Pawła, też relikwie, można powiedzieć, też niosą uzdrowienie.

Ten i ten wygłasza takie, a nie inne mowy. Po prostu już rola Piotra jest pokazana, ale Paweł to są dwa rzeczywiście filary. Możemy o nich tak powiedzieć, czytając Dzieje Apostolskie. I w Pawle widzimy może też ten temperament troszeczkę jak Piotra, bo z Ewangelii wiemy, Piotr nawet miał odwagę upomnieć Jezusa. A Dzieje Apostolskie czy nawet bardziej List do Galatów nam pokaże, drugi rozdział, że Paweł ma odwagę upomnieć Piotra w Antiochi, gdzie okazało się, że troszkę nieszczery się w zachowaniu Piotr okazał. Niedojrzały, ciągle gdzieś tam ludzki. Także jest ich interakcja. Jest interakcja o tyle, że Barnaba właśnie po nawróceniu Szawła zaprowadza go do apostołów i sam Paweł napisze, że spędziłem u Kefasa 15 dni.

On trafia do Rzymu, bo ma obywatelstwo rzymskie. To jest jakby też kolejny temat, jeśli chodzi o jego tożsamość. Jest Żydem w diasporze, ale o dziwo ma obywatelstwo rzymskie i to od urodzenia. Co to znaczy? Więc jest to troszkę nawet, rodzi taki uśmiech na twarzy sytuacja, bo mamy co najmniej dwa razy w Dziejach Apostolskich, czyli w szesnastym rozdziale, gdy jest Paweł sieczony rózgami w Filipii I później, gdy mało Żydzi nie rozszarpali Pawła w Jerozolimie i tam trybun, szef kohorty ratuje Pawła z rąk Żydów, ale go zakuwa w kajdany. I Paweł w jednym i drugim przypadku mówi, przepraszam, ale czy można tobie tak traktować obywatela rzymskiego?

Niektórzy rozciągają do dwóch, a nawet do sześciu miesięcy. Tu nie wiemy. Ale jest wprost powiedziane, że w Koryncie, w momencie, gdy zakłada wspólnotę, spędza 18 miesięcy, półtora roku. Także z tą wspólnotą ma bardzo żywe relacje. Do nich pisze te dwa listy nasze kanoniczne, ale mówi się jeszcze o być może istniejących dwóch listach, których nie mamy. A jeszcze dłużej przebywa w Efezie, gdzie później, żegnając się z nimi niedługo przed aresztowaniem, żegnając się z nimi na koniec trzeciej podróży bisyjnej, z czasem ich na chwilę odwiedził, nie, źle mówię, w dziejach apostolskich, kiedy już, tak, w czasie trzeciej podróży, przepraszam, to mówi, że przez trzy lata Napominałem każdego z Was, nie?

O tak długim okresie tutaj pobytu mówi. I wtedy płakali, że się już z nim nigdy nie zobaczą, ale okazuje się, że najprawdopodobniej jeszcze odwiedził Efes już poza podróżami misyjnymi, gdy osadził tam jako biskupa swojego umiłowanego ucznia, św. Tymoteusza. Także jednak powinni się jeszcze zobaczyć, ale to są nawet lata wspólnego pobytu. I ścięty zostaje, dlatego... Także pierwsza podróż misyjna to 45 rok się zaczyna i trwa albo rok, albo nawet maksymalnie do czterech lat, do 49. Później mówi się, że 49, może 50, znowu ksiądz Rakoczyk mówi, że nawet 51 to byłby Sobór Jerozolimski. To jest połowa dziejów. 15 rozdział Dziejów Apostolskich to jest centrum Księgi.