255. „What about Dick?”, czyli Dick Cheney, część 1
3 listopada, w wieku 84 lat, zmarł Dick Cheney. Większość z nas kojarzy go jako wiceprezydenta u boku George’a W. Busha, głównego architekta całej tzw. „wojny z terrorem”, człowieka, który kłamstwami doprowadził do inwazji na Irak, a zatem pośrednio odpowiedzialnego za tysiące ofiar tej wojny; człowieka, który w imię bezpieczeństwa narodowego gotów był na wszystko, w tym podsłuchiwanie i tortury; człowieka, który doprowadził do zrujnowania reputacji USA na arenie międzynarodowej.Historia Dicka Cheneya jest jednak znacznie dłuższa - pierwsze szlify zdobywał bowiem już w Białym Domu Richarda Nixona i Geralda Forda w latach 70. XX wieku. W pierwszym z dwóch odcinków o życiu i czasach Cheneya chcemy opowiedzieć o drodze, która doprowadziła go z Casper w Wyoming do Waszyngtonu; o tym, jak z niewylewającego za kołnierz przegrywa stał się najmłodszym szefem sztabu Białego Domu w historii. O relacji Cheneya z najważniejszym człowiekiem w jego karierze - Donaldem Rumsfeldem; o ich wspólnych intrygach, „halloweenowej masakrze”, ambicjach prezydenckich. O karierze Cheneya w Kongresie, która mogła z niego uczynić republikańskiego spikera Izby Reprezentantów, ale przerwał ją nieoczekiwany awans - na sekretarza obrony. O tym w jaki sposób z człowieka, który miał znaleźć Bushowi juniorowi wiceprezydenta, sam tym wiceprezydentem został.Karierę Cheneya można podsumować pytaniem, które towarzyszyło mu całe życie: „What about Dick?”, „A może Rychu?”. Posłuchajcie o człowieku, który zawsze lepiej czuł się na tylnym siedzeniu i który wielokrotnie okazywał się najlepszym drugim wyborem: o niepozornym Dicku, który pod aurą umiarkowanego lojalisty zawsze skrywał gigantyczną ambicję.
I ten młody kongresman... Rocznik 1932. Czyli wówczas 36-letni Donald Rumsfeld. I Czerny podobno spotyka się z nim na jakąś wstępną rozmowę. Ta rozmowa idzie fatalnie i kończy się szybkim pożegnaniem. I potem mam dwie wersje tej historii, jak jednak zaczęli razem ze sobą współpracować. Rumsfeld rezygnuje z zasiadania w Izbie Reprezentantów, bo dostaje angaż w administracji Nixona w roli dyrektora Office of Economic Opportunity, czyli takiej agencji do walki z ubóstwem. Jedna wersja mówi, że Rumsfeld poprosił kongresmena Stigera o radę, a kongresmen polecił mu...
wówczas 28-letniego Cheneya i Cheney przygotował taką ekspertyzę dla Rumsfelda. Sam Cheney później z kolei mówił, że on tę ekspertyzę przygotował sam, z własnej woli, kiedy dowiedział się o tym angażu dla Rumsfelda i przygotował mu taką kilkunasto... stronicową notatkę o tym, jak powinien się zachować na przesłuchaniach w kongresie, co powinien mówić i co może zrobić już jako dyrektor tej agencji. Notatka na tyle się spodobała Rumsfeldowi, że czyna ją zatrudnił. Robbinsfeld, proszę państwa, był członkiem tak zwanych młodych Turków, młodoturków, tak nazywano te frakcje w Izbie Reprezentantów, którzy byli zadowoleni z, uwaga, konserwatywnego zwrotu partii republikańskiej po tym, jak Barry Goldwater został kandydatem tej partii na prezydenta i chcieli pchnąć partię z powrotem w kierunku bardziej centrowym.
To jest naprawdę niezwykłe, no bo oto okazuje się, że... Donald Rumsfeld i Dick Cheney to byli politycy jakby centrowego nurtu partii republikańskiej, którym nie podobał się zbytni konserwaty. Bardzo by się na ciebie obraził Dick Cheney, jakbyś go nazwał umiarkowanym politykiem, bo później jak go tak nazywano, to wyraźnie protestował. Wtedy nie był politykiem, wtedy był stażystą ważniejszego od siebie człowieka. W każdym razie młodo-turcy Ramsfelda doprowadzili do wyboru na szefa klubu w Izbie Reprezentantów umiarkowanego kongresmena Geralda Forda. I później, kiedy Ford zostanie nieoczekiwanie wiceprezydentem Nixona, a później prezydentem, no to kariera Rumsfelda wystrzeli. Na razie w szarże mamy do czynienia z sytuacją, w której jest młody, obiecujący kongresmen Donald Rumsfeld, który porzuca swoją karierę w Izbie.
A on był, proszę Państwa, młodym, obiecującym, ale już doświadczonym kongresmenem, bo po raz pierwszy trafił do kongresu w roku 1963. No więc jako 31-latek zaczął, a odchodzi do Nixona jako 37-latek. No i ma swojego młodego, podopiecznego Dicka Cheneya. Tak jak my, oczywiście ludzie jednak troszkę młodsi, nam się zawsze wydawało, mi się kiedyś wydawało, że tutaj relacja Cheney-Rumsfeld jest oczywista. Cheney, wiceprezydent, Rumsfeld, sekretarz obrony, wiadomo kto jest ważniejszy. Pewnie gdyby mnie ktoś zapytał też po wyglądzie, to bym powiedział, że to Cheney być może był jakimś mentorem Rumsfelda. Tymczasem nie, proszę państwa. To jest rzeczywiście relacja symbiotyczna troszkę ich kariery. Natomiast to Rumsfeld był tym ważniejszym, poważniejszym, który pociągnął za sobą Dicka Chenera.
No i kiedy Ford zostaje, jak już powiedzieliśmy, tym prezydentem w 1974 roku, no to Rumsfeld wchodzi do administracji Forda, dlatego że jest człowiekiem Forda po prostu. A Ford potrzebuje swoich ludzi, którzy będą po pierwsze, którym będzie ufał, a po drugie będą ludzie nieskażeni aferą Watergate i zbytnimi kontraktami z Richardem Nixonem. No chociaż, jak powiedzieliśmy, Ramsfeld był członkiem administracji Nixona i podobno... No to nie było bardzo ważne stanowisko. Mówi się szef biura, wiesz, ekonomicznej. To była zresztą taka agencja, której ani Ramsfeld nie cenił. ale wziął to stanowisko, no bo to jakiś stopień w karierze, ani nie cenił tego Richard Nixon, więc... Chociaż sam osobiście Ramsfelda przedstawiał, kiedy ten obejmował stanowisko.
No tak, ale oto Gerald Ford zostaje prezydentem i nie jest prezydentem silnym, no bo jest, jak państwo na pewno wiedzą, jedynym prezydentem w historii, który nie został wybrany w ogóle, no bo nie był nawet wiceprezydentem. To wszystko zmianowania. Ale początkowo Ford mówił, że nie będzie się ubiegał o uzyskanie jak gdyby pełnej... kadencji, zmienia zdanie, tylko o ile na początku cieszy się dużą popularnością, no to po ułaskawieniu Nixona ta popularność leci na łeb, na szyję i jak zbliżają się wybory, to i Ford nie jest specjalnie popularny i rośnie mu konkurent. w postaci Ronalda Reagana. No i ludzie Forda, czyli m.in. Rumsfeld, który za prezydentury Forda zostaje, uwaga, szefem sztabu Białego Domu, szefem gabinetu, szefem personelu, czyli chief of staff.
No i oczywiście ci szefowie sztabu są czasem potężniejsi, czasem mniej. Za Nixona taką osobą był Haldeman, który był bardzo potężnym szefem sztabu i razem z doradcą o nazwisku Ehrlichman zwani byli jako owczarki niemieckie, no bo też z tego powodu, że bronili dostępu do prezydenta. No i teraz taką drugą parą zostają Rumsfeld i Cheney, dlatego że Cheney zostaje zastępcą Rumsfeldu. wice szefem personelu Białego Domu i kiedy Rumsfeld w jakichś przesunięciach gabinetowych zostanie najmłodszym szefem Pentagonu w historii, najmłodszym sekretarzem obrony w historii w administracji Forda, no to naturalnym jego następcą na stanowisku szefa personelu, czy też szefa sztabu, czy też szefa gabinetu, bo tam mamy różne tłumaczenia tego chief of staff, zostaje Dick Cheney.
Bardzo młody Dick Cheney, przed czterdziestką proszę państwa zostaje... 34 lata to grubo przed czterdziestką. Tak, no i to jest niesamowite, bo to minęło po prostu 7 lat od momentu, kiedy przybywa do Waszyngtonu jako stażysta. Po 7 latach jest szefem gabinetu prezydenckiego w Białym Domu. To jest niesamowita kariera. Ja tylko dodam, bo Piotr tak powiedział, no jakieś przesunięcia w Białym Domu, a to ma nawet swoją nazwę, proszę ciebie, te przesunięcia. To się nazywa masakra halloweenowa. To w odróżnieniu od masakry sobotniej nocy, która też była. Też była, a to za Nixona. Tak, a za Forda była masakra Halloweenowa. Halloween Massacre i która została przygotowana m.in. przez Rumsfelda i Cheneya. I to jest właśnie określenie związane z reorganizacją gabinetu Forda z 4 listopada 1975 roku.
No i chodziło o to, żeby te pozostałości po administracji, pozostałości osobowe po administracji Nixona. Złogi nixonowskie. Dokładnie, wyeliminować lub ograniczyć ich wpływy, bo perspektywy na sukces Forda i w prawyborach, nie mówiąc już o wyborach właściwych, wyglądały kiepsko. I to było tak, że zarówno Rumsfeld, jak i Cheney złożyli na ręce prezydenta pod koniec października rezygnację. Tylko do listów dołączyli takie... taką notatkę, memorandum zawierającą analizę, jakie są źródła problemów administracji i co należałoby zrobić. I oczywiście te źródła były osobowe, wskazywali głównych winnych, niejakiego Roberta Hartmana, który był szefem sztabu, czy szefem personelu Forda, kiedy ten był wiceprezydentem.
Oni się też jakby nie potrafili... Nie mogli się lubić. Nie mogli się lubić i Nixon... zazdrościł Rockefellerowi, ale również go nienawidził. Rockefeller gardził Nixonem, ale trochę go podziwiał. No i tutaj jest to samo. Dirk Cheney przybysz z Wyoming, który łowi ryby na wędkę, a tutaj Nelson Rockefeller po prostu Rockefeller z Nowego Jorku i jakiś młody gówniarz mu po prostu zaczyna mówić, co ma robić. Więc to nie mogło się dobrze skończyć, ale tak się akurat składa i to będzie ważne w tej historii, że wiceprezydenta w masakrze Halloweenowej zwolnić się nie da. Jestem przekonany, że gdyby Cheney z Rumsfeldem mogli pozbyć się Rockefellera wtedy, to by to zrobili. Ale nie mogą, bo wiceprezydent to jest jedyne stanowisko w administracji, które jest niezależne od prezydenta. W takim sensie, że prezydent nie może zwolnić swojego wiceprezydenta. Znaczy może oczywiście go skłaniać i całe otoczenie może go skłaniać do dymisji.
Tak jak było w przypadku Spiro Agnew. No tak, ale pozbyć się go nie możesz. Więc pod tym względem ma dużą dozę niezależności. Natomiast to, co można zrobić, to przed zbliżającymi się wyborami czy prawyborami powiedzieć, no nie będziesz moim kandydatem na wiceprezydenta. I to jest kolejna rzecz, o której namawiali Rumsfeld i Cheney, żeby Ford pozbył się Rockefellera z tego ticket i w wyborach 76 roku wziął sobie kogoś bardziej konserwatywnego. No i tym kimś zostaje Bob Dole. Osoba, którą mogą Państwo kojarzyć jako kandydata na prezydenta z 96 roku, 20 lat później zostaje konkurentem Billa Clintona. Oczywiście sremotnie przegrywa, ale... Ale wiesz, jak oni się nie lubili, to jeszcze Czerny opowiadał, że Rockefeller w czasie konwencji partii republikańskiej wyborczej miał oczywiście... Tam w 76, tak?
Rumsfeld zostaje sekretarzem obrony, jak Piotr wspomniał. Cheney zostaje szefem sztabu. Kissinger zostaje pozbawiony tych dwóch funkcji, to znaczy zachowuje jedną, sekretarz stanu przestaje być doradcą do spraw bezpieczeństwa narodowego i pojawia się nowy szef CIA, którego również państwo mogą znać, bo jest nim George H.W. Bush. To nazwisko i jego administracja także jeszcze wróci. Donald Rumsfeld był, proszę Państwa, bardzo ambitnym politykiem. Donald Rumsfeld chciał być prezydentem. Po pierwsze chciał być wiceprezydentem Forda w 76 roku, ale uznano, że jednak lepszy będzie Bob Dole, ale później myślał, że może uda mu się wystartować w jakichś kolejnych latach i mówiło się na przykład, że nominacja Busha na szefa CIA była też zaplanowana przez Rumsfelda właśnie jako próba zneutralizowania Busha, bo Bush
mógł być wtedy już rozważany jako kandydat na prezydenta partii republikańskiej, no ale jak dostanie angaż do CIA i to jeszcze szefa tej agencji, no to z kariery prezydenckiej zrezygnuje. Więc Donald Rumsfeld, proszę Państwa, polityk bardzo ambitny, który no... Chciał więcej. A Dick Cheney był jakby odwrotnością Rumsfelda. Zawsze był jego numerem dwa. Zawsze był jakby trochę na tylnym siedzeniu. Nawiasem mówiąc, jego kryptonim dla Secret Service wtedy, w czasie prezydentury Forda, to był właśnie Backseat. tylne siedzenia. I wszyscy powtarzali, że Cheney jest low-key, że to jest taki właśnie niepozorny człowiek. No i zawsze był takim człowiekiem drugiego wyboru.
To jest ciekawe. Zawsze mówiło się what about dick? To znaczy, kiedy jakaś nominacja z jakiegoś powodu nie wychodziła, to mówiono może Rysio. What about Dick? No i okazało się, że Dick się nadaje. No właśnie, kiedy Rumsfeld zwolnił stanowisko szefa sztabu Białego Domu, no to what about Dick? No okej, Dick. I bardzo go chwalił Ford potem. Oczywiście, no ale to zawsze był taki symbol człowieka kompetentnego, bardzo rzetelnego, mało ekscytującego, ale właśnie przez to niegroźnego człowieka. Zawsze na tylnym siedzeniu. a i bardzo pracowitego i takiego przemyślnego, jeżeli chodzi o organizację, bo to ten szef sztabu, mówiliśmy, potężna postać, ale to także człowiek, który może się zajmować bardzo drobnymi rzeczami.
Tam przywoływano przykłady takie... Jakie kartki pocztowe powinna wysłać pierwsza dama z okazji świąt Bożego Narodzenia, jaką zastawę podać, jak zorganizować przyjęcie, on się może i tym zajmować. Kariera na tym poważnym stanowisku Dicka Cheney'a nie trwa długo, bo jak państwo wiedzą, choćby z odcinka o Jimmy Carterze, który też mieliśmy, Gerald Ford przegrywa wybory i Dick Cheney musi sobie znaleźć nową posadę. Dick Cheney, ale i Donald Rumsfeld. Wszyscy absolwenci administracji Forda coś muszą ze sobą zrobić. No i Dick Cheney stwierdza, że będzie reprezentował swój rodzinny stan Wyoming w Izbie Reprezentantów.
I znowu jest numerem dwa. To znaczy, jak państwo wiedzą, po Ronaldzie Reganie prezydentem zostaje George Bush starszy, czyli ten były szef CIA, którego chciał neutralizować Donald Rumsfeld. No i szuka sekretarza, dzisiaj powiedzielibyśmy sekretarza wojny, wówczas jeszcze... Może ty byś tak powiedział, ja bym ciągle mówił obrony. Sekretarza obrony. Podobno dwa miliardy kosztowała zmiana. 2 miliardy dolarów kosztowała zmiana nazwy z sekretarz z Departamentu Obrony na Departament Wojny. Warto było. Sam bym wydał te 2 miliardy po prostu w ugnieniu oka. W każdym razie szuka George H.W. Bush sekretarza i ma swój wybór i nie jest to proszę państwa Dick Cheney.
Obaj panowie tworzą dobry duet, ale tylko w pracy, bo Czeny mówi, że oni nigdy prywatnie się nie kumplowali. Czeny jest z zachodu, z Wyoming, lubi wędkować, a Powell z Nowego Jorku lubił tenisa podobno. W każdym razie prywatnie się Nie dogadywali. Najlepszym przyjacielem Cheneya z całą pewnością był Donald Rumsfeld. Co do tego nie ma żadnej wątpliwości. I mieszkali też blisko siebie. No i oto ten duet, dynamic duo, Dick Cheney i Colin Powell nadzorują wojnę w Zatoce Perskiej. No i jeszcze interwencje w Panamie. Ale to mniejszy sukces jednak niż wojna w Zatoce Perskiej, za którą Dick Cheney jest powszechnie chwalony, że zorganizował to w sposób fenomenalny.
Więc naprawdę bardzo, bardzo konserwatywnie. I nieciekawa ciekawostka, w sprawach gospodarczych, jak już powiedziałem, zawsze był za niższymi podatkami, bo to właśnie na spotkaniu z Dickiem Chenayem i Donaldem Rumsfeldem w hotelu Washington słynny Arthur Laffer narysował swoją krzywą Laffera o tym właśnie, że podatki, jak się podniesie w pewnym momencie, to rzekomo spadają dochody państwa i to było narysowane na serwetce w tym hotelu i czyja to była serwetka Łukaszu? Dicka Chenaya. Tego nie widziałem. I potem właśnie Laffer przekonywał Chenneya z Rumsfeldem, żeby Ford nie podnosił podatków. No i Dick Chenney jakby trzymał się tej ortodoksji całe życie jako kongresman.
To jest bardzo ciekawe. Na czele z kim? Donaldem Rumsfeldem oczywiście. To widzisz, pokazuje, że ludzie się potrafią pięknie przyjaźnić i chciałbym, żebyś o tym pamiętał. Widzisz, wieloletnia przyjaźń to jest coś, co można zaprezentować. Jak będę miał wolny etat sekretarza obrony, pomyślę o tobie. Ja się nad tym znam. W każdym razie Donald Rumsfeld wraca, proszę Państwa, do Pentagonu jako najstarszy sekretarz obrony w historii. Najpierw był najmłodszym, a 20 lat później wraca jako, no niecałe 20 lat później, jako najmłodszy sekretarz obrony w historii. No i wracają też inne osoby związane z Rumsfeldem i z Chenneyem. Natomiast osoby, których chciał mieć w administracji George W. Bush, czyli na przykład koledzy gubernatorowie,
Pokazano wszystkie 19 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
3 listopada, w wieku 84 lat, zmarł Dick Cheney. Większość z nas kojarzy go jako wiceprezydenta u boku George’a W. Busha, głównego architekta całej tzw. „wojny z terrorem”, człowieka, który kłamstwami doprowadził do inwazji na Irak, a zatem pośrednio odpowiedzialnego za tysiące ofiar tej wojny; człowieka, który w imię bezpieczeństwa narodowego gotów był na wszystko, w tym podsłuchiwanie i tortury; człowieka, który doprowadził do zrujnowania reputacji USA na arenie międzynarodowej.
Historia Dicka Cheneya jest jednak znacznie dłuższa - pierwsze szlify zdobywał bowiem już w Białym Domu Richarda Nixona i Geralda Forda w latach 70. XX wieku. W pierwszym z dwóch odcinków o życiu i czasach Cheneya chcemy opowiedzieć o drodze, która doprowadziła go z Casper w Wyoming do Waszyngtonu; o tym, jak z niewylewającego za kołnierz przegrywa stał się najmłodszym szefem sztabu Białego Domu w historii. O relacji Cheneya z najważniejszym człowiekiem w jego karierze - Donaldem Rumsfeldem; o ich wspólnych intrygach, „halloweenowej masakrze”, ambicjach prezydenckich. O karierze Cheneya w Kongresie, która mogła z niego uczynić republikańskiego spikera Izby Reprezentantów, ale przerwał ją nieoczekiwany awans - na sekretarza obrony. O tym w jaki sposób z człowieka, który miał znaleźć Bushowi juniorowi wiceprezydenta, sam tym wiceprezydentem został.
Karierę Cheneya można podsumować pytaniem, które towarzyszyło mu całe życie: „What about Dick?”, „A może Rychu?”. Posłuchajcie o człowieku, który zawsze lepiej czuł się na tylnym siedzeniu i który wielokrotnie okazywał się najlepszym drugim wyborem: o niepozornym Dicku, który pod aurą umiarkowanego lojalisty zawsze skrywał gigantyczną ambicję.