Pierwszy plan operacji „Barbarossa”

Ale latem 1940 roku te relacje niemiecko-radzieckie w teorii są dobre. Całkowicie w teorii, bo obie strony knują przeciwko sobie. I kiedy Hitler powalił Francję, kiedy dopiero przygotowywał się potencjalnie do wojny z Wielką Brytanią, proponując Anglikom pokój, a Anglicy ten pokój odrzucili, dopiero wtedy, w lipcu 1940 roku, już po tym jak niemiecka 18 Armia przemieściła się na wschód, W rozmowie z generałem Halderem, szefem sztabu Generalnego Wojsk Lądowych, powiedział, że należy rozpocząć przygotowania planistyczne do ataku na ZSRR. I w lipcu 1940 roku pojawia się na najwyższych szczytach niemieckiego dowództwa Sił Zbrojnych, zaczyna mówić się o operacji zaczepnej, inwazji na ZSRR.

Absolutnie dokumentu niemającego charakteru obowiązującego. To miał być pewien plan, to miało być wyrażenie określonej myśli. W 1955 roku Amerykanie wydają opracowanie poświęcone planowaniu ataku na ZSRR, które ma charakter pewnej syntezy, jest pewnym streszczeniem, jest dziełem ludzi, którzy w jakimś zakresie realnie to planowali w czasie II wojny światowej, ale jest to jednocześnie do opracowania. Pod wieloma względami zniekształcone. Dokument, który w jakimś zakresie wybiela Niemiecki Sztab Generalny Wojsk Lądowych wybiela generała Haldera, starając się ukazywać ich jako wojskowych profesjonalistów. Dzisiaj, kilkadziesiąt lat później, na przykład dzięki temu, że Rosjanie odtajnili zdobyczne dokumenty niemieckie, my możemy sobie zajrzeć do tych dokumentów już bezpośrednio nie do opracowań powojennych, nie do poglądów i syntez generała Haldera,

Tylko możemy zajrzeć bezpośrednio do oryginału planu generała Marksa i do zbioru dokumentów uzupełniających, no bo na tzw. Font 500 jest to obecnie dostępne. Każdy przez internet może przeczytać oryginał niemieckiego planu. Rosjanie stworzyli taką teczkę mającą prawie 100 stron poświęconą temu wstępnemu planowaniu niemieckiego, z czego sam plan generała Marksa to jest dosłownie tam 18 kartek. Czyli widzimy, że to jest bardzo ramowe, bardzo schematyczne założenie ogólne. No i często możemy w literaturze przedmiotu przeczytać, że tam 5 sierpnia 1940 roku ten plan był gotowy. Faktycznie tam ze zmianami to z kilka dni, ale to jest nieistotne. To jest początek sierpnia rzeczywiście 1940 roku. Na biurko generała Haldera, na biurko generała Brauchitscha trafia pierwsze założenie operacyjne wojny ze Związkiem Radzieckim.

A co jest twoim największym zarzutem w takim razie do tego planu? Jest to plan szalony, znaczy jest to plan niedorzeczny pod każdym możliwym względem. To jest oczywiście wyłącznie pewne studium, ale które pokazuje zupełne oderwanie się niemieckiego sztabowca od rzeczywistości. I wyprzedzając nieco wypadki, potem kiedy Halder nakazał generałowi Paulusowi dopracować plan operacyjny, To Paulus miał o wiele większy kontakt z rzeczywistością. Niemiecki plan szczegółowy operacji Barbarossa ostatecznie co do szczegółów będzie się różnić od planu Marksa, ale też będzie się opierał na nierzeczywistości zakładającej osiągnięcie tylko określonej linii na mapie i będzie się opierał o założeniu, że zwycięstwo tak naprawdę nie zostanie osiągnięte na polu walki,

To jest drugorzędne. Przede wszystkim generał Marks miał całkowicie błędną ocenę sił przeciwnika. Zarówno ilościową, jak i jakościową. Ilościową, bo Rosjanie w rzeczywistości byli już w procesie tworzenia potężnej armii i jakościową, bo Armia Czerwona była o wiele lepsza niż zakładał generał Marks. Miała o wiele lepsze czołgi, o wiele lepszy system łączności, o wiele lepszą artylerię i o wiele lepsze lotnictwo niż założył to generał Marks. I oczywiście, że radziecki system łączności w 1941 roku nie miał startu do niemieckiego systemu łączności co do realnej wydolności, ale nie był mały. Generał Marks, a potem generał Halder zakładali, że większość na przykład radzieckiego uzbrojenia pancernego, że większość radzieckich czołgów jest słaba. Bo oni wszyscy utknęli gdzieś w roku 1939 na czołgach BT T-26.

Marks nie rozumie, że Armia Czerwona jest już w procesie mobilizacji. Że Związek Radziecki ma plany ewentualnościowe, że ma plan mobilizacyjny, plan ewakuacyjny i plan rozwinięcia przemysłu także na Uralu. Że te fabryki na Uralu nie tylko już tam są, że tam można przyjąć ewakuację fabryk z Europy. I to jest o tyle ciekawe, że generał Brauchitsch, potem marszałek Brauchitsch, że generał Halder, że generał Marks, że oni wszyscy popełniali ten grzech pychy, grzech niedocenienia przeciwnika, całkowicie błędnie szacowali jego siły. A potem przyszedł generał Paulus i stwierdził, że to wszystko chyba nie do końca tak, że to jest zbyt optymistyczne, że nie możemy mieć takich odwodów, że musimy mieć więcej wojska do pierwszej fazy walki, jeżeli rzeczywiście Rosjanie staną na granicy, że musimy założyć bardziej pesymistyczny, bardziej realistyczny scenariusz pierwszej fazy kampanii z ZSRR.

I plan Marksa był najbardziej optymistycznym. Potem, w kolejnych miesiącach, kiedy Niemcy doszczegóławiają plan Barbarossa, stają się coraz bardziej pesymistyczni. To jest bardzo ciekawe, kiedy spojrzymy na Haldera, który latem 1940 roku zakładał, że Rosjanie mają najwyżej 100 dobrych dywizji. Stopniowo analizując kolejne raporty wywiadu, wiosną 1941 roku musiał już zauważyć, że wróg jest znacznie silniejszy niż zakładał wcześniej, a kiedy ta wojna się zaczęła, musiał zauważyć, że niedoszacował przeciwnika co najmniej trzykrotnie. Cóż to za plan strategiczny, że rzucamy się na przeciwnika, którego niedoszocowaliśmy trzykrotnie? Potem jest ta anegdota z Hitlerem, który mówi, gdybym wiedział, że Rosjanie mają tyle czołgów, pewnie nie zaczynałbym tej wojny.