Czołg KW-85. Ostatni z rodu KW

76 mm. Zarówno T-34-76, jak i czołg ciężki KW z małą wieżą, czyli po prostu KW-1, to były czołgi uzbrojone w armaty o charakterze dział dywizyjnych. 76 mm. I Armia Czerwona z tymi armatami, z takimi czołgami wojowała przez znacznie ponad dwa pierwsze lata Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Wojowała raz lepiej, raz gorzej, ponosząc gigantyczne straty. Niemcy, choć zaskoczeni w roku 1941 formalną przewagą tych dział nad działami swoich czołgów Panzer IV, Panzer III, bardzo szybko, bo w roku 1942 zniwelowali tą przewagę, wprowadzili długolufowy czołg Panzer III z armatą 50-centymetrową, wprowadzili Panzer IV z długolufową armatą kal. 75,

Czołg KW-85 Jesienią 1943 roku pojawia się nagle KW-85. Wcześniej pojawia się ISU-152, a jesienią 1943 roku KW-85. I to jest czołg, który jest zapowiedzią tego, co Armia Czerwona wystawi w roku 1944. Najpierw w postaci czołgu IS-85, ale bardzo szybko w postaci czołgów IS-122 i czołgów T-34-85.

Podstawową, ciężką, przeciwlotniczą, kal. 85 mm wsadzili do czołgu KW. Ale w roku 1944 ta 85 trafi na czołgi średnie Armii Czerwonej, a czołgi ciężkie dostaną jeszcze większą armatę. Ale KW-85 to jest taka zapowiedź, że Rosjanie też się uczą, że Rosjanie reagują, że modyfikują, modernizują swoje czołgi i ta przewaga siły ognia niemieckich czołgów nie będzie trwała wiecznie. Bo przecież jeżeli spojrzymy na historię czołgów KW, no to KW-85 był najsilniej uzbrojonym czołgiem ciężkim generacji KW. KW-2 z potężną hałbicą 152 mm był w teorii uzbrojony jeszcze silniej, ale mówimy tutaj o czołgu zdolnym do walki z różnorodnymi celami.

Ten KW-85 jest hybrydą, jest ewolucyjnym pożegnaniem Klimenta Waroszyłowa i ewolucyjnym przyjęciem na pole walki i na wyposażenie Armii Czerwonej Józefa Stalina. Ale co stało się takiego, że tak naprawdę konstrukcja, która była pod wieloma względami pionierska i nowoczesna w 1940 roku, no już trzy lata później okazuje się całkowicie przestarzała? To był czołg ciężki opracowany pod koniec lat 30. Czołg, który zadebiutował w wojnie zimowej. Jak już powiedziałem, był to wówczas pod względem wybranych parametrów taktyczno-technicznych najnowocześniejszy czołg świata. O wiele pod wieloma względami nowocześniejszy niż T-34. Niepowielający wielu negatywnych rozwiązań Christiego. Czołg o potężnym opancerzeniu.

Adaptacja KW w postaci zamontowania większej wieży, cięższej wieży z cięższą armatą musiałaby prowadzić do drastycznego wzrostu masy czołgu. Podobnie pogrubienie pancerza. Co ze względu na wskazany silnik, wykluczało takie rozwiązanie. To znaczy należało znaleźć jakieś metody pogrubienia, opancerzenia i wzrostu siły ognia, które drastycznie nie redukowałyby zdolności mobilnych czołgu, no bo silniki musiały się opierać na tej dieslowskiej technologii W-2. Ale dlaczego ten czołg KW był uzbrojony w 85-milimetrową armatę, a nie na przykład taką wielką 122-milimetrową jak jego następca IS-2? Jak ten Tygrys się pojawił w 1943 roku, no to Armia Czerwona miała czołg ciężki KW, który był uzbrojony w armatę ZIS-5, no i miała czołg średni T-34 uzbrojony w armatę F-34.

Należało zaadaptować armaty przeciwlotnicze tego kalibru oraz docelowo przyspieszyć pracę nad działami większych kalibrów. To zbiegło się w czasie z pracami na rzecz Armii Czerwonej uzbrojenia czołgów w ciężką haubicę 122 mm. To znaczy Rosjanie myśleli o czołgach uzbrojonych w armaty 76 mm, teraz 85 mm, 122 mm haubice, a także projektowano armatę czołgową kaliber 100 mm i armatę 122. Ostatni z rodu KW-85.

szerokość osłony armaty, bo to wszystko ze sobą nie pasowało. Można w literaturze przedmiotu natknąć się też na informację, że teraz już w czołgach seryjnych np. przeciwwaga była konieczna. Ale tak czy inaczej plan produkcyjny mówił, że jeszcze w sierpniu 1943 roku trzeba dostarczyć pierwsze 22 czołgi KW-85. Lato 1943 roku, czy w ogóle szerzej cały rok 1943, to był taki bardzo dziwny rok na froncie wschodnim i w tym kontekście konfrontacji Wehrmachtu z Armią Czerwoną, bo rok 1943 to jest rok czasowego regresu radzieckich czołgów ciężkich i radzieckiej broni pancernej opartej o czołgi ciężkie i gigantycznego rozwoju, jak na niemieckie warunki, takich czołgów w Wehrmachtzie, bo szerzej na pole walki trafia Tygrys, no nie w dużych ilościach, ale jednak trafia,

No i pojawia się Pantera. Mamy dwa czołgi ciężkie, 45-56 ton. Kilkaset takich czołgów Niemcy mają do dyspozycji, a Rosjanie w tym czasie coraz bardziej ograniczają produkcję czołgów KW, czekają na nowy czołg IS. No i tym latem 1943 roku można by powiedzieć, że przewagę produkcyjną w czołgach ciężkich mają Niemcy, a nie Rosjanie. To jest taki paradoks roku 1943. To jest czasowe, ale ma miejsce. Czołgi ciężkie w Armii Czerwonej w roku 1943 po prostu przeżywają wyraźny regres, bo nie sprawdzały się w latach 1941-1943. Czas czołgów ciężkich, zwycięstw czołgów ciężkich w Armii Czerwonej nastanie dopiero w roku 1944. No, ale trzeba uruchomić ten nowy czołg. Trzeba czekać na dostawę wież, kadłubów, trzeba to wszystko ukompletować.

Nakazano przezbroić czternasty, siódmy, trzydziesty czwarty pułk czołgów ciężkich. Kilka pułków do przezbrojenia. Z racji niewielkiej liczby dostępnych czołgów było wiadomo, że nie da się przezbroić więcej jak siedem pułków czołgów ciężkich na ten model, jeżeli w ogóle nie uwzględni się uzupełnień. No i te czołgi zadebiutowały w listopadzie 1943 roku na froncie w pasie np. 60 Armii I Frontu Ukraińskiego, czy też w pasie 28 Armii IV Frontu Ukraińskiego. To były oczywiście armie, które realizowały operacje związane z wypchnięciem Niemców za Dniepr, potem ze zdobywaniem przyczółków na zachodnim brzegu Dniepru, już na zachód od. Ostatni z rodu KW-85. Ostatni z rodu KW-85.

stosowali dokładnie tak, jak inne swoje pojazdy w półkach czołgów ciężkich przełamania. Czy to były normalne KW, czy to były Churchill'e, czy w tym wypadku KW-85. Wprowadzenie tego czołgu do walki w listopadzie 1943 roku nie było traktowane przez dowództwo Armii Czerwonej jako coś szczególnie istotnego. Ot, po prostu kolejna modyfikacja czołgu KW. Czekano już bardziej na czołgi IS i z nimi wiązano większe nadzieje, ale pamiętajmy też, że Rosjanie wtedy stosują Armia Czerwona. Działa samobieżne SU-152, więc ten KW-85 to nie jest jakaś rewolucja. To jest po prostu czołg, który ma lepiej nawiązywać walkę z nowymi czołgami niemieckimi, takimi jak Tygrys, Pantera. Aczkolwiek ta 85-mi metrowa armata miała gorsze właściwości, zarówno przeciwpancerne, zarówno w stosunku do armaty Tygrysa, jak i nie mówiąc już o armacie Pantery.

A więc widzimy, że tylko ten pułk, który częściowo był także biorcą czołgów tego modelu z innego pułku, stracił w przeciągu półtora miesiąca walk bezpowrotnie 25 czołgów. Niemcy też bardzo szybko przekonali się, że Rosjanie dysponują nowym czołgiem, bo już pod koniec 1943 roku w czasie walk na Ukrainie co najmniej jeden czołg KW-85 został zdobyty, a następnie wywieziony do Niemiec celem poddania go testom poligonowym. I wtedy jakby Niemcy zorientowali się, że Armia Czerwona wprowadziła czołg z nową armatą, z nową wieżą. To był czołg o sile ognia analogicznej do na przykład działa SU-85 na bazie czołgu T-34, ale to był czołg, a nie działo samobieżne i posiadał relatywnie dobrze opancerzoną, dużą, nową wieżę.