Napoleon i Polacy

nauką historii Polski. Polem walki dla Polaków były właściwie całe Włochy. Początkowo legiony walczyły u boku Napoleona przeciwko Włochom i Austriakom pod Rimini, Weroną czy nad jeziorem Garda. Po kilku miesiącach legiony przekształcono w korpus posiłkowy Republiki Cisalpińskiej, a część legionistów walczyła w Rzymie, gdzie Francuzi obalili rządy papieskie. Brali udział w zwycięskiej ofensywie Republikanów na Królestwo Neapolu. Tłumili antyfrancuskie powstanie chłopskie w południowych Włoszech. Historia walk Legionów Polskich jest na dobrą sprawę tak długa jak cała epopeja napoleońska. Jeszcze w 1799 roku Polacy walczyli w szeregach francuskich tak ofiarnie, że pod bronią pozostało ich niewiele ponad 800.

Sułkowski wyjechał z Polski, zostając obywatelem Francji, ale targany patriotycznymi porywami próbował jeszcze w 1794 roku wziąć udział w insurekcji kościuszkowskiej. Nie udało się. Nie zdążył. W stopniu kapitana znalazł się za to w armii francuskiej w północnych Włoszech. Traktowany początkowo z nieufnością, wyróżnił się w walce. Dostrzegł go sam Napoleon, mianując to właśnie swoim adiutantem. W bitwie pod Arcole został poważnie ranny, ratując życie przyszłemu cesarzowi. Po sukcesach w Europie, które sławiły nazwisko Napoleona w 1798 roku, przyszedł czas na kolejne wyzwanie, wspomniane zdobycie Egiptu. Tu jednak nieliczni Polacy walczący w armii napoleońskiej zostali potraktowani jak okupant i najeźdźca.

Doświadczył tego sam Sułkowski, który zasłużywszy się w kilku starciach, m.in. w oblężeniu Aleksandrii czy w bitwie pod piramidami, poniósł tragiczną śmierć na przedmieściach egipskiej stolicy, gdy powracał z patrolu. Tak raportował to sam generał Bonaparte do władz w Paryżu. Mój adiutant, Sułkowski, przeprowadzając rankiem pierwszego Brumeira rozpoznanie ruchów nieprzyjacielskich w okolicach Kairu, został w drodze powrotnej napadnięty przez całą ludność przedmieścia. Po poślizgnięciu się konia Sułkowski poniósł okrutną śmierć. Był to oficer największych nadziei. Co ciekawe, nazwisko Sułkowskiego jest jednym z siedmiu polskich nazwisk, jakie zapisano na łuku triumfalnym w Paryżu, wzniesionym dla uczczenia walczących i poległych za Francję w czasie rewolucji francuskiej i wojen napoleońskich.

Wątek walki w koloniach czy pomocy we francuskich podbojach jest jednym z najsmutniejszych rozdziałów w polsko-napoleońskiej historii. Krew przelana dla imperium. Wróćmy do wspomnianego już wcześniej szkolnego kolegi Bonapartego. Władysław Franciszek Jabłonowski był jednym z tych Polaków, którzy przelali swoją krew walcząc z buntem niewolników na Haiti. Tam bowiem trafiła część legionistów z oddziałów formowanych przez Jana Henryka Dąbrowskiego. Dlaczego tak? Czy to niegodziwość i skrajny cynizm francuskiej polityki? Niewątpliwie tak. I taka też była cena, jaką Polacy musieli zapłacić za wejście do imperialnego projektu Napoleona.

Nowym władcą Hiszpanii ogłoszono brata cesarskiego, Józefa Napoleona. I chociaż armia hiszpańska, podobnie jak cała hiszpańska administracja, były w rozsypce, w kraju rozkwitł antyfrancuski ruch partyzancki. Hiszpania stała się w ten sposób kolejnym frontem wojen napoleońskich. W takiej sytuacji Napoleon potrzebował sojuszników, w tym m.in. właśnie wojsk polskich. Jedną z polskich jednostek, które trafiły do Hiszpanii, był elitarny pierwszy pułk szwoleżerów-lansjerów Gwardii Cesarskiej, gdzie służyli m.in. młodzi polscy arystokraci Tomasz Łubieński, Wincenty Krasiński czy Jan Kozietulski. Pomimo służby na żołdzie francuskim, pułk wyróżniał się m.in.

Pomimo błyskotliwych zwycięstw i zdobycia Moskwy, cesarz stracił blisko 90% swojej wielkiej armii, liczącej dobrze ponad 500 tys. żołnierzy. Z liczby około 100 tys. walczących na wojnie Polaków powróciło około 24 tys. Dalsze kampanie militarne lat 1813, 1814 i 1815 raz jeszcze potwierdziły geniusz militarny cesarza Francuzów, ale był to już łabędzi śpiew napoleońskiej Francji. Klęski pod Lipskiem z października 1813 roku i pod Waterloo z czerwca 1815 stanowiły symbolicznie ostatnie akordy końca napoleońskiej Europy. Polacy, związawszy się z Napoleonem, przegrali tak jak on sam.