Mentionsy Mentionsy
Podcast Muzeum Historii Polski
Podcast Muzeum Historii Polski

Napoleon i Polacy

28.03.2024 ·26 min 15 s

Film Ridleya Scotta „Napoleon" udowodnił, że próba przedstawienia biografii Napoleona Bonaparte to nie lada wyzwanie. W dzisiejszym odcinku Rzeczy Historycznej ułatwimy sobie zadanie i spojrzymy na cesarza Francuzów mając na względzie jeden wątek, czyli polskie dążenia do odzyskania niepodległości. W którym momencie losy Napoleona zaczęły splatać się z losami Polaków? Czym były Legiony Polskie z końca XVIII wieku i co w nich robił Jan Henryk Dąbrowski, którego znamy z polskiego hymnu? Kim był Józef Sułkowski, adiutant Bonapartego? Co Polacy robili na Haiti? Dlaczego do historii przeszła słynna szarża Polaków pod Somosierrą? Powstanie Księstwa Warszawskiego do pewnego stopnia spełniło polski sen o odzyskaniu niepodległości. Ostatecznie jednak, podobnie jak francuski geniusz wojny, ponieśliśmy klęskę. Czy mieliśmy prawo wiązać nadzieję z wielkim politycznym projektem Napoleona? O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej! Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Tymczasem we Francji odcina się głowy królom, arystokracji, a później i rewolucjonistom. Właśnie w 1793 roku na Szafocie giną król Ludwik XVI, a później jego małżonka Maria Antonina. Tymczasem młody republikański oficer z Korsyki wsławia się w walkach wojsk rewolucyjnych o Toulon i zostaje generałem. Ma raptem 24 lata. Wkrótce losy jednego z najważniejszych ludzi w historii Europy zaczną się splatać z losami Polaków. Legenda głosi, że już jako dziecko Bonaparte miał w klasie szkoły wojskowej w Brienne-le-Château polskiego kolegę. Miał nim być jego rówieśnik Władysław Franciszek Jabłonowski, późniejszy uczestnik Powstania Kościuszkowskiego, a jeszcze później także generał Legionów utworzonych we Włoszech przez Jana Henryka Dąbrowskiego.

Rządzący Francją dyrektoriat chciał w ten sposób wysłać ambitnego generała jak najdalej od Francji, by nie stanowił politycznego zagrożenia. Sam Napoleon potraktował rzecz ambicjonalnie i nad Nil wziął ze sobą Polaków. To właśnie w Egipcie, tłumiąc antyfrancuskie powstanie, zginął jeden z najbardziej znanych Polaków z otoczenia Napoleona Bonapartego. Józef Słukowski. Był nie tylko adiutantem, ale prawdziwym ulubieńcem generała Bonapartego. Jako dziecko z arystokratycznej rodziny miał być paziem na dworze Marii Antoniny. Później stał się zaprzysięgłym republikaninem i jednym z najsłynniejszych polskich jakobinów. Wcześniej jednak wziął udział w wojnie w obronie Konstytucji 3 maja w 1792 roku, co dało mu ustanowione wówczas najwyższe polskie odznaczenie wojskowe Order Virtuti Militari.

Tą miłością była Maria Walewska, powszechnie w historii nazywana Panią Walewską. Po raz pierwszy Walewska spotkała się z Napoleonem w styczniu 1807 roku. Niedługo potem, w wyniku awansów cesarza, została jego oficjalną metresą. Jak często podróżowała z Napoleonem, jak często bywała we Francji, tego tak naprawdę do końca nie wiemy. Wiemy natomiast, że pani Walewska w maju 1810 roku urodziła Napoleonowi syna. Niedługo później cesarz rozwiódł się z Józefiną tylko po to, by poślubić Marię Ludwikę, córkę austriackiego cesarza Franciszka II. Napoleon otoczył jednak swoją polską wybrankę opieką. Między innymi obdarował ją pałacykiem w Paryżu.

Walewska odwzajemniała się lojalnością. Odwiedzała ukochanego tak często jak mogła. Na przykład w czasie jego wygnania na Elbie. Romans Napoleona i Walewskiej stał się tematem popkultury. Jeszcze przed II wojną światową nakręcono m.in. film Pani Walewska z Gretą Garbo w roli Marii, a w latach 60. już na polskim podwórku film Marysia i Napoleon z Beatą Tyszkiewicz i Gustawem Holoubkiem w tytułowych rolach. Wybór córki austriackiego cesarza ponad polską szlachciankę miał nie tylko wymiar prestiżowy. Szło o decydujące starcie, jakiego szukał Napoleon. O wojnę z Rosją. Druga wojna polska rozpoczęta. Pierwsza skończyła się pod Frydlandem i w Tylży. W Tylży Rosja zaprzysięgła wieczny sojusz z Francją i wojnę z Anglią.

Pokazano wszystkie 4 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.