Napoleon i Polacy

Tymczasem we Francji odcina się głowy królom, arystokracji, a później i rewolucjonistom. Właśnie w 1793 roku na Szafocie giną król Ludwik XVI, a później jego małżonka Maria Antonina. Tymczasem młody republikański oficer z Korsyki wsławia się w walkach wojsk rewolucyjnych o Toulon i zostaje generałem. Ma raptem 24 lata. Wkrótce losy jednego z najważniejszych ludzi w historii Europy zaczną się splatać z losami Polaków. Legenda głosi, że już jako dziecko Bonaparte miał w klasie szkoły wojskowej w Brienne-le-Château polskiego kolegę. Miał nim być jego rówieśnik Władysław Franciszek Jabłonowski, późniejszy uczestnik Powstania Kościuszkowskiego, a jeszcze później także generał Legionów utworzonych we Włoszech przez Jana Henryka Dąbrowskiego.

Sformowana w porozumieniu z polskimi organizacjami w Paryżu, wzmocniona uchodźcami, dezerterami oraz ochotnikami, pierwsza z Legii utworzonych w ramach Legionów Polskich wyruszyła w styczniu 1797 roku jako część Armii Republiki Lombardzkiej. Dowódcą tej formacji został znany nam doskonale generał Jan Henryk Dąbrowski. Mundury i sztandary były w tych formacjach zbliżone do polskich. Polski był też język komend i stopnie wojskowe. W maju 1797 roku w szeregach Legionów stanęło około 7 tysięcy żołnierzy. Dąbrowski wprowadził w Legionach nowoczesny system dowodzenia. Zniósł kary cielesne, awansował również żołnierzy niemających pochodzenia szlacheckiego, uczył czytania i pisania, wreszcie interesował się patriotycznym wychowaniem żołnierzy, w tym m.in.

Wątek walki w koloniach czy pomocy we francuskich podbojach jest jednym z najsmutniejszych rozdziałów w polsko-napoleońskiej historii. Krew przelana dla imperium. Wróćmy do wspomnianego już wcześniej szkolnego kolegi Bonapartego. Władysław Franciszek Jabłonowski był jednym z tych Polaków, którzy przelali swoją krew walcząc z buntem niewolników na Haiti. Tam bowiem trafiła część legionistów z oddziałów formowanych przez Jana Henryka Dąbrowskiego. Dlaczego tak? Czy to niegodziwość i skrajny cynizm francuskiej polityki? Niewątpliwie tak. I taka też była cena, jaką Polacy musieli zapłacić za wejście do imperialnego projektu Napoleona.

Są to bowiem właśnie miesiące tej wojny. Jej finałem był traktat tylżycki i utworzenie Księstwa Warszawskiego. Prowadzących do tego sukcesu oblężeniu Gdańska i w walkach pod Tczewem brali udział Polacy. Między innymi grupa wojsk pod dowództwem generała Jana Henryka Dąbrowskiego utworzona z połączenia Legii Północnej i Legii Poznańskiej. Pierwsza z tych formacji powstała pod koniec 1806 roku na polecenie Napoleona, który nakazał tworzyć oddziały złożone z Polaków służących w armii pruskiej, wziętych do niewoli lub z dezerterów. Jej organizatorem był generał Józef Zajączek, wspomniany już przeze mnie wcześniej, weteran wojny polsko-rosyjskiej 1792 roku i powstania kościuszkowskiego Jakobin, ale i uczestnik kampanii włoskiej i wyprawy egipskiej.