Mentionsy Mentionsy
Pod Zielonym Smokiem
Pod Zielonym Smokiem

Odcinek 090 – Wywiad z prof. Nickiem Groomem

11.06.2025 ·1 godz 26 min

Zapraszamy na wywiad z Nickem Groomem, autorem niedawno opublikowanej w Polsce, bardzo pozytywnie przyjętej książki "Tolkien w XXI wieku. Co dziś znaczy dla nas Śródziemie". W rozmowie omówimy różne adaptacje i czego nam w nich brakuje, podyskutujemy o różnicach w fandomach tolkienowskich pomiędzy Europą a Azją i oczywiście porozmawiamy o samym procesie powstawania najnowszej książki Profesora. Głosu do dzisiejszego odcinka użyczył nam Paweł Hekman.

To dla nas ogromny zaszczyt. Dziękujemy jeszcze raz. Myślę, że możemy przejść do naszych tradycyjnych pięciu pytań, ponieważ zawsze, gdy mamy gościa specjalnego w naszej gospodzie, zaczynamy właśnie od nich i jesteśmy bardzo ciekawi twoich odpowiedzi. To może zaczniemy. O, pierwsze pytanie jest akurat moje. Profesorze, pierwsze pytanie brzmi, od kiedy czyta pan książki Tolkiena? Okej, po raz pierwszy zetknąłem się z Hobbitem, gdy byłem w szkole. Miałem 8 lat, a w naszej klasie odbywał się konkurs czytelniczy. Jeden z moich kolegów przeczytał nagło z pierwszą strony i pomyślałem, to brzmi świetnie. Zdobyłem własny egzemplarz, ale książka była ciągle wypożyczona ze szkolnej biblioteki, więc przez jakiś czas nie mogłem jej dorwać.

Myślę, że nie warto wybierać nikogo innego, Legolasa czy Gimiego. To nie byłoby to samo. Ciekawym pomysłem byłoby wysłać Aragornę jako spadkobiercę Isildura i zobaczyć, czy też poniesie porażkę. Ta misja należała do hobbitów, ale ufam, Frodovi i Samowi bardziej niż Pippinowi. Dużo rozmawialiśmy o tym pytaniu, a wielu naszych gości wspominało na przykład Glorfindela, Luthien, a nawet, o właśnie, czy ktoś wspomniał Gwaihira jako najmądrzejsze rozwiązanie? Tak, oczywiście. Wydaje się, że na przestrzeni pierwszej księgi, jak opuszczają Rivendell, to Saruman kontroluje niebo, ale później pojawiają się na zbóle na latających bestiach.

które celowo zostały obsadzone z uwzględnieniem różnorodności rasowej. To temat, nad którym sam pracuję naukowo. Napisałem kilka wystąpień konferencyjnych, a także wspominam o tym krótko w swojej książce. Sądzę, że pojęcie rasy w twórczości Tolkiena często bywa mylone. On w rzeczywistości pisał raczej o różnych gatunkach. Nie można przecież powiedzieć, że elfy to inna rasa ludzi, ponieważ żyją wiecznie, Są telepatyczne, chodzą po śniegu bez pozostawienia śladów. To istoty zupełnie od nas odmienne. Wśród ludzi też są różne rasy, są także różne rasy hobbitów. Trzeba więc ostrożnie posługiwać się tą terminologią. Ale to temat, o którym można tu w Macau rozmawiać na bardzo inteligentnym poziomie i moi studenci świetnie sobie z tym radzą.

No i tak, mamy Władcę Pierścieni. ale niestety nie mamy żadnej innej ukończonej powieści Tolkiena. Hobbit to książka dla dzieci i jak bardzo pasuje do narracji Władcy Pierścieni, no o tym można by dyskutować całymi godzinami. Zarówno w swojej książce, jak i w naszej rozmowie mówi pan o tym, że traktuje adaptację Tolkiena bez uprzedzeń. Moim zdaniem to świetne podejście, ale jesteśmy nadal bardzo ciekawi pana osobistej opinii na temat filmów Petera Jacksona. Czy są tu jakieś zmiany, które szczególnie się panu nie spodobały, albo odwrotnie, takie, które pan uważa za trafione?

że nie możesz wracać i wszystko będzie inaczej. Musisz tylko poczuć, że to nie jest tak źle, jak dzieje się w Hobbitach. I to podkreśla fakt, że Frodo, ze wszystkich, nie może wracać. Musi wyjechać do Middle Earth w końcu. Mam nadzieję, że dzięki takim projektom jak Polowanie na Golluma i innym tego typu adaptacjom pojawi się szansa, by jakiś reżyser zmierzył się z porządkami w Shire jako osobnym projektem. Myślę, że to byłoby naprawdę interesujące.

To jest naprawdę doskonały przykład kompozycji i aranżacji. Każdy, kto gra na jakimś instrumencie, prędzej czy później próbuje zagrać jakiś temat z filmu. Tak, sama swojego czasu kupiłem sobie flet i próbowałem zagrać temat z Concerning Hobbits. Nie pożął mi najlepiej, ale tak jak mówiłeś, każdy chciałby spróbować. Rozmawialiśmy już dużo o nadchodzących wydarzeniach, polowaniu na Goluma, kolejnym sezonie Pierścieni Władzy i tak dalej. Chcielibyśmy teraz zapytać o książkę. Czy planuje Pan przygotować kolejne trzecie wydanie zawierające te wszystkie nowości?

A wracając do polskiego tłumaczenia, wydaje mi się, że jest bardzo dobre. W Polsce mamy trzy różne tłumaczenia Hobbita i trzy tłumaczenia Władcy Pierścieni, także wiąże się z tym już teraz sporo pracy i porównań między nimi. Mamy naprawdę dobrych tłumaczy wyspecjalizowanych już w Tolkienie i wydaje mi się, że te prace widać w przekładzie twojej książki. Nie wiem, jakie jest twoje zdanie? I ja tak naprawdę nie widziałem jeszcze kopii polskiego tłumaczenia. Macie może przy sobie? Ja tu nie mam, a ja mam w innym pokoju.

W następnym odcinku wracamy z powrotem do Hobbitów i zajrzymy pod rozbrykanego kocyka. W końcu wracamy po dwóch tygodniach przerwy do Froda i kompanii. Także do usłyszenia za tydzień.

Pokazano wszystkie 8 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.