Odcinek 088 – Prezenty spod Kurhanów
Tom Bombadil pomaga Hobbitom wrócić na właściwe tory i odprowadza kompanię na granicę swojej dziedziny. W międzyczasie dowiedzą się paru ciekawostek o kurhanach oraz o swoich kucykach. Czas na ostatni odcinek poświęcony rozdziałowi “Mgła na Wyżynach Kurhanów”.
Praktycznie już później nie spotkamy go w książkach, na łamach kart Władcy Pierścieni, ani później wydanych książek dotyczących legendarium, no poza oczywiście przygodami Toma Bombadila. Ale zanim, mamy jeszcze jedno szybkie pytanie, na które chcielibyśmy odpowiedzieć. Nasz słuchacz Wizard Palando napisał... Czy waszym zdaniem to czarnoksiężnik wpuścił do kurhanów jakieś randomowe duchy? Tak, jest dokładnie w pytaniu. Czy też ożywił tych zmarłych władców, którzy byli tam pochowani, tak? No i tak, to mówiliśmy o tym w poprzednim odcinku. Jest kilka materiałów źródłowych, które... Odpowiadają na to pytanie, natomiast po pierwsze, no Tolkien był katolikiem, a to oznacza, że jakby nie przyszłoby mu do głowy pozostawić duszy, duszę zmarłych bez opieki, prawda, bez możliwości odejścia w pokoju, prawda.
Jest też taka możliwość, na przykład wiadomo, że pierścieni władzy było znacznie więcej niż tylko te, o których tak ogólnie mówimy, czyli siedem krasnoludzkich, trzy elfickie, dziewięć ludzkich i ten jeden główny. Były jeszcze pomniejsze pierścienie. Być może przy pomocy tych pierścieni zostali zniewoleni inni ludzie, którzy nie byli tak potężni jak na zgóle, ale zostali wykorzystani na przykład do takich celów. Lub też Majarowie, to też jest upadli Majarowie, tak jak wielu Majarów było, którzy przeszli na stronę Saurona, a wcześniej Morgota. Tak samo tutaj właśnie któryś z takich pomniejszych Majarów mógł być tym duchem, tym upiorem. To jest też jedna z opcji. Ale pozwól, że cię tak jeszcze wypytam. Wcześniej Mary mówił, że pamięta jak nocą, bo śnił, pamięta jak nocą dopadli ich i pokonali ludzie z Karndurn.
Taka jest jakby tutaj najbardziej popularna odpowiedź na to. Oczywiście ja nie wiem, czy to jest dobra czy zła odpowiedź, bo nie ma odpowiedzi gotowej, natomiast tak możemy przypuszczać, że właśnie któryś z tych przedmiotów, który Mary miał na sobie przywołał te wspomnienia. były w nim ukryte te właśnie moment śmierci tego bohatera, tej osoby, która właśnie nosiła ten sam przedmiot, który później nosił Mary przez chwilę. No to jakoś jest w stanie mnie przekonać, ale też się właśnie tak zastanawiałam nad tym, kto to mógł być. Na pewno wydaje mi się, że się zgadzamy, że to nie byli ożywieni władcy, czyli takie zombie, w stylu zombie, tylko to były jakieś duchy, czy tam upiory właśnie, bardziej.
Musicie im wybaczyć, bo choć mają wierne serca, nie zostały stworzone do tego, by stawiać czoło grozie upiorów kurhanów. Teraz wróciły do was i przyniosły wszystkie wasze yuki. Tak, i w pierwszej kolejności zajmiemy się piosenką, bo dowiadujemy się, na jakie polowanie wrócił Tom. Otóż poszedł polować na kucyki. I mamy... Bardzo ciekawe imiona kucyków. Bardzo ciekawe. Tak, i tutaj będzie trzeba oczywiście skonfrontować je z oryginałem, bo mamy różne tłumaczenia i same nazwy też są ciekawe. Więc posłuchajcie, jak to brzmiało w oryginale, a później przeanalizujemy te imiona. Hey, now, come home now. Whither do you wander? Up, down, near or far, here, there or yonder?
Sharp ears, wise nose, swish tail and bumpkin. White socks, my little lad, and old fuzzy lumpkin. Czyli już widzicie, że mamy nazwy, właśnie imiona kucyków, które nadał kucykom Tom. No i zaczniemy od pierwszego. Sharp ears. Sharp, ostre ears, uszy. Czyli ktoś kucyk o... Ostro uchy pasuje tutaj, prawda? Ostro uchy pasuje. pasuje. Następnie mamy wise nose, wise, mądry nose, czyli o takim mądrym nosie, czyli obdarzony doskonałym węchem. I tutaj też mamy mądro nosy. Może, Kasia, od razu będziemy podawać, jak tłumaczy pozostałych nasi tłumacze i w porównaniu do fronców.
Jeśli chodzi o Sharpies, froncowie zastosowali ostro uchy, skiepniewska uszko, a łodziński czujne ucho. Natomiast jeśli chodzi o wise nose, mamy tutaj mądro nosy, Nos, po prostu nos i sprytny nos. Sprytny nos u Łodzińskiego. Później mamy swish, tail. Swish to jest machać, śmigać, smagać, a tail to ogon. Czyli tutaj u Franców mamy ogon po prostu, u Skimniewskiego ogonek i u Łodzińskiego też ogonek. Tak, następny jest troszkę bardziej skomplikowany. Tak, następnie mamy bumpkin i tutaj na podstawie The Reader's Companion sprawdziliśmy i jest to najprawdopodobniej z średnio niderlandzkiego języka pochodzi słowo.
Jest tam takie słowo bommekeen i to znaczy mała baryłka oznaczające osobę okrępej w budowie ciała. Kolokwialnie jest też używana do osób, była też używana do osób i zwierząt takich głupkowatych. Postrzelonych. Tak, więc bumpkin. I jak to było przetłumaczone? Francowie zastosowali tutaj gapa. Skimniewska nie przetłumaczyła tego imienia, czyli mamy tylko cztery imiona kucyków wytłumaczone, przetłumaczone przez Skimniewską, natomiast Łoziński zastosował tutaj ćwoczek. Bardzo fajny ćwoczek. Dobra, idźmy dalej. kucyk hobbitów, to jest white socks, white białe, a socks skarpetki.
I tutaj u fronców mamy maluch, co w skarpetkach białych. Tak, bo tutaj w tekście oryginalnym jest to rozwinięte, prawda? To nie jest tylko właśnie white socks, tylko zawsze jest jeszcze dopisane jakby charakterystyka dokładna tego Tak, jest my little lad, to znaczy mój mały kompaniom, przyjacielu, coś takiego. Tutaj nie do końca wiem, czy to się zwraca się do słuchaczy, czy do samego kucyka. Wydaje mi się, że do kucyka. Tak, to wygląda bardziej jak do kucyka. U Skimieski mamy z białym kopytkiem czy to jest kontynuacja, ale z białym kopytkiem, białe kopytko. No i u Łodzińskiego skarpetka, u pęcin biel. To rozwinął jakby Łodziński, że skarpetka właśnie chodzi o pęciny, czyli jakby pęciny to są końcówka, dolny kończyn, tak?
Tak, poniżej. U koniowatych. Tak. Jestem specjalistą od koniowatych, bardziej jak Kasia, także... Dobra. I ostatnie, to jest ten nowy kucyk, który pojawia się po raz pierwszy. To jest kucyk należący do tomobobadila. Tak. I jego imię to jest Fatty Lampkin. Fatty, gruby, grubasek, a lamp na podstawie di. To są jakby dwa człony, lamp i kin, tak? Czyli musimy to rozdzielić. A compact mass of no refined shape, a kin, to jest przyrostek zdrabniający po prostu, więc mamy lamp kin, a jeśli chodzi o lamp, to jest masa bez zdefiniowanego kształtu, więc pulpety.
Dokładnie. Pulpet pasuje. Mamy właśnie pulpet, pulpet dwa razy, czyli zarówno w Froncowie, jak i z Gimniewska oraz u Łosińskiego, bo oczek jest tutaj ten ostatni, ostatni kucyk. Tak, więc Tom wraca z właśnie tymi kucykami, a co robią hobbici? biegają nago, tak? Zgodnie z poleceniem. Polecenia Toma są bardzo jakby bardzo skrupulatnie realizowane, prawda? Wszyscy słuchają tego, co mówi Tom i robią to, co on każe. Tak, dokładnie. I to nie tylko hobbici, ale też drzewa, stery, wierzbin, tak? Natura. Tak. Więc hobbici biegają, później się wylegują na słońcu. To wszystko jest efekt leczenia słońcem, bo tutaj to słońce jest przedstawione właśnie jako takie lekarstwo, prawda?
Dokładnie. Widać wyraźnie, że hobbici czują się lepiej i tak dalej, prawda? I jest to motyw wykorzystywany w wielu wierzeniach pierwotnych, między innymi u Celtów, u wierzeniach celtyckich. Natomiast co dzieje się dalej? No Tom wraca, prawda? Prowadzi kucyki, idealnie w karnie wrzątku sobie idą. No i oczywiście tutaj dowiadujemy się, że te imiona, które zostały w piosence zaprezentowane, to są imiona nadane przez Toma, a nie Mary'ego. Mary nigdy nie nazywał ich po imieniu. I to jest w ogóle dziwne dla mnie, bo właśnie w tekście jest powiedziane, że Mary nie nadał im imion wcześniej, a był ich właścicielem i posiadanie pięciu kucyków i nie nadawanie im imion, kiedy każdy wymaga jakiegoś tam troski, oporządzenia i tak dalej, bo jest nawet logistycznie skomplikowane, no bo jakoś się trzeba do nich odnosić, że jeden już dostał kolację.
No, też tam ich było dużo, więc to by było jakby, to by było też trochę takie zaburzające równowagę w historii. Tak, wydaje mi się, ale tutaj jakby to, to takie wtrącenie, że Mary nigdy ich nie nazwał jest po prostu takie na miejscu w moim sensie. Dziwne, nie? Dziwne, nie pasuje. Tak. Ale jeśli chodzi o te imiona, to tu jest ważniejsze, to to jest ten kolejny przykład mocy Toma, bo nadał te imiona kucykom i one już zawsze pamiętały te imiona i reagowały na nie. Więc to jest tak naprawdę ważne w tym wydarzeniu. w tej całej sytuacji, jest powiedziane, że słuchały ich do końca swoich dni. Tak, ale to jest jednocześnie, same te słowa, które tu padły, że słuchały do końca swoich dni, jest taką ciekawostką, bo powstaje pytanie, kto napisał te słowa w tym momencie, prawda?
zwraca się do nas, do współczesnych czytelników, po to, żeby nam wyjaśnić zjawisko zaistniałe w książce, w fabule, książki, którego byśmy inaczej nie zrozumieli, jeśli byśmy nie mieli przykładu z życia naszego, z naszych czasów. Więc to jest takie fajne, że mamy wiele, wiele warstw narracji. Jeszcze dodatkowo dochodzą narracje przeprowadzone przez osoby trzecie, które są cytowane. Na przykład, nie wiem, naradził Ronda Gandalf, będzie bardzo długo opowiadał o swoich przygodach, prawda, i wtedy narracja jest w pełni oddana jemu, czyli to on wtedy prowadzi narrację. Ciekawe i warto obserwować narrację w ogóle w Oładce Pierścieni. Tak. Wracamy do kucyków. Wracamy do kucyków. Okazały się mądrzejsze od swoich panów. Nawet, nawet Bumpkin, tak, czyli ten ćwoczek albo Gapa zachował się lepiej niż chubici, prawda?
I jeszcze ten pierwszy, no zaraz zobaczycie, bo to pierwsze też zostało wykorzystane w jednej z autopsacji. I got things to do, he said. My making, my singing, my talking and my walking and my watching of the country. Tom can be always near to open doors. I tutaj u fronców możecie zwrócić uwagę w tym wymienianiu czasowników. Pominęli making. Po polsku to przyjmowało wiele mam rzeczy do zrobienia, zaznaczył na koniec. Muszę chodzić, śpiewać, opiekować się okolicą. A w oryginale mamy I've got things to do, he said. My making, my singing, my talking, my walking, my watching of the country. I to making jest pominięte u Franców, a jest bardzo ważne, zwłaszcza w odniesieniu do Toma.
W istocie poezja postrzega się jako dzieło rzemieślnicze, produkt ludzkiego tworzenia. To jest mniej więcej taka definicja, albo inaczej odpowiedź na pytanie, dlaczego making łączy się z poezją, prawda? Czyli tutaj mamy to, mówiąc making, nie ma na myśli, że będzie, nie wiem, coś tworzył, prawda, coś wyrabiał, jakieś produkty, czy swoimi rękoma, tylko właśnie mowa o poezji, o śpiewaniu, o mówieniu, o uczestniczeniu w procesie tworzenia przez właśnie, przez wypowiadanie słów. A w języku polskim też mamy ślad po tym powiązaniu, ponieważ mówi się, że poezję się tworzy, prawda, w języku polskim, czyli właśnie making. A wiadomo, wiersze, piosenki, poematy można napisać, ale poezję jednak się tworzy, prawda?
To jest takie pozostałość po tym właśnie połączeniu poezji z tworzeniem. I zobaczmy, jak to przetłumaczali inni tłumacze, czy zawarli to słowo making, czy nie. Łuski-Bniewski. A mam mnóstwo roboty, rzekł. Muszę się krzątać, muszę śpiewać, gadać, wędrować, strzec okolice. Czyli mamy krzątać się jako... Ja myślę, że gadać, gadać to jest kluczowe, wiesz, to czego nie mieli Francowie, a właśnie to gadanie jest tutaj odpowiednikiem tego making w znaczeniu poezis, tak, czyli... być może wtedy zakładamy, że kolejność jest obrócona, bo tam mamy my talking, czyli talking, no to będzie gadanie.
To by się zgadzało jakby ilością. Więc tutaj też raczej pominęła. Aha, okej. Racja, racja. Tak, no i Głozińskiego mam własne zajęcia, mruczał pod nosem. Śpiewanie, tańczenie, gadanie i doglądanie wszystkiego. Więc tutaj też mamy pominięte. Pominięte, tak. No wydaje się, że najbardziej sensowne jest to, że Tom musi się opiekować okolicą oczywiście swoją, którą jakby, którą jest w jego zakresie, ale opiekuje się przez śpiewanie i tworzenie poezji, tak, przez słowa. No a wiemy, że tak powstała cała Arda, prawda? Czyli jest to istotna myśl, która warto, żeby kiełkowała w waszej głowie, ponieważ Tom jest powiązany z muzyką, która tworzyła naszą Ardę. Tak, no i tutaj hobbici bardzo z radością przyjęli, że Tom będzie im towarzyszył.
No i mamy tutaj powiedziane, że została stworzona przez ludzi z Westernesse. Westernesse to jest nazwa wyspy Numenor w języku Westron, tak? Czyli Numenor to Westernesse w języku Westron. I zostały stworzone do walki z czarnym władcą. I tu oczywiście chodzi o Saurona, a nie Morgotha, ponieważ ludzie z Westernese walczyli nie z Morgothem, tylko z Sauronem, prawda? Morgotha jeszcze wtedy nie było na świecie. A jeśli chodzi o króla Karndum, pamiętamy, że Karndum było stolicą Angmaru, czyli tego królestwa, gdzie czarnoksiężnik, wódz Nazguli, obecnie znany pod imieniem wódz Nazguli, zarządzał tym królestwem i tam była stolica, więc tutaj to się wszystko wiąże, tak? I tu jest ważny fragment. Tom mówi o tych ludziach, o tych ludziach z Westernesa, którzy to wszystko zrobili i walczyli swojego czasu właśnie z czarnoksiężnikiem Zagmaru.
Ale tak jak już powtarzamy wielokrotnie, nic nie musicie, ponieważ sam podcast nadal będzie się ukazywał w takiej samej formie jak dotąd, czyli absolutnie za darmo. W końcu w pierwszej kolejności jesteśmy fanami Tolkiena i tworzymy z czystej pasji. Nadal zapraszamy też na naszego Instagrama i Facebooka, gdzie regularnie wrzucamy posty uzupełniające do aktualnych odcinków. Natomiast na naszej stronie internetowej znajdziecie linki do wszystkich odcinków wraz z przepisami oraz ogromny Tolkien Ozbiór, czyli naszą bibliotekę książek, z których korzystamy tworząc podcasty. Zachęcamy również do wspierania nas na wszystkich kanałach, na których nas obserwujecie. Wasze polubienia, oceny czy recenzje sprawiają, że jesteśmy jeszcze bardziej zauważalni, a to z kolei przekłada się na kolejnych fanów Tolkiena dołączających do naszej gospody. A w efekcie mamy jeszcze więcej ciekawych dyskusji, pytań i komentarzy, które nie tylko pomagają nam się rozwijać, ale są też dla nas prawdziwym motorem napędowym.
Tak, mamy w zasadzie dwa długie kapity, które tutaj przeczytaliśmy. W pierwszym z nich tak naprawdę dopiero w tym momencie hobbici zrozumieli, że gość nie zbył znacznie dalej niż im się zdawało wtedy, kiedy byli na życiu. Tak, no bo oni na początku myśleli, że ta linia drzew to jest już gościnie, co się okazało, że tak naprawdę nawet jeśli nie ulegliby tym urokowi upiorom Korhanów, to tak czy inaczej nie dojechaliby tam w ciągu poprzedniego dnia. Tak, no i dojeżdżając do tego właśnie, do tej linii, którą widzieli, to była linia krzaków i zarośli, tłumaczą tutaj froncowie, że był tam rów, a w rzeczywistości jest fosa. W dalszym fragmencie jest już użyta fosa, natomiast żebyśmy mieli jasność, to jest fosa, to jest nie rów, czyli jakiś tam przypadkowy strumyczek, który sobie płynie, tylko to jest wytwór o przeznaczeniu obronnym.
Takie smutne wspomnienia Toma. Czyżby uczestniczył czynnie w tych wydarzeniach? Być może. Być może, być może pamiętał. Tutaj mamy te takie przebłyski pokazujące nam, że Tom wie coś więcej. Tak jak było z tą broszą, tutaj z tą granicą. No mamy z tego sporo w całym tym rozdziale. Tak. I słuchajcie, do wieczora jechali po otwartym terenie, zanim dojechali do Gościńca. No i tutaj świadczy to, jak błędna była ich ocena z poprzedniego dnia, prawda? Jak daleko było do Gościńca tak naprawdę. To też świadczy o nieznajomości terenu, bo nikt z nich nie był w tych okolicach, oni je znali z map, Mary przynajmniej znał te tereny z map, czy może Frodo też, ale nikt nie był tak daleko poza granicami Shire w zasadzie, więc tym bardziej tutaj.
Tak, ale jeszcze tutaj jakby jak jesteśmy na tym fragmencie, to posłuchajcie jak to brzmi w oryginale, bo tutaj właśnie mamy wspomniany właściwie pierwszy raz ten czarny... Wcześniej Mordor był użyty przez Gandalfa, ale czarny kraj nie. ... Dokładnie, ale w odniesieniu do samych jeźdźców, tak? No bo nadal nie wiemy, kim są jeźdźcy. Tak naprawdę. Tak naprawdę dla froda, nie? Że to są czarni jeźdźcy, pochodzą z czarnego kraju. Tak, ale posłuchajcie, jak to jest w oryginale. Tom... Czyli mamy właśnie black land i w oryginale to oznacza czarny kraj i to jest tłumaczenie na wspólną mowę słowa mordor.
Mord czarny, mroczny, a dor to suffix oznaczający krainy. Już o tym też mówiliśmy. Mamy gondor, eriador, mordor. Tak. Tak, więc... Wyjaśnialiśmy to w odcinku, w odcinku dotyczącym rozdziału Cień Przeszłości, prawda? Natomiast same te słowa są takie pokrętne, jeśli chodzi o to, co mówi Tom. Można to dwukrotnie, po dwakroć różnie rozumieć, interpretować, prawda? W pierwszej wersji mamy, że możemy przypuszczać, że Tom nie jest panem czarnych jeźdźców, bo aktualnie znajduje się Tom poza swoją krainą, a gdyby w niej był, to umiałby nad nimi panować, tak? Tak można to zinterpretować. No ja bym dodała, że tutaj gdyby jeszcze jeźdźcy też tam byli. Tak, tak, tak. Żeby to się odbywało na jego terenie, to miałby przewagę, prawda?
A jeśli chodzi o Butterbur, dowiemy się, że nazwiska w Brie mają jakieś konotacje, albo często mają konotacje z nazwami roślin. Podobnie jest w wypadku Butterbara. Jest to potoczna nazwa kwiatka o łacińskiej nazwie Petacillas surpius, albus albo hybridus. Czyli mamy trzy wersje tej rośliny. Te wersje występują w Europie, powszechnie, także w Anglii. Po polsku nazwa tego kwiatka to lepiężnik, biały, górski, ma grubą, mieścistą łodygę i olbrzymie liście wyrastające bezpośrednio z kłącza. Rozwijają się dopiero po przekwitnięciu kwiatów i drobne kwiaty są zebrane w koszyczki, a te w grona na szczycie
Bardzo charakterystyczne kwiatki. Dużo ich jest na łąkach albo właśnie na granicach lasu. Tak, wrzuciliśmy to zdjęcie, więc możecie zobaczyć. Tak, znajdziecie na naszym Instagramie zdjęcie tego kwiatka. Tak, więc Butterbur to lepiężnik. Przecież maślak też fajnie brzmi, prawda? Tak, bo Butter, no to mamy tutaj nawiązanie do masła, ale to w języku angielskim, ale to jednak nie to znaczy, nie? Więc piwowar lepiężnik. nasze tłumaczenie. Może tytuł odcinka. Piwo, warle, piążnik. Dobrze. I wracamy do tekstu. W kolejnym fragmencie Bombadil zaleca, żeby nie spali dłużej niż jedną noc, żeby jak najszybciej opuścili Bry i ruszyli dalej. I ten właśnie cytat końcowy, prawda?
Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.