Neurobiologia regeneracji emocjonalnej

Dlaczego jestem zmęczona, chociaż odpoczywam? Zaczynam od tego pytania dzisiaj, bo słyszę je dość często od słuchaczek, od uczestniczek moich kursów, od znajomych. Może znasz to uczucie, był weekend, był urlop, był wieczór tylko dla siebie, a rano wstajesz i czujesz, że wcale nie jesteś zregenerowana czy zregenerowany. Jakbyś próbowała nalać wody do sitka. Energia gdzieś wycieka. Nie wiadomo gdzie. I prawdopodobnie regeneracji emocjonalnej nie było wcale. Dziś chcę zaproponować Ci inną perspektywę patrzenia na regenerację. Nie kolejną technikę relaksacji, nie listę rzeczy do zrobienia, ale coś, co buddyjska tradycja zna od 2,5 tysiąca lat.

Witaj, tu podcast Pełne Serca, a ja nazywam się Ela Compton. Barbara Fredrickson, psycholożka z Uniwersytetu Północnej Karoliny, przez lata badała, co buduje trwałą odporność psychiczną. Jej teoria poszerzania i budowania mówi, że pozytywne emocje nie są tylko przyjemnym skutkiem ubocznym dobrego życia. są mechanizmem odbudowującym zasoby. Zasoby uważności, poczucia sensu, więzi społecznych, odporności na choroby, odporności emocjonalnej. I to jest ważne rozróżnienie i w pewnym sensie odwrócenie tego, jak potocznie postrzegamy ten proces.

Mogę odpocząć, jeżeli skończyłam zadania z mojej listy. Mogę być dla siebie miła, jeżeli nie popełniłam błędu. Meta to jest coś innego. To jakość, która nie pyta o zasługę. Która zaczyna od prostego faktu, istniejesz, więc życzę Ci dobra. Istnieję, więc życzę sobie dobra. Co mówi nauka? W 2008 roku Fredrickson i jej współpracownicy przeprowadzili eksperyment, który zmienił sposób myślenia o medytacji miłującej dobroci.

oraz liczba objawów chorobowych spadła. Ta medytacja kochającej życzliwości, medytacja meta, to właśnie są życzenia miłości, radości, wdzięczności, spokoju, nadziei dla innych i dla nas samych. Co ważne, efekty tego eksperymentu nie były bezpośrednie. Czyli to nie było tak, że ktoś praktykował i od razu czuł się lepiej. Emocje stopniowo budowały zasoby. Czyli ta praktyka przez 7 tygodni budowała zasoby, które to przekładały się na satysfakcję z życia i również mniej objawów depresji na przykład.

Mechanizm więc był pośredni i właśnie dlatego trwały. Fredrickson opisuje to jako spiralę wznoszącą. Pozytywne intencje wyrażane w tej medytacji generują pozytywne emocje, pozytywny afekt, a ten buduje zasoby, które to umożliwiają nam jeszcze doświadczanie więcej pozytywnych emocji, a te znowu budują zasoby i to się tak napędza. Jak wygląda dokładnie ta praktyka? Klasyczna medytacja myta polega na stopniowym rozszerzaniu kręgu życzliwości. Zaczyna się od siebie, co dla nas bywa bardzo trudne, a następnie kieruje się życzliwość ku osobie bliskiej, następnie ku innym osobom i wreszcie wszystkim istotom.

Empatia bez dystansu wyczerpuje nas. Współczucie rozumiane jako troska z zachowaniem stabilności, uważności wzmacnia. To jest zaskakujące dla wielu osób, ważne zwłaszcza dla tych, którzy opiekują się innymi, czy to dziećmi, czy to rodzicami, czy przyjaciółmi w kryzysie. ale również, które zawodowo zajmują się opieką. Terapeuci, nauczyciele, lekarze, pielęgniarki. Karuna to nie jest branie na siebie cudzego cierpienia, to nie jest również bycie w empatycznym bólu,

Karuna, czyli współczucie, to jest bycie przy kimś, kto doświadcza cierpienia z otwartym sercem i z życzeniem, żeby ta osoba uwolniła się od cierpienia. I również z troską o siebie, ponieważ my również cierpimy w tej relacji. Bez wtapiania się w to cierpienie. Jak to ćwiczyć? Trzeba zacząć od siebie, bo z dobrymi życzeniami dla siebie mamy zazwyczaj największy problem. Łatwiej jest nam obdarzać innych życzliwością, wsparciem, troską, a zapominamy o sobie i zapominamy o tym swoim empatycznym bólu.

Możesz też skorzystać z praktyki kochającej życzliwości na moim kanale. Jest też praktyka kochająca życzliwość dla drogiej istoty. I to według mnie jest najlepszy sposób, żeby w ogóle zacząć praktykować meta i karuna, bo to są dwie połączone praktyki. Link do tej praktyki zamieszczam pod odcinkiem. Przechodzimy do trzeciej jakości. Nazywa się ona Mudita. I jak mówią nauczyciele buddyjscy, jest najtrudniejsza do zrozumienia.

Ale ta zdolność jest podatna na erozję przez rywalizację, przez to poczucie niedoboru, takie poczucie też toksycznego wstydu, że my jesteśmy niewystarczający. I ono bardzo często podkopuje nam możliwość cieszenia się z sukcesów innych. Uczciwie zaznaczę, że badań neurobiologicznych bezpośrednio dotyczących mudity jest mniej niż dla meta czy dla karuna. To jest obszar, który nauka dopiero zaczyna eksplorować. Korzystam tu z danych behawioralnych i klasycznych źródeł. To, co tradycja mówi o mudicie, czyli o tej radości z czyjejś radości, jest jednak psychologicznie bardzo trafne.

To jest umiejętność. Jest też powiązana z większą rezyliencją, wypornością emocjonalną i lepszą regulacją emocji, w tym mniejszym ryzykiem wypalenia. UPK jest szczególnie ważna dla osób, które się kimś opiekują, dla matek, ojców, osób, które pracują w zawodach pomocowych, wszędzie tam, gdzie emocje innych też stają się częścią naszego krajobrazu psychicznego. Bo bez UPK ta granica się właśnie rozmywa, zaczynamy wchodzić w czyjeś życie i żyć czyimiś emocjami. Z UPK, z equanimity, w równowadze możemy być z innymi, nie porzucając siebie.