S02E07 Romska historia Polski

I próbujemy to analizować i też właśnie bardzo często podejmujemy krytykę tego, co zostało już napisane, a co nie jest całkiem zgodne z tym, co my czujemy i to, co my wiemy na ten temat. Także to jest taka praca nasza badawcza, bardzo złożona, wielo właśnie aspektowa. I też jak uczestniczymy w różnego rodzaju rytuach, spotkaniach rodzinnych, To też Romowie sami są zaciekawieni naszą pracą. Co robimy? Dlaczego? Bardzo są zainteresowani tym też, że odkrywamy ich historię, że chcemy na przykład napisać o właśnie historii powstawania tych też, tych właśnie religijnych związków i o tym, jak na przykład powstał kościół Marantacha w Nottingham, który jest kościołem zielonoświątkowym stworzonym właśnie przez Romów.

Z takim sznytem środkowoeuropejskim czy bałkańskim. Tam jest dużo sklepów nie tylko tureckich, do czego jesteśmy w Niemczech często przyzwyczajeni, ale również bułgarskich. Na ulicach słychać język bułgarski, serbski, chorwacki, polski. Są różne szyldy ogłoszenia w różnych językach właśnie z Europy Środkowo-Wschodniej. Mieszka tam bardzo dużo Romów z tak zwanych krajów byłej Jugosławii, z Rumunii, z Bułgarii, ale również w Polsce, więc w całym tym takim kotłującym się wielokulturowym tyglu spotykamy również Romów z Polski, z różnych części, również z różnych grup romskich, więc może teraz powiedzmy trochę o tym. Ja, my z Moniką miesiąc temu byłyśmy w Anglii, w Nottingham i tam przez kilka dni spotykałyśmy się z przedstawicielami kościoła romskiego, zielonoświątkowego, ze społecznością.

Mieliśmy okazję rozmawiać i to też było bardzo ciekawe doświadczenie, bo poznałyśmy pastora, który formalnie jest pastorem, Bardzo często mówimy pastor, pastor, ale jednak niewiele osób ma takie uprawnienia, że tak powiem formalne, ma oficjalny numer. Co jest ciekawe w tym kościele romskim, że on został stworzony przez polskich Romów, ale bardzo aktywni są też Romowie z Czech, ze Słowacji, więc jakby nie ma znaczenia narodowość, ma znaczenie to, że są że są Romami. Nabożeństwa prowadzone są w języku romskim, ale z drugiej strony też mamy w społeczności problem taki, że nie wszyscy mówią w języku romskim, więc też w języku polskim.

Bardzo ciekawym doświadczeniem było doświadczenie, można powiedzieć, posługi, to znaczy wraz właśnie z pastorami mieliśmy okazję ulicami Nottingham Pomagać bezdomnym, to znaczy uczestniczyć w takich próbach nawiązania kontaktu, próbach nawracania, może to za dużo powiedziane, ale właśnie nawiązania kontaktu. Oni się interesują sprawami bezdomnych, chcą pomagać i to jakby to nie jest kościół romski, który jest skierowany tylko do Romów, tylko jest skierowany bardzo szeroko i bardzo prężnie się rozwijający. Tak, może jeszcze tutaj dodam, że też bardzo ważna w tym kościele jest też pozycja kobiet.

One mają duże znaczenie i mają też swoje spotkania. Jak w kulturze romskiej, no mamy też tak, że nie zawsze wszystkie tematy, które dotyczą kobiet możemy mówić na forum, na którym są mężczyźni. Więc została dla nich stworzona odpowiednia przestrzeń, gdzie mogą się spotykać, uczyć czytać Biblię i właśnie te swoje problemy rozwiązywać w swoim własnym gronie. Też kościół zielonoświątkowy bardzo mocno działa nie tylko wewnątrz Wielkiej Brytanii, ale też w Polsce. Ponieważ przyjeżdżali i to jest ewangelizacja, niesienie Słowa Bożego do Romów mieszkających na południu Polski, ale też mają kontakty z Kościołem, właśnie jak Ela wspominała, z Romami ze Słowacji, więc z Kościołem Zielonoświątkowym na Słowacji.

I tam też niesiona jest pomoc dla Romów i też wspierają Romów uchodźców z Ukrainy w tym trudnym czasie. Więc ta sieć też i to transnarodowe życie, można by powiedzieć, wyznawców Kościoła Zielonoświątkowego Romów jest ogromnie ważna i szeroka i też powoduje to, że Romowie Mają taką wspólnotę, tworzą wspólnotę romską, można by powiedzieć narodową w Kościele. To jest taki nieformalny wspólnotowy charakter ma też Kościół. I tu mamy doskonały przykład właśnie tej naszej tytułowej romskiej transnarodowości, transnarodowego życia Romów, tych spotkań różnych grup Romów, zarówno z Polski, jak i z innych krajów, do których to spotkanie dochodzi w sytuacji migracyjnej, tak, w Wielkiej Brytanii, bo tutaj Monika wspomniała, że są to Romowie i z Polski, i ze Słowacji, z Ukrainy, więc jakby

Ta sytuacja migracyjna w jakimś stopniu też sprzyja intensyfikacji kontaktów pomiędzy różnymi grupami Romów, a gdzieś nad tym wszystkim jeszcze mamy tą religię i rolę różnych kościołów. Która ma taki ponadnarodowy charakter i łączy diasporę romską na rozrzuconą właśnie po Europie czy nawet po świecie. Tak, tak. Tematyka kościoła zielonoświątkowego w transnarodowym kontekście właśnie Romów i partycypacji Romów i przemian kulturowych i tak dalej jest niezmiernie dobrze opisana i popularna wśród badaczy w Europie Zachodniej. To jest niezwykłe to, że w ogóle na ten temat nie ma nic w kontekście polskim