Mentionsy Mentionsy
Kryminatorium w RMF FM
Kryminatorium w RMF FM

Misja specjalna: Cel: Berlin

30.05.2023 ·12 min 22 s · 7 rozdziałów
3:43 · Zamach na stacji S-Bahnhof 1

W skład tej nielicznej, ale bardzo operatywnej komórki wchodzili żołnierze świetnie znający język niemiecki oraz stosunki panujące w głębi Rzeszy. Odważni, zdecydowani na wszystko, należycie przeszkoleni w zakresie posługiwania się materiałami wybuchowymi. Pisał Aleksander Kunicki, oficer wywiadu AK znany pod pseudonimem Rajski. Zagralin, a szerzej KOSA-30, bo taki kryptonim miała Organizacja Specjalnych Akcji Bojowych od grudnia 1942 roku, była pomysłem generała Stefana Roweckiego. Togrod decydował, gdzie i kiedy zostanie wykorzystany oddział. Zadanie KOSY, pisał Kunicki, polegało na przeprowadzaniu odwetowych akcji terrorystyczno-likwidacyjnych wymierzonych przeciw niemieckiemu okupantowi. Drugim ważnym zadaniem Kosy 30 były akcje dywersyjno-sabotażowe, głównie na kolei.

5:16 · Aktywność Zagralinu 1

Według meldunków AK zginęło czterech żołnierzy, a kilkunastu trafiło do szpitala z ranami. Niemcy przyznali się jedynie do czterech ciężko rannych i kilkunastu lekko rannych. Słysząc wybuch, przyznał Drzysga, spodziewałem się strat o wiele większych. Za udane akcje Drzysga i Jur dostali Virtuti Militari. Leon Krzyż Walecznych, a obie Haliny Krzyże Zasługi. Wybuchowe akcje za Gralinu nie zakończyły się jednak we Wrocławiu. Tym razem przyszła kolej na wschód. 12 maja pod Rygą wysadzono tory, kiedy przejeżdżał pociąg z amunicją i sprzętem wojskowym. W ciągu kolejnych dwóch miesięcy zaatakowano trzy niemieckie pociągi na Litwie i dwa na Łotwie. 24 maja zniszczono transport żywności pod Bydgoszczą. Obrzucono granatami restaurację w Rydze.

8:51 · Koniec Zagralinu 3

Wywiad AK donosił, że zabito lub raniono około stu Niemców, głównie z SS i żandarmerii. W końcu Zagralin postanowił uderzyć w samego Adolfa Hitlera. Od oficera SS dowiedziałem się, że za dwa dni ma przyjechać do Bydgoszczy pociągiem specjalnym Hitler. Gestapo, policja i SS przygotowywały się starannie na tę wizytę. Niemcy postanowili zabezpieczyć 3-kilometrowy odcinek trasy przed samą Bydgoszczą. Lewandowski, bo to on dowodził akcją, wybrał na miejsce zamachu Zagajnik, jakieś 8 kilometrów od Bydgoszczy. W Zagajniku tory skręcały, pociąg musiał zwolnić, a to pozwalało na przeprowadzenie detonacji we właściwym czasie. Właśnie na tym zakręcie, w dwóch miejscach, podłożyliśmy silny materiał wybuchowy. Pociągu z Hitlerem oczekiwano przed dziesiątą późnym wieczorem, ale dziesiąta minęła, a wokół panowała cisza.

A potem, w dniu 5 czerwca 1943 roku, gestapo wtargnęło do kościoła pod wezwaniem świętego Aleksandra na placu Trzech Krzyży w Warszawie. W kościele zaczynał się właśnie ślub oficera Kosy 30. Gestapo aresztowało 89 osób, w tym blisko 25 żołnierzy Kosy 30. W następnym miesiącu, 12 lipca, gestapo uderzyło ponownie. Aresztowano szefa sztabu KOSY, pisał Kunicki. Było to wydarzenie tej miary, że natychmiast zawiadomiono Bora Komorowskiego i zarządzono alarm. Jakiekolwiek działania KOSY zostały zawieszone. Czekano na decyzję Komendy Głównej AK, co robić dalej. Bezczynnie czekali też żołnierze Zagralinu, mimo że aresztowania gestapo nie dotknęły ich bezpośrednio. W końcu zapadła decyzja. Zdecydowano się na rozwiązanie Zagralinu i całej KOSY 30.

Bernard Drzysga został zastępcą dowódcy Kedywu w okręgu AK Łódź, a Józef Lewandowski trafił do kierownictwa dywersji. O wykorzystaniu jego umiejętności decydował sam szef Kedywu, pułkownik Emil Fildor Wnil. Wybuchy polskich bomb na dworcach III Rzeszy już się nie powtórzyły. Misja specjalna w RMF FM. Na tropie największych tajemnic historii.

Pokazano wszystkie 5 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.